Bekijk het origineel

Wie was dokter Alzheimer?

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Wie was dokter Alzheimer?

Woordenboek medische eponiemen biedt veel

4 minuten leestijd

De ziekte van Alzheimer is een vorm van dementie die tegenwoordig sterk in de (medische) belangstelling staat. Maar wie was deze Alzheimer? Alois Alzheimer (1864-1915) werd in 1912 hoogleraar in de psychiatrie en neurologie te Breslau. Hij beschreef de aandoening als een atypische vorm van kindsheid. De Duitse psychiater overleed op relatief jonge leeftijd. Zijn leermeester stelde in 1910 voor het ziektebeeld naar Alzheimer te noemen.

Dit antwoord is te vinden in het recent uitgekomen unieke woordenboek van meer dan 1200 medische eponiemen. Een eponiem is de naam van een persoon die voorgoed aan een zaak is verbonden. Meestal vervluchtigt na verloop van tijd dit verband, zodat de naam vervolgens met een kleine letter wordt geschreven. Een bekend voorbeeld van een eponiem die een geheel eigen leven is gaan leiden, is de brandstof diesel. „Bij diesel denkt vrijwel niemand meer aan de Duitse ingenieur Rudolf Diesel (1858-1913), die aan het eind van de vorige eeuw de dieselmotor construeerde. En weinigen zullen weten dat “kiekje” niet van “kijken” komt, maar van de indertijd bij de Leidse studenten zo populaire fotograaf Israël David Kiek (18111899)”, zo schrijven de auteurs dr. T. Beijer en dr. C. G. L. van Apeldoorn in hun voorwoord.

Zij laten daarin tevens doorschemeren dat de samenstelling van hun boek zeer veel onderzoek en naspeuringen heeft gevergd. Toch vonden zij het de moeite waard dit te doen, omdat mensen nieuwsgierig zijn en vaak de vraag stellen: waar komt dit woord vandaan, wie zit erachter en hoeveel energie hebben de mannen en vrouwen naar wie medische begrippen zijn genoemd, gestoken in hun vondsten en onderzoekingen?

Postuum

De meeste onderzoekers hebben tijdens hun leven niet meer meegemaakt dat hun naam werd verbonden aan hun ontdekking of onderzoekswerk. Pas na hun dood zijn vele ziekten en syndromen, delen van het menselijk lichaam, verbindingen en stoffen naar hen genoemd. Die namen verspreiden een geur van geschiedenis, wetenschap, mythologie, religie en geografie. Denk aan namen als sint-vitusdans en haarlemmerolie. Veel medische begrippen worden echter al lang niet meer als eponiem ervaren, zoals dotteren of salmonella.

Bij dotteren proberen artsen een vernauwde of afgesloten slagader met een via de huid in de slagader ingebrachte ballonkatheter te verwijderen of weer doorgankelijk te maken. Deze behandeling werd in 1964 voor het eerst toegepast door de Amerikaanse radioloog Charles Dotter, verbonden aan de University of Oregon Medical School. Bij een 82jarige vrouw rekte hij een vernauwing in een beenslagader op door er achtereenvolgens katheters met een toenemende dikte door te schuiven. Zijn ontdekking was, zoals ook nogal eens bij anderen, overigens meer geluk dan wijsheid. Toen hij eerder eens contrastvloeistof in een afgesloten slagader wilde spuiten, schoot de katheterpunt door. Kennelijk ge schrokken trok Dotter de katheter onmiddellijk terug. Vervolgens merkte hij dat het bloedvat doorgankelijk was geworden... Dotter begon te experimenteren en

publiceerde zijn ervaringen in het gezaghebbende tijdschrift Circulation. Zijn methode werd echter, zoals in de geschiedenis helaas ook heel wat collega-artsen ondervonden, volledig genegeerd en zelfs verguisd. Later werd de behandeling overgenomen door Duitse radiologen. Pas negen jaar na Dotters publicatie begon men in Nederland de methode toe te passen.

Salmonella

Salmonella is de naam van een micro-organisme waarvan er zo’n 900 soorten bestaan. Deze verwekker van tyfus en paratyfus werd in 1885 ontdekt door de Amerikaanse dierenarts Elmer Salmon. De meeste salmonella’s dragen de naam van de plaats waar ze zijn ontdekt, zoals S. dublin en S. montevideo.

Het is verleidelijk door te gaan met het putten van vergelijkbare informatie uit dit kloeke boekwerk. Wie geïnteresseerd is geraakt, kan het boek zelf ter hand nemen. De aanschafprijs is hoog. Wie dat bedrag wil neertellen, krijgt wel een standaardwerk in handen, enig in zijn soort in het Nederlands taalgebied. Zeker voor artsen, paramedici, studenten geneeskunde, verpleegkundigen en taalkundig en historisch belangstellenden bevat dit boek een schat aan wetenswaardigheden.

N.a.v. “Woordenboek van medische eponiemen”, door dr. T. Beijer en dr. C. G. L. Apeldoorn; uitg. Bohn Stafleu Van Loghum, 1997; ISBN 90 313 1854 X; geb., 341 blz.; ƒ 95,-.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Wie was dokter Alzheimer?

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken