Bekijk het origineel

De Covenant-profeet

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

De Covenant-profeet

Van Valen verzorgt biografie over Alexander Peden

5 minuten leestijd

KAMPEN - Bass Rock. Het eiland lag een paar honderd meter uit de loist, even rechts van de grote stad Edinburgh Een natuurreservaat, een brmdplaats voor Jan van Genten. Maar in de zeventiende eeuw droop het eiland van het bloed der martelaren. Daar zaten ze, de gelooMelden van Schotland, de mannen van het Covenant, in het moordhol van de boze. Onder hen bevond zich Alexander Peden.

De spaarzame Nederlandse literatuur over Peden (1626-1686) is verrijkt met de eerste Nederlandstahge biografie over deze Schotse veldprediker: “Alexander Peden; de profeet van het Covenant”. Het betreft een vertaling van het oorspronkelijk Engelstalige werk “Alexander Peden. The Prophet of the Covenant”, geschreven door John C. Johnston (1902; The Moume Missionary Trust). De auteur is predikant van de United Presbyterian Church en later van de United Free Church. In de Engelse taal zijn meer biografieën over Peden verschenen, zoals “Prophet of the Covenant” van Robert Watson (1983, herdrukt in 1988), “Peden, the Prophet” van Kirkwood Hewat (1911), terwijl Patrick Walker in het eerste deel van “Six Saints of the Covenant” (1901) eveneens een forse bijdrage over Peden leverde.

Volgens vertaler L. J. van Valen is dat de meest complete biografie die ooit over Alexander Peden is uitgegeven. Bij het vertalen bleek Johnstons visie op Peden echter zo gedetailleerd dat hier en daar delen moesten worden ingekort of soms zelfs ingrijpend bewerkt. „Dat was nodig”, schrijft Van Valen in het voorwoord, „om de leesbaarheid te bevorderen. Het heeft geen zin om allerlei ingewikkelde uitspraken van moderne theologen over de Covenanters in het levensverhaal op te nemen. Ook hebben wij hier en daar interessante informatie uit andere bronnen ingelast”.

In dit opzicht heeft Van Valen meer dan uitsluitend een vertaling geleverd. Voor wie beide boeken naast elkaar leest, wordt dat gaandeweg duidelijk. Te grote vrijpostigheden van de meer dan ijverige Dordtse auteur hebben we niet gevonden. We hebben er ook niet naar gezocht.

Historische inleiding

Wie oudvaders niet zomaar in losse citaten wat wil napraten, dient iets te weten over de tijd waarin zij leefden. moet iets begrijpen van de achtergronden van hun levensstrijd, van de omstandigheden waarin zij in hun ambt stonden. Daarom is het verblijdend dat Van Valen deze eerste Nederlandstahge biografie inleidt met een leerzaam, historisch verhaal over “Strijd en idealen van de Schotse Covenanters”.

De strijd om de beginselen van de prille Hervorming te bewaren tegen het rooms-katholicisme, was er een van de bloedige soort. Kerkgebouwen waren tot verboden terrein verklaard voor de getrouwen in den lande. Daarom kwamen ze in de open lucht samen. „Duizenden luisterden naar de rijke evangelieboodschap van hun predikanten. Hun preken laten zien dat zij niet fanatiek waren; het Evangelie werd niet overwoekerd door hun kritiek op het politieke terrein. (...) Met gevaar voor hun leven kwamen duizenden in de bergen en dalen samen. De vijand zat echter ook niet stil en wist soms de “Conventikels” uiteen te drijven. Toch gingen de samenkomsten door”.

Onbaatzuchtig

In dit heftige klimaat, vol vervolging en marteling, ontmoeten we de figuur van Alexander Peden. Een vroom en onbaatzuchtig mens. Jaren achtereen werd hij achtervolgd, uiteindelijk gearresteerd en opgesloten in de beruchte kerker Bass Rock, het eiland rechts van Edinburgh. Een door velen gevreesde plek, een eiland vol verstotenen. Een vulkanische kolos, in die tijd de staatsgevangenis voor dieven, rovers, boeven en zo’n veertig dominees.

Reeds lang tevoren had Peden iets van deze verdrukking voorzien. „Indien”, zo zei hij, „gij goed van Jezus hebt ondervonden, dan zouden wij door de hel willen gaan om het dichtst bij Hem te zijn. Diegenen die in Schotland voor Christus hebben geleden, weten dat het best. Een stormachtige, ruwe zee moeten zij weliswaar door, maar zij zullen landen op een heerlijke en lieflijke kust, en de overste Leidsman hunner zaligheid is daar om hen hartelijk thuis te verwelkomen”.

Twee preken

Slechts twee preken van Peden zijn bewaard gebleven. Het vormt voor dit levensverhaal van Peden een niet geringe meerwaarde dat ze beide in dit boek zijn opgenomen. Deze preken zijn zozeer gestempeld door de strijd van het geloof dat er moeilijk theologische lijnen in zijn te ontdekken. Maar Pedens boodschap was wel helder, hoogst ernstig en hier en daar zelfs profetisch.

Uit Pedens preek over Matthéüs 21: 38: „Nu, volk van God in Schotland, wat’ doet u, wanneer zo’n vreselijke toom van God aan de deur van Schotland staat? Deze man is zijn plaats in Schotland niet waard, wanneer hij de helft van de dag niet in gebed is om te zien of Hij de vreselijke toom die aan uw deur staat, kan afwenden”.

Uit Pedens preek over Lukas 24:21: „Wel dan, arme zielen, die vastbesloten bent om Hem te volgen, houd aan in het bidden. Als er een van u zo doet, dan zal Hij de tweede zijn; als er maar twee van u zijn, dan zal Hij de derde zijn. U behoeft niet te vrezen dat u geen gezelschap heeft, want onze Heere Zelf zal u gezelschap houden. Hij zal zo laag afdalen als u wilt, als u maar bereid bent om Hem te volgen in de stormen die over Zijn arme Kerk in Schotland waaien”.

Het boek wordt afgesloten met de vier brieven die van Alexander Peden bewaard zijn gebleven en met waardevolle geografische gegevens over de plaatsen waar hij heeft, geleefd, gewerkt en gepreekt.’

N.a.v. “Alexander Peden; de profeet van het Covenant”, door John C. Johnston (vertaald door L. J. van Valen); uitg. De Groot Goudriaan, Kam- pen, 1997; ISBN 90 6140 502 5; 154 blz.; ƒ 34,90.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 1 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

De Covenant-profeet

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 1 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken