Bekijk het origineel

Graven in Macedonië

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Graven in Macedonië

De voorouders van Alexander de Grote zijn na hun dood verenigd in Vergina

7 minuten leestijd

Griekenland is een goudmijn voor archeologen. „„De bodem zit vol antiquiteiten”, zegt Eva Maria Kokkinou. „,Er zou zóveel ontdekt kunnen worden, dat we geen ruimte meer hadden om te leven”. De vondst van de koningsgraven van Vergina is de belangrijkste van de eeuw voor Noord-Griekenland. Onlangs werd er een nieuw graf gevonden, vermoedelijk de laatste rustplaats van koningin Eurydice, grootmoeder van Alexander de Grote. Zo’n ontdekking kan slechts het nationaal gevoel van de Grieken stimuleren.

Macedonië is het land van Alexander de ; Grote. „ s Alexanders eigen graf ooit gevonden wordt, zal dat de grootste archeologische gebeurtenis ter wereld zijn”, voorspelt Eva Maria Kokkinou met stelligheid. „Maar daarvoor moet je in Egypte zijn, om precies te zijn in Alexandrië”. Griekenland ’ moet zich dus tevredenstellen met Alexanders familieleden, na hun dood verenigd in Vergina.

Al 24 jaar leidt mevrouw Kokkinou bezoekers rond in de omgeving van Thessaloniki. Professioneel is ze: de Romeinse, Byzantijnse en Turkse periode, ; Alexander en Aristoteles, de ontwikkelingen in het huidige Griekenland, zelfs de geschiedenis van Nederland, elk onderwerp dat ter sprake komt is goed voor eeri uitvoerig verhaal, dat met veel humor en kennis van zaken wordt opgedist. „Als je hier gids wilt zijn, moet je kunnen vertel’ len over stenen. In een kasteel of paleis zien de mensen zelf wel wat de keuken en wat de slaapkamer is, manen ze zich veel minder moet je de geschiedenis gzegt de mensen zoveel meer als ze de achtergrond weten. De meeste westerse toeristen weten weinig over Griekenland”.

Ze maakt een uitzondering voor Duitsers met een gymnasiumopleiding „en ik heb hier een meneer uit Nederland gehad, die hele stukken van Homerus in klassiek Grieks wist te citeren. Dat was geweldig. Toen hij mij hoorde vertellen, kwam alles ’ weer boven wat hij ooit over de klassieke geschiedenis had geleerd”.

Pella

Volgens mevrouw Kokkinou zijn archeologische projecten in Griekenland pas in de jaren vijftig goed op gang gekomen. „We hadden te maken met allerlei oorlogen: na de Tweede Wereldoorlog is er hier nog een burgeroorlog geweest. Er was toen geen tijd en geld om aan culturele projecten te denken, hoewel er genoeg resten van vroegere beschavingen onder de op pervlakte aanwezig zijn. Onder de moderne stad Veria ligt bijvoorbeeld het antieke Berea. Er komt nogal eens iets naar boven als er een nieuw huis wordt geboirwd, f maar meestal wordt de boel gauw „toegedekt, ‘zodat er geen archeologen komen en de bouw stilgelegd wordt. Opgravingen kosten altijd’ tijd en veel geld. Je kunt er, eenmaal geen machines bij ge bruiken”.

In de jaren zestig wordt een begin gemaakt met Pelterrem is toegankelijk voor het publiek, evenals een museumpje met opgegraven voorwerpen. Het bevat onder meer gouden sieraden, terracotta aardewerk en beelden van de Olympische goden: Athene, Afrodite, Hermes. Mevrouw Kokkinou geeft uitleg en soms een gratis toepassing. Bij een kruikje vol zilveren drachmen zegt ze ferm: „Sparen moet je, maar je moet niet vergeten te leven”, en ze vertelt het verhaal van een bedelares die na haar dood 10 miljoen drachmen naliet: „Die bewaarde ze onder haar matras. De politie is urenlang bezig geweest dat geld te tellen”.

Buiten zijn in een geometrisch patroon van rechthoeken de grondvormen van een paar grote huizen aan de hoofdstraat te onderscheiden. De mozaïekvloeren vormen een attractie. Daarachter ligt het forum. Een eindje verder valt de acropolis te onderscheiden, de heuvel waarop het koninklijk paleis van Pella werd gebouwd.

Het hele koninklijke complex beslaat een enorm oppervlak, maar het is nog niet open voor het publiek.

Macedonische koningen

Halverwege de middag krijgen we een van de weinige plensbuien die Griekenland in de zomer treffen. Mevrouw Kokkinou gebruikt de tijd om een gedicht van eigen hand voor te . dragen, speciaal voor de toeristen in het Duits vertaald: „Wenn Sie das Land der Griechen kennen, Sie mussen sich doch glücklich nennen”. „Ja, ik ben een dichteres”, zegt ze zelfverzekerd, „maar ik heb nog geen middelen voor een uitgave”.

Inmiddels hebben we Vergina bereikt. Dit is de plaats waar het team van de Griekse archeoloog Manolis Andronikos in de jaren zeventig zijn opgravingen begint. Ze vinden aanvankelijk nogal wat grafstenen uit de derde efi vierde eeuw voor Christus. De namen en vadersnamen van de overledenen zijn, dankzij het weinig veranderde Griekse schrift, nog steeds leesbaar.

Daaronder ontdekken de aroto Pela Museum cheologen echtet een drietal grote, tempelachtige graven. Het eerste blijkt al in de Oudheid geplunderd te zijn, maar bevat wandschilderingen met de geschiedenis van de ontvoering van Persephone door Pluto. Het tweede graf is volledig intact. De archeologen maken het dak vrij en zien vervolgens een marmeren sarcofaag, een bronzen wapenrusting en verscheidene kleinere voorwerpen. Pas als ze de sarcofaag openen, komt de belangrijkste ontdekking: een gouden kistje met de ster van de Macedonische koningen, dat de stoffelijke resten van een gecremeerde man bevat. Het geheel wordt bekroond met een gouden krans van eikenbladeren.

Nog veel meer voorwerpen komen tevoorschijn, waaronder een paar bronzen scheenbeenplaten die merkwaardig van elkaar verschillen. Kennelijk zijn ze voor de eigenaar op maat gemaakt. Op grond van de overblijfselen proberen onderzoekers het gezicht van de overleden man te reconstrueren. Ze komen tot de conclusie dat hij een oogwond had. Alle signalen wijzen naar koning Philippus II, de vader van Alexander de Grote, in 336 voor Christus tijdens de bruiloft van zijn dochter werd vermoord.

Orakelspreuk

In zijn graf vinden de archeologen bovendien de resten van een jonge vrouw. Daarnaast ontdekken ze nog een derde graf, vermoedelijk van een Macedonische prins. Opnieuw worden allerlei schatten naar boven gehaald: alles wat de doden in hun leven liefliadden, werd hun in het graf meegegeven: gouden en zilveren diademen, kettingen, ringen, armbanden. Dat alles ligt nu in het Archeologisch Museum van Thessaloniki, dat alleen al daarom de moeite van een bezoek ruimschoots waard is. In Vergina zijn de drie graven zorgvuldig geconserveerd binnen de muren van een nieuw museum, waarin de geschiedenis van de opgravingen centraal staat. Achter de schermen wordt overigens onverdroten verder gegraven.

„Vergina is de oude hoofdstad van de Macedonische koningen, Aigai”, zegt Eva Maria Kokkinou. „AIs het waar is wat de overlevering ervan zegt, moet er nog veel meer ontdekt worden. We weten bijvoorbeeld van een orakelspreuk, die zei dat alle Macedonische koningen op dezelfde plaats begraven moesten worden. Zodra er eentje elders terechtkwam, zou de dynastie ophouden te bestaan. Dat is ook werkelijk gebeurd, toen Alexander de Grote in Egypte werd begraven”.

Er is ondertussen een volgend graf gevonden, maar daarover is nog niets gepubliceerd. Het bevat onder meer een troon. Mogelijk gaat het om het graf van koningin Eurydice, de moeder van koning Philippus II. Hoe het komt dat daarover nog niets verteld wordt in de musea? „De Grieken zijn altijd de laatsten die te weten ko men wat er is ontdekt. Gewoonlijk wachten we totdat de archeologen een officiële verklaring geven of een boek hebben gepubliceerd”.

Speciaal voor de Grieken van Macedonië zijn de opgravingen in Vergina van onschatbaar belang. Verschillende Europese historici en archeologen waagden het namelijk te beweren dat de Macedoniërs geen échte Grieken waren. Dat bleef een theorie die uiteraard in Macedonië zelf heftig bestreden werd. Eva Maria Kokkinou: „De opgravingen in Vergina geven het antwoord. Er zijn met Griekse namen: emogelijk dat de Maceken waren. De stenen tellen geen leugens”.

Inlichtingen: Grieks Verkeersbureau, Leidsestraat 13, 1017 NS Amsterdam, tel. 020 6254212/13/14.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 8 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Graven in Macedonië

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 8 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken