Bekijk het origineel

„Twaalrjarigen in de bajes opsluiten?”

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

„Twaalrjarigen in de bajes opsluiten?”

Stijgende jeugdcriminaliteit houdt Duitse gemoederen bezig

5 minuten leestijd

APELDOORN - In Brandenburg gingen twee jongens van nen en dertien jaar jaar met een luchtdrukgeweer op mensenjacht Basisschoolleerlingen uit Hannover hielden er arsingspraktijken op na. „Wij kunnen er niets tegen doen. Het zijn kinderen. Het gaat wel over”, aldus een politiecommissaris.

Het lijstje kan moeiteloos worden aangevuld. In München had een schavuit’ op zijn veertiende verjaardag ruim veertig misdrijven, waaronder roof, afpersing en het veroorzaken van lichamenlijk letsel, op zijn kerfstok. In de Oost-Friese plaats Wiesmoor kon een jeugdige bende ongestoord haar gang gaan.

Als dit soort zaken via de media bekend wordt gemaakt, gaan er overal bellen rinkelen. Ouders raken verontrust en misdaaddeskundigenreageren gealarmeerd. „Het kan niet goed zijn, dat de staat voor criminele kinderen capituleert”, zegt SPD-gemeenteraadsHd Edeltraud Benson uit Wiesmoor. Minister van jeugdzaken mevrouw Nolte is overtuigd van de noodzaak van handelend optreden. Moeten -om het tij te keren- twaalfjarigen de bak in?

De jeugdcriminaliteit in Duitsland stijgt volgens de statistieken onrustbarend. De roep wordt luider om de leef tijd waarop tot strafvervolging kan worden overgegaan, te verlagen van veertien naar twaalf jaar. Juristen zijn verbaasd over dit voorstel, zo meldt het weekblad Die Woche.

Afschrikwekkend

De Duitse politievakbond stelt dat de criminaliteit bij kinderen onder de veertien „steeds afschrikwekkender vormen aanneemt”. De politiestatistieken over 1996 geven aan dat de verdachten steeds jonger worden. Misdadige kinderen begaan „in toenemende mate zware strafbare feiten, met grote criminele energie en brutaliteit”. Gerhard Vogler, voorzitter van de kleinste van de twee politievakbonden, ziet maar één uitweg: de leeftijd van strafrechtelijke aansprakelijkheid moet omlaag.

Vogler is niet de enige die met dit soort voorstellen komt. In 1992 al deed de rechtse FDP-politicus Van Essen uitspraken in deze richting. De minister van binnenlandse zaken van de deel staat Mecklenburg-Voor-Pommeren, Jager (CDU), wil ook maatregelen. „Wie zo ver afgezakt is dat hij op gewelddadige wijze zijn frustraties afreageert, behoort in een gesloten inrich ting”, aldus Jager. Strafrechtexperts schudden het hoofd. Zij beschouwen deze ideeën als „borrelpraat”.

„Sommige mensen willen zich profileren”, zegt professor Chr. Pfeiffer, hoofd van het Criminologisch Onderzoeksinstituut in Nedersaksen. „Geen serieuze vakman gelooft dat een verlaging van de leeftijd waarop tot strafvervolging kan worden overgegaan, ook maar iets uitwerkt. Bovendien krijg je in gesloten inrichtingen geen greep op opgekropte sociale spanningen”.

Het is volgens het weekblad moeilijk vanuit de statistieken te bewijzen dat de maatregelen doeltreffend zullen zijn. Het volgende probleem is de betrouwbaarheid van het cijfermateriaal, aldus Die Woche. Sinds 1993 steeg volgens politiestatistieken het aantal verdachte kinderen onder de veertien van 88.000 naar 117.000 in 1995. In 1996 zijn da er 131.000, een toename van 12,3 procent, waarbij Brandenburg, Saksen en Beieren de hoogste stijgingen te zien geven. Getallen geven echter een nogal ongenuanceerd beeld: ruim 80 procent van de vergrijpen bestaat uit zwartrijden, vandalisme en winkeldiefstal. Het aantal gewelddaden zoals mishandeling en diefstal is sinds jaren slechts een promillage van het geheel. Statistieken vermelden alleen het aantal verdachten. Of het daadwerkelijk om schuldigen gaat, kun je hieruit niet concluderen. Afgaan op het cijferwerk roept nog meer bedenkingen op. Volgens W. Steffen, leidster van de afdeling onderzoek, statistiek en preventie bij het Beierse ministerie van jusititie, verzamelt de politie slechts een gering deel van de statistische gegevens zelf. „Meer dan 90 procent van de gegevens berust op aangifte vanuit de bevolking”. De politieambtenaren zijn verplicht iedere aangifte op te nemen. Dan kan het gebeuren dat „een verstrooid moedertje heel zeker gezien zou hebben hoe de vriendin van haar kleindochter de huissleutel uit haar handtas gepikt heeft, precies zoals onlangs op de televisie gebeurde”.

Meer dan over de zwakten in de statistieken zijn de criminologen verontrust over het feit dat Duitse politici en lobbyisten in toenemende mate beweren dat hardere sancties de criminaliteit verminderen. Ze willen de politiek van de harde lijn, die in de Verenigde Staten al bij de kleinste delicten „succesvol” wordt gehanteerd, navolgen. „Dat die nu juist niet functioneert, is te lezen in elk juridisch leerboek”, zegt Wolfgang Heinz, hoogleraar strafrecht in Konstanz. Bij nader onderzoek ontdekte Heinz het tegendeel. Jeugdige winkeldieven en zwartrijders die van de rechter een stevige uitbrander kregen, vielen minder vaak terug in hun oude gedrag dan diegenen die tot werkstraf, geldboete, arrest of gevangenisstraf werden veroordeeld.

Een aantal wetenschappers vindt dat insluiten, behalve in werkelijk „hopeloze” gevallen, niet nuttig is. Het zet de jeugdige delinquenten niet zelden aan tot nog slechter gedrag. Zo spreekt de jeugdstrafwet over het „opvoeden van jeugdige criminelen” als belangrijkste opgave. Kinderrechters leggen meestal werkstraffen op of laten jongeren uit probleemgezinnen sociale trainingen volgen of in woon- en leefgemeenschappen begeleiden.

Andere sancties zullen volgens hen bij twaalfjarigen hun doel missen. Rechters leggen bijvoorbeeld niet graag boetes op, omdat de ouders ervoor opdraaien of omdat ze vrezen dat de jonge daders op het idee komen het geld op een alternatieve manier te bemachtigen.

Opleggen van werkstraf in het bejaardenof ziekenhuis strijdt weer met het verbod op kinderarbeid.

Strafverhoging

Dat verlaging van de strafgerechtigde leeftijd aan de toename van de jeugdcriminaliteit weinig verandert, tonen statistieken uit andere Europese landen. In Nederland zijn kinderen vanaf twaalf jaar strafgerechtigd, in Frankrijk en Groot-Brittannië vanaf tien jaar. Ondanks dat stijgt ook daar de jeugdcriminaliteit net zo sterk als in Duitsland.

Sinds lange tijd wordt door wetenschappers als Detlev Freese, hoogleraar strafrecht en criminologie in Bielefeld, aangegeven dat de criminaliteit niet afneemt door hogere straffen. De oorzaken van het afwijkendgedrag moeten worden opgespoord. Armoede, angsten, onzekerheid, verlies van normen en waarden en de gemeenschappelijke consumptiedrang werken bij veel kinderen drempelverlagend. „In onze huidige situatie moet men de strafgerechtigde leeftijd niet verlagen, maar verhogen”, aldus Freese.

„Preventie in plaats van repressie”. Dat is de leus van Sylvia Bretschneider, woordvoerster van de SPD in Mecklenburg-Voor-Pommeren. Goed opgezet jeugdwerk is volgens haar het geëigende middel om de komende generatie in het gareel te houden. Het mag van de SPD-politica best wat kosten. „Gesloten inrichtingen zijn altijd duurder”, verzekert Bretschneider. Het laatste woord hierover is nog niet gesproken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 9 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

„Twaalrjarigen in de bajes opsluiten?”

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 9 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken