Bekijk het origineel

De Romeinen zijn even terug in Utrecht

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

De Romeinen zijn even terug in Utrecht

Legionairs, forten en grenspalen markeren noordgrens van uitgestrekt wereldrijk

5 minuten leestijd

Met vliegende vaandels en slaande trom hebben de Romeinen Utrecht veroverd. Ze sloegen hun kampement op bij Odijk. Terwijl vlakbij, op de A12, twintigsteeeuws barbarendom voorbijsnelde, keerden de legionairs terug naar de einder van hun uitgestrekte rijk.

Ambtenaren en archeologen moesten er even over nadenken, maar uiteindelijk werd een goede aanleiding gevonden om aandacht te besteden aan het Romeinse verleden van de provincie Utrecht: dit jaar is het 1950 jaar geleden dat Rome de Rijn benoemde tot noordgrens van zijn invloedssfeer en dat er op de plaats van het huidige Utrecht en De Meem forten (castella) gebouwd werden. Ook wachtposten en verbindingswegen (limes) moesten de grens verstevigen. Het fort Trajectum betekende de stichting van de nederzetting Utrecht.

Grenspaaltjes

Aandacht voor de legionairs is er dit jaar tijdens tentoonstellingen, lezingen, stadswandelingen, een proeverij en een cursus. In Bunnik en Houten circuleren Romeinse munten. In dorpsmuseum Het Bakhuis in Schalkwijk (Overeind 39) worden op afspraak (030-6012524) Romeinse maaltijden georganiseerd voor groepen van zes tot tien personen. Bij grotere groepen kan naar een andere locatie uitgeweken worden. De Mariënhof in Amersfoort (030-2331544) houdt op 17 en 23 september Romeinse viergangendiners.

Op 12 april werd het Romeinenjaar in de Pandhof van de Utrechtse Domkerk geopend en voorlopig is het met de activiteiten nog niet gedaan. Op het Domplein waren vijftien ‘Romeinse’ zandkastelen gebouwd.

Op 31 mei en 1 juni was er een verkleedpartij, waarbij 250 Romeinen uit verschillende Europese landen (120 soldaten en 130 burgers en ambachtslui) bij Odijk hun bivak opsloegen, schiet-, steek- en werppartijen op touw zetten, oude ambachten uitbeeldden en zich ‘s nachts in tentjes uitstrekten. Heden en verleden grensden aan elkaar, want er vlakbij, op de A12, galoppeerden twintigste-eeuwse wagenszonder-paard van hot naar her, alsof er geen rijksgrens te bespeuren was.

De grens van het oude Romeinse rijk wordt tot eind september zichtbaar gemaakt door de plaatsing van dertig grenspalen langs de Kromme en de Oude Rijn, van Woerden tot Wijk bij Duurstede.

Exposities

Deze zomer zijn er tentoonstellingen in het gemeentehuis van Hou ten (tot 1 augustus), het historisch museum van Nieuwegein (Geinoord 12), Het Kabinet in De Meem (Zandweg 147b) en de Pieterskerk in Utrecht.

In het onoverzichtelijke Houten, waar veel wijken als afgesloten bastions alleen vanaf de rondweg bereikbaar zijn, loopt de aanval vast. Het gemeentehuis is vlakbij, maar niet te bereiken, deelt een postbode mee. De auto blijft achter op een parkeerterrein en de bestorming wordt per benenwagen voortgezet, onder de ijzeren heirbaan van de Nederlandse Spoorwegen door. In Houten is de afgelopen decennia veel verleden opgegraven.

Dicht bij de hervormde kerk stuitte men begin jaren vijftig op tufsteen en op een oor van een Romeins amfoor. Toen in 1956 de aanleg van de riolering begon, waren de verwachtingen dan ook hooggespannen. Begin 1957 werden de resten van een Romeinse villa gevonden, evenals de sporen van twee houten boerderijen die er kort na het begin van onze jaartelling stonden. De plattegrond van de stenen villa en de boerderijeii is in mei dit jaar in de bestrating van de Burgemeester Wallerweg aangege ven. Houten was in de Romeinse tijd een belangrijke nederzetting, waar voedsel werd geproduceerd en waar vermoedelijk paarden zijn gefokt. In 1982 werden bij de Kooikerspias Romeinse bewoningssporen aangetroffen. Deze scherven en gedeeltelijk intacte potten staan in de kleine expositie in hal en foyer van het raadhuis opgesteld, evenals het kalkstenen altaar, gewijd aan de god Hercules, dat in 1986 tijdens de opgraving op Tiellandt werd gevonden. Ook de beenderen uit de zevende en achtste eeuw die in februari 1995 ontdekt werden, zijn tentoongesteld.

Retorica

In De Meern is een tentoonstelling ondergebracht in het houten gebouwtje van de historische vereniging, tussen de begraafplaats en een verenigingsgebouw, tussen verleden en heden. Het gebouwtje, dat bezocht kan worden na telefonische afspraak (030-6662992) is voor de gelegenheid omgebouwd tot Romeinse villa. Er worden Romeinse opgravingsvondsten, oude gereedschappen, werktuigen en huishoudelijke voorwerpen geëtaleerd, evenals een historische stijlkamer.

Op het Utrechtse Domplein zetten straattekenenaars op 6 september (11.00-18.00 uur) een tafereel uit de klassieke oudheid op het doek. Het bloemencorso in Leersum op 16 augustus heeft eveneens “De Romeinen” als thema. In het provinciehuis in Utrecht worden in oktober en november retoricawedstrijden gehouden. Ook latere historie krijgt aandacht tijdens het Romeinenjaar. Tot half september staan de oude kerken in de belangstelling en de maand september staat in het teken van de forten van de achttiende-eeuwse Grebbelinie en de negentiende-eeuwse Hollandse Waterlinie. De forten worden die maand opengesteld.

Alle activiteiten zijn in een folder gerangschikt, die in de VVV-kantoren in de provincie Utrecht verkrijgbaar is. Daarin staat ook waar leerkrachten een leskit en lesmateriaal over de Utrechtse Romeinen kunnen bemachtigen.

Castellum bij Odijk

In twee maanden bouwden vierhonderd padvinders bij Odijk een castellum op, dicht bij de plaats waar vroeger het Romeinse fort Fectio stond. Het bouwsel van hout en touw werd op 21 juni overgedragen aan de hedendaagse gedeputeerde die het Romeinenjaar verzonnen heeft: mr. D. H. Kok.

Het fort is zestig bij zestig meter groot en bevat dertig kilometer aan houten palen en zestien kilometer touw. De stammetjes van de 2,5 meter hoge palissade zijn stram aan elkaar gebonden en acht wachttorens bezien of de vijand naakt. Het Delftse Legermuseum zorgde voor een bord met toelichting. Het fort blijft tot eind september staan en is vanaf de weg zichtbaar. Het ligt op de zuidwestelijke oever van de Kromme Rijn, naast het nieuwe gemeentehuis van Odijk. De binnenkant is grotendeels onzichtbaar, maar op 6 en 13 september wordt het castellum opengesteld, waarbij padvinders aanwezig zijn om uitleg te geven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 31 juli 1997

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

De Romeinen zijn even terug in Utrecht

Bekijk de hele uitgave van donderdag 31 juli 1997

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken