Bekijk het origineel

Auteurs bieden eenzijdige terugblik op kruistochten

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Auteurs bieden eenzijdige terugblik op kruistochten

3 minuten leestijd

In 1917 trok generaal Al enby de stad Jeruzalem binnen. In de Eerste Wereldoorlog had Turkije de zijde van Duitsland gekozen, waarna de Britten en de Fransen in het Midden-Oosten kans zagen om belangrijke gebiedsdelen te veroveren. Naar zijn zeggen waren „eindelijk de kruistochten voltooid”. „We zijn teruggekeerd, Saladin!” riep de Franse generaal Goureau bij de tombe van de grote moslimaanvoerder. Toch een beetje het Vietnam-syndroom, waar Amerikaanse legercommandanten aan plegen te lijden: wat hebben we indertijd gevochten en wat zijn we smadelijk verslagen, maar zodra we een kans krijgen, zullen we ons revancheren. De een z’n Koeweit is de ander z’n Jeruzalem.

In “Kruis en zwaard. Terugblik op de kruistochten 1096-1996”, uitgegeven onder redactie van Auke Jelsma en Gert van Klinken, wordt een millennium na dato nagegaan waarom het ook alweer allemaal te doen was geweest. Het was begonnen met het verzoek van de Byzantijnse keizer Comnenus aan de paus om hulptroepen, als bescherming tegen de Turken (die overigens al in 638 Jeruzalem hadden veroverd, maar steeds nader bij Constantinopel kwamen).

Bisschoppensynode

Paus Urbanus II (1088-1099) zat op 27 november 1095 in Clemont de bisschoppensynode voor. Het gezelschap, dat te groot was om in de kerk plaats te nemen, werd in de buitenlucht toegesproken en de paus had Comnenus beloofd op de zaak terug te komen. En dat deed hij. Een krachtige oproep om ridders voor Christus te worden en, volgens een eigentijds verslag, „het akelig tuig dat de heilige stad heeft veroverd” te verjagen. „U hoort mijn stem, maar het is Jezus Christus die u beveelt”. „God wil het”, brulde de schare: „Deus lo vult! Deus lo vult!”

Zelden hebben in de geschiedenis woorden zo veel gevolgen gehad. In zeven grote legerexpedities, talloze kleinere ondernemingen, ontelbaar veel privé-tochten en een kinderkruistocht zouden de Saracenen, zoals ze werden genoemd, over de kling worden gejaagd. Niets is minder waar: alleen de eerste kruistocht mag in militaire zin een succes worden genoemd, de rest was droefenis. Toppunt was de verkoop door schobbejakken van een grote groep kinderen in 1212-1213 in Marseille aan slavenhandelaars.

Pasp: het woord “kruistocht” kende geen middeleeuwer. Men sprak meestal van “de tocht/de weg naar Jeruzalem”. Dat Urbanus’ oproep zo goed aansloeg, kwam vooral omdat volledige aflaat oftewel verzoening voor alle zonden werd beloofd aan hen die zouden sneuvelen. Het is niet toevalhg dat juist een theoloog als Auke Jelsma hier aan de jihad denkt. Want Mohammed had zijn volgelingen in de heilige oorlog niet minder toegezegd dan de paus.

Vreemde wegen

Maar dan komen de vragen, zoals: In de Bijbel staat toch nergens iets over een jihad? Werden David en Petrus niet veeleer bestraft voor hun gewelddadigheid? Dat Mozes en Jozua vochten was toch uit lijfsbehoud en om hun eigen land te herwinnen? Over deze vragen gaan de enige interessante en relevante hoofdstukken. Daarna slaat het boekje vreemde wegen in. Zo wordt de koran vergeleken met het moderne denken van Kraemer, Cragg en Akhtar, gevolgd door “Het kruistochtmotief in de Jodenzending van de Gereformeerde Kerken in Nederland 1896-1945” en de sociologie van Elias.

Hoe krijgen ze het verzonnen. As het kamerbreed moet, waarom dan geen hoofdstukken over de invloed van de kruistochten op de tactiek in de oorlogsvoering, de invloed van de kruistochten op de antieke wetenschap in het Westen, de economische impulsen als gevolg van de kruistochten, de kalligrafie en de kruistocht?

N.av. “Kruis en zwaard. Terugblik op de kruistochten”, onder redactie van Auke Jelsma en Gert van Klinken; uitg. Meinema Zoetermeer, 1996; ISBN 90 211 3647 3; 168 blz.; ƒ 27,50.

Dr. R. P. de Graaf

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 18 juli 1997

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

Auteurs bieden eenzijdige terugblik op kruistochten

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 18 juli 1997

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

PDF Bekijken