Bekijk het origineel

Rafsanjani maakt na acht jaar plaats voor meer gematigde president

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Rafsanjani maakt na acht jaar plaats voor meer gematigde president

4 minuten leestijd

TEHERAN - Na acht jaar president van Iran te zijn geweest legt Hashemi Rafsanjani morgen zijn ambt neer. Onder zijn leiding wist de regering meer greep te krijgen op de macht in het land en de economie te stabiliseren, maar slaagde Iran er niet in de betrekkingen met het Westen in een rustiger vaarwater te brengen.

Rafsanjani zal de macht overdragen aan Mohammad Khatami, een politieke bondgenoot die zijn economische en sociale hervormingen zal doorzetten. Maar in tegenstelling tot Rafsanjani is Khatami een gematigde geestelijke, die de presidentsverkiezing op 23 mei wist te winnen door de steun van vrouwen en de jongere Iraniërs. Zijn overwinning op zijn conservatieve rivaal wordt dan ook beschouwd als een mandaat van het volk om de strikte islamitische leefregels in het dagelijks leven te versoepelen en om de pragmatische politiek van zijn voorganger versneld door te voeren.

De 63-jarige Rafsanjani zal achter de schermen nog een flink stuk in de melk te brokkelen hebben. Hij is nu al gekozen als hoofd van een politie ke adviesraad van de regering.

Buitenlands beleid

Volgens eigen zeggen is Rafsanjani’ s grootste teleurstelling het feit dat hij tijdens zijn tweemaal vier jaar durende presidentschap er niet in is geslaagd de betrekkingen met de buurlanden aan de Perzische Golf te verbeteren. De Golfstaten blijven Iran wantrouwen, vooral omdat het land historisch gezien altijd de scepter in de regio heeft willen zwaaien.

In het algemeen kan over het buitenlandse beleid van Rafsanjani gezegd worden dat hij vele initiatieven ontplooide, maar weinig successen boekte.

In augustus 1989 werd hij president, twee maanden na het overlijden van de Iraanse islamitische patriarch ayatollah RuhoUah Khomeini en zes maanden nadat de betrekkingen tussen Iran en het Westen op een dieptepunt waren beland wegens de fatwa van Khomeini tegen schrijver Salman Rushdie.

Rafsanjani wist de Iraanse revolutionaire heftigheid te matigen en gebruikte zijn banden met de sjiitische moslimextremisten in Libanon om de Amerikaanse en andere westerse gijzelaars, daar vrij te krijgen. Maar zijn stille’diplomatie om de relaties met de Verenigde Staten te verbeteren mislukte. De VS bleven Iran ervan beschuldigen het internationale terrorisme te steunen en verscherpten nog vorig jaar de economische sancties tegen Teheran.

Ook de flirt van Rafsanjani met Europa werd gefrustreerd. Hij treedt als president terug op een moment dat de betrekkingen met Europa op een dieptepunt zijn beland. Afgelopen maart werden Iraanse leiders, onder wie Rafsanjani zelf, door een Duitse rechtbank ervan beschuldigd de opdracht te hebben gegeven voor de moord op Iraans-Koerdische dissidenten in Berlijn in 1992. De EU riep haar ambassadeurs uit Teheran terug.

Alleen met Rusland slaagde Rafsanjani erin productieve betrekkingen aan te knopen. De regering in Moskou hielp Iran met de wederopbouw van belangrijke industrie, zoals elektriciteitscentrales, oliefaciliteiten en spoorwegen die tijdens de oorlog met Irak tussen 1980 en 1988 beschadigd werden. Rusland verkocht ook onderzeeërs en gevechtsvliegtuigen aan Iran.

Kledingcode

De binnenlandse politiek van Rafsanjani oogstte meer succes. De 60 miljoen Iraniërs konden de vruchten plukken van zijn meer pragmatisch beleid, volgend op de streng islamitische politiek van Khomeini. Iran blijft weliswaar een door de islamitische wetgeving gedomineerde maatschappij, waar vrouwen verplicht zijn zich van top tot teen te bedekken, maar onder Rafsanjani werd de regering minder opdringerig. Zo verdween bijvoorbeeld de zedenpolitie nagenoeg uit het beeld. De eenheden van deze politie waren berucht omdat ze te pas en te onpas invallen deden op privé-feesten en vrouwen arresteerden die de kledingcode schonden.

In een verrassend milde toespraak verklaarde de gaande president onlangs: „Sommige religieuze extremisten geloven dat iedereen de chador (de lange zwarte jurk voor vrouwen) moet dragen en wanneer ze een meisje en een jongen naast elkaar op de schoolbank zien zitten denken ze dat dat immoreel is”.

Hoge prijs

Op economisch gebied is Rafsanjani al binnengehaald als „de strijder van de wederopbouw” wegens zijn ontwikkeUngsprogramma dat hij in 1989 begon en dat razendsnel vruch ten afwierp. Hij zag duizenden fabrieken de deuren openen, de producten variërend van auto’ s tot en met frisdranken.

Rafsanjani had wel moeite de wilde fluctuaties van de wisselkoers van de Iraanse rial onder controle te brengen. Na flinke koersstijgingen is de munt nu min of meer gestabiliseerd. De inflatie is echter niet ge stopt en ook corruptie en de hoge werkloosheid van 20 procent blijven de economie plagen.

In Teheran bedraagt het gemiddelde maandloon 40.000 rial (zo’ n 270 gulden) en dat is nog niet de helft van de maandelijkse huur van een tweekamerappartement.

De gepensioneerde legerofficier Abdollah Dastmalchi zegt dat Rafsanjani een hoop heeft gedaan, maat dat het volk hiervoor een hoge prijs betaalt. „Mijn zoon is pas getrouwe maar kan het zich niet veroorlovei] een eigen woning te zoeken omdat het verschil tussen wat hij verdient en wat hij nodig heeft in het dagelijkse leven belachelijk groot is”, al dus Dastmalchi.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Rafsanjani maakt na acht jaar plaats voor meer gematigde president

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken