Bekijk het origineel

Berger: Je haalt een stukje geschiedenis boven Avater

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Berger: Je haalt een stukje geschiedenis boven Avater

4 minuten leestijd

BREEZANDDUK - Op het pontondek liggen een brandblusser, een radioset, een stuk van de geschutskoepel, twee mitrailleurs. Iets verderop een deel van het staartstuk met het achterwiel er nog aaa Een paar uur geleden zijn delen van een. skelet gevonden; een horioge en een manchetknoop. In de noordoostfaoek van het Ussdmeer, net onder de AMuitdijk, komt de ooriog stukje bij beee boven water.

Er staat een stevige bries op de plek waar de bergingsdienst van de Koninklijke Luchtmacht sinds vorige week vrijdag bezig is een vliegtuigwrak uit de Tweede Wereldoorlog boven water te halen. Het toestel bevindt zich op het grondgebied van de Friese gemeente Wünseradiel, ongeveer 200 meter vanaf de basaltblokken van de Afsluitdijk bij hectometerpaal 90,6. Het wrak is een Britse Lockheed

Hudson, in de oorlog gebruikt als bommenwerper/vrachtvliegtuig. Toen het staartstuk met het registratienummer (FK 790) boven water kwam, kon de leider van de berging, adjudant Hennie Teunissen, vrij gemakkelijk in Engeland de missie van het toestel achterhalen.

De Hudson van het 161 Special Duties Squadron uit Tempsford, Bedfordshire, steeg op 6 juli 1944 ’ s nachts om tien voor twee op voor een speciale missie. Naast de vier bemanningsleden waren er vier Nederlandse geheimagenten aan boord: Pieter Kwint, Pleun Verhoef, Johannes Walter en Jan Bockma. Het viertal zou in Friesland worden gedropt, inclusief containers met wapens en explosieven.

Parachutes

Wat er die nacht boven het donkere IJsselmeer is gebeurd, daar kan adjudant Teunissen slechts naar raden. De Hudson stortte neer, er waren geen overlevenden. De lichamen van de geheim-agenten en van drie van de vier bemanningsleden werden door vissers uit Makkum gevonden. „Ze waren onbeschadigd en zaten aan parachutes”, zegt Teunissen. „Dat geeft ons de indicatie dat daarboven iets gebeurd moet zijn waarop de piloot iedereen heeft bevolen het vliegtuig te verlaten”.

Hij wijst op een mitrailleur, aangevreten door het zeewater en bedekt met schelpen. Toch is 53 jaar na de crash nog duidelijk te zien dat de kogels zijn doorgeladen en het apparaat klaar is om te vuren. Een luchtgevecht met een Duitse nachtjager? De twee 7.7 mmmitrailleurs staken uit de geschutskoepel net achter het midden van de Hudson. Een deel van het plexiglas ligt naast het wapentuig.

De grijper van een kraan hapt be oedzaam in het IJsselmeer. Even later valt een natte, zwarte brij op het dek van het ponton. Vier mannen met handchoenen aan beginnen onmiddellijk in e berg te graaien. Grote stukken van et vhegtuig worden schoongespoeld n gaan in houten kratten. Kleinere dingen, zoals dopjes van een koptelefoon. een bril en een identificatieplaatje, worden op het dek uitgestald.

De bergers troffen ook „85 procent van een skelet” in de wrakstukken aan. De Engelse vlieger J. W. Menzies kan meer dan een halve eeuw na zijn laatste vlucht van de lijst van vermisten worden geschrapt. „Emotioneel doet zo’n vondst je niet veel”, zegt adjudant Teunissen. „Onze ploeg doet ook actuele crashes, zoals de Hercules. En als je dode lichamen uit een F-16 over twee kilometer verspreid ziet liggen, dat doet ewel wat”.

Dynamiet

Leden van een duikersvereniging uit Leeuwarden kwamen de Hudson op het spoor. Na archiefraadpleging bij de stichting Onderzoek Vermiste Militaire Oorlogsslachtoffers (OVMO) werd de exacte locatie bepaald. Daarvan werd melding gemaakt bij de gemeente Wünseradiel. Om ‘schatzoekers’ voor te zijn werd zo snel mogelijk met de berging begonnen. De klus is niet zonder gevaar, vertelt luitenant ter zee Gerrit Boonen, hoofd van de Duik- en Demonteergroep van de Koninklijke Marine. „De containers kunnen wapens, munitie of andere springstoffen bevatten. Om het spul niet in handen van de Duitsers te laten vallen, zat er vaak een booby-trap op. Met explosieven is het bovendien zo dat hoe ouder het spul is, hoe gevaarlijker het wordt”. In een blauwe emmer met water liggen patronen. Naast de emmer netjes op een rijtje staven dynamiet en een seinpistool. Stille getuigen van een nooit volbrachte missie.

„Waanzinnig mooi”, typeert Boonen het werk. „Je haalt een stukje geschiedenis boven water. Er zijn toen mensen in de weer geweest om de wereld weer leefbaar te maken”. Volgens de marineman liggen er nog zeker zeshonderd vliegtuigwrakken in het IJsselmeer. Teunissen van de luchtmacht bevestigt dat.

„Er zijn er in de oorlog zevenduizend vliegtuigen boven Nederland neergestort en het is net als met stenen in je achtertuintje: op een gegeven moment komen ze boven water. Moet je nagaan hoeveel vissers met hun netten over deze plek zijn heengegaan. Nooit iets gevonden, en nu dit”.

Voor de Bergingsdienst, die sinds 1960 is belast met het bergen van vliegtuigwrakken en de algehele coördinatie over dergelijke operaties, is dit het 223e vliegtuig uit de Tweede Wereldoorlog dat wordt geborgen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 22 juli 1997

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

Berger: Je haalt een stukje geschiedenis boven Avater

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 22 juli 1997

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

PDF Bekijken