Bekijk het origineel

Uitgelezen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Uitgelezen

3 minuten leestijd

Beeldenstorm

Het kopen van een kaartje voor, het betreden van en het uren ronddolen in een museum behoren tot de (vakantie)belevenissen bij uitstek. Hoewel de bezoeken eigenlijk niet gereserveerd zouden moeten worden voor de vakanties, want het ultieme moment wordt, vol- . gens mij, intenser beleefd zonder al die drommen mensen en Japanse fototoestellen om je heen. Maar gewoontes zijn nu eenmaal hardnekkig.

Als u zegt dat een museumbezoek u niet kan bekoren, moet u “Beeldenstorm” van Henk van Os zeker aanschaffen, want u zou van gedachten kunnen veranderen. De auteur schrijft zeer aanstekelijk over de vele kunstschatten die de musea van Nederland rijk zijn, of het nu het overbekende “Het vrolijke huisgezin” van Jan Steen of een veel onbekender “MobileHome” (een kitscherige, wanstaltige camper in de beeldentuin van het Kröller-Müllermuseum) van Joep van Lieshout betreft. Altijd weet hij wel iets boeiends over het onderwerp te schrijven, zodat je nog even het blad terugslaat om de afbeelding van het kunstwerk nog eens in je op te neremen.

Kunst en gemeenschap

Vaak roept Henk van Os een aantal vragen over het kunstwerk op bij de lezer. Zo vraagt hij zich bij het al eerder genoemde “Vrolijke huisgezin” van Jan Steen af wat de schilder nu eigenlijk voorhad met dit werk. Wat is de betekenis van de te lezen spreuk op het schilderij: „Soo d’oude songen, pypen de jongen?” Was Jan Steen, de schilder van dit vrolijke tafereel, nu een losbol of een moralist? Henk van Os laat de oplossing in het midden. De lezer/kijker oordele zelf, besluit hij.

Volgens mij moet je jezelf bij die vraag realiseren dat de zeventiende eeuw de tijd was waarin kunst haast altijd op lering en vermaak gericht was. Ook het vermaak was gericht op stichting, bevatte in ieder geval een boodschap. Zedenpreken en vermaak sluiten elkaar niet uit. De kunstenaar had een taak ten opzichte van de gemeenschap. En de boodschap van dit schilderij ligt volgens mij dan in de sfeer van: Hoed u voor loszinnigheid! Het gaat van kwaad tot erger!

Laatmiddeleeuwse religieuze kunst krijgt veel aandacht in “Beeldenstorm". Heiligenbeelden, relikwiehouders (waarin vereerde resten van heiligen bewaard werden) en Mariavoorstellingen passeren de revue. Maar evengoed belicht Van Os de eigentijdse, moderne kunst, waarbij uitleg soms net even iets noodzakelijker is. Erg goed vind ik het hoofdstukje over Mondriaans werk, waarin hij zijn ontwikkeling van realistisch naar abstract schilderen prachtig laat zien. Of je Mondriaans latere werk net zo beleeft als Van Os, doet dan even niet ter zake.

Onorthodox

Henk van Os, de schrijver van “Beeldenstorm", was tot 1 december 1996 directeur van het Rijksmuseum in Amsterdam. Momenteel is hij als hoogleraar kunst en samenleving verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Hij schrijft met veel kennis van zaken. In sommige stukken misstaat zijn wat „onorthodoxe manier van kijken", bijvoorbeeld als hij de koningen Van Israël omschrijft als „yups", omdat ze zo prachtig uitgedost zijn op een schilderij uit 1500. Of als hij de geschiedenis van Lot en zijn dochters omschrijft als een „ongelooflijk sexy gebeuren". Hierbij kan hij niet laten zijn afschuw over de straf die de vrouw van Lot kreeg te laten blijken: „Wat is in die situatie immers menselijker dan nog een keer te willen zien waar je gewoond en geleefd hebt? En waarom moet je daarvoor in vredesnaam zo verschrikkelijk gestraft worden?"

Dit zijn wat storende elementen in het verder heel prachtig uitgevoerde, tot het bezoeken van een museum uitnodigende boek. Laat u vooral niet tegenhouden!

N.av. “Beeldenstorm", door Henk van Os; uitg. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1997; ISBN 9053562486; 184 blz.; ƒ 29,50.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 8 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Uitgelezen

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 8 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken