Bekijk het origineel

Praagtige stad aan de Moldau

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Praagtige stad aan de Moldau

Het toeristische succesverhaal van de Tsjechische hoofdstad

14 minuten leestijd

De laatste jaren valt Tsjechië als vakantieland bij de Nederlanders bijzonder in de smaak. Een beziensvraardigheid van wereldformaat is de hoofdstad Praag, gelegen aan de rivier de VItava (Moldau), door dichters en componisten geroemd en door de gidsen als “Gouden Stad”, “Stad met honderd torens” of “Magisch Praag van Franz Kafka” aangeprezen. Praag (Tsjechisch Praha, vrouwelijk en voor mij dus: zij) is een van de meest bezochte steden in Europa geworden. Wat maakt Praag tot zo’n bijzonder en bij de toeristen -jong en oud- geliefd oord?

Het antwoord is niet moeilijk. Praag was vanouds een zeer rijke stad. Zij beschikt over een groot aantal fraaie bouwwerken in alle belangrijke stijlen waaraan de Europese architectuur rijk is: van Romaanse kerken uit de 1 Ie en 12e eeuw tot postmoderne gebouwen van heden. Al dit fraais ligt naast elkaar en door elkaar in een welhaast perfecte harmonie.

Praag had veel geluk. Anders dan Berlijn, Dresden, Warschau en Wenen is zij in de Tweede Wereldoorlog niet in puin geschoten. Ook de verwoestende oorlogen en invallen in een verder liggend verleden zijn aan haar voorbijgegaan, hetgeen in Midden-Europa een wonder mag heten.

Voeg hierbij de mooie ligging met tal van schitterende panorama’s, de gemoedelijke sfeer en het gegeven dat de meeste bezienswaardigheden zich op een prettige loopafstand van elkaar bevinden, en u heeft de voornaamste ingrediënten van het Praagse toeristische succesverhaal op een rijtje.

Rustig

Twee architectonische stijlen voeren in Praag de boventoon. De eerste is de barok met haar overdadige en tegelijk soepele vormen. Praag is barok en barok is Praag. De stad is beroemd door haar barokke kerken, kloosters en sculpturen, barokke bibliotheken, tuinen en burgerwoningen. De andere stijl is de nonconformistische Jugendstil, die rond de eeuwwisseling in de architectuur zijn bekroning vond en juist in deze stad tot ongekende bloei kwam.

Toegegeven, deze twee stijlen maken Praag enigszins rond van vorm, maar ronde vormen horen nu eenmaal bij deze stad, net als de bolle pullen bier die overal door dorstige Tsjechen met groot gemak worden geledigd.

Dat er in Praag vele toeristen rondlopen betekent nog niet dat het altijd en overal druk in de stad is. U kunt Praag heus voor u zelf hebben indien u een ander ‘bezoekritme’ toepast dan de gangbare cyclus die de meeste georganiseerde groepen volgen. In dat geval moet u zich enige moeite getroosten, maar uw inspanning wordt rijkelijk beloond.

Wat dacht u van een wandeling door het oude centrum van de stad en over de Karelsbrug om half acht ‘s ochtends? Dan is er geen bezoeker te bekennen, u ziet alleen Tsjechen die zich naar hun werk haasten. U kunt ook rustig het Burchtcomplex bekijken, aangezien de poorten reeds om 5 uur opengaan. Weliswaar kunt u nog niet de verschillende zalen binnen, maar er is daar genoeg te zien, onder andere de “Zlata ulicka”. het pittoreske “Goudstraatje”, waar u overdag over de hoofden kunt lopen. Vergeet de Koninklijke en de Zuidelijke tuin niet. Zij zijn geopend tussen 10 en 18 uur.

Oude joodse kerkhof

Voor de meeste bezienswaardigheden en musea geldt, dat het gedurende etenstijd, tussen 12 en 14 uur, betrekkelijk rustig is. Wellicht nog beter is het, als u bij de meest gewilde objecten een minuut of twintig voor opening aanwezig bent en tot de eerste lichting bezoekers behoort. Dit is zeker aan te bevelen bij het bezoek aan het indrukwekkende Joodse Museum met zijn synagogen en het oude joodse kerkhof.

Praag kent een bruisend cultureel leven. Handig is om tijdens uw verblijf het Engelstalige maandblad “Culture in Prague - Monthly Programme of Cultural Events” aan te schaffen, met informatie over musea, concerten, tentoonstellingen en nog veel meer. Een schat aan wetenswaardigheden biedt ook The Prague Post, een weekblad in de vorm van een krant, dat elke woensdag vers van de pers in de kiosken ligt.

Enkele tips voor een nog aangenamer en leerzaam verblijf in Praag wil ik u niet onthouden:

Mooie uitzichten

Vanaf de toren van het Oude Raadhuis, waar zich de astronomische klok bevindt op Staromestske namesti. De toren zelf heeft geen trappen maar is voorzien van een helling in spiraalvorm en dus zonder moeite te beklimmen’.

Een ander prachtgezicht op de stad biedt het balkon van de zogenaamde Vladislav-zaal op de Burcht. Enkele fraaie uitzichten wachten u tijdens een wandeling van het Strahovklooster via Petrin (Pietersberg) naar restaurant Nebozizek, waarvan u met een kabelbaantje naar beneden kunt afdalen. Deze wandeling door de parken van Petrin is bij de Pragenaars bijzonder geliefd.

In Praag heeft men zich veel moeite getroost om de monumenten te belichten. De toneelschrijver, thans president, Havel heeft daartoe een speciaal fonds in het leven geroepen en hij heeft zich hoogstpersoonlijk met de kleur van het licht bemoeid. Wilt u het panorama van Hradcany, zoals de Praagse Burcht heet, aanschouwen? Dan wordt u verzocht aan de rechteroever van de rivier gaan staan. Prefereert u liever het zicht op de vele torens van de Oude Stad? Ga dan naar de linkeroever. Kunt u niet beslissen? Blijft u dan gewoon midden op de Karelsbrug staan. Het uitzicht is overal indrukwekkend.

Protestants Praag

In de 15e en 16e eeuw waren de Tsjechen een overwegend protestantse natie en was Praag een belangrijk politiek en geestelijk centrum van het Tsjechische protestantisme. De protestantse traditie in Tsjechië is echter ouder. Zij vangt aan bij de kerkhervormer Jan Hus en zijn volgelingen, de hussieten. Deze rector van de Praagse universiteit en criticus van de uitwassen van de roomskatholieke kerk stierf als ketter op de brandstapel te Konstanz in 1415. De historische herinnering aan Hus is bij vele Tsjechen tot de dag van vandaag levend gebleven.

Te midden van de Staromestske namesti (Oude-Stadsplein, de “Dam” van Praag) bevindt zich het Jan Husmonument uit het jaar 1915. Met het protestantisme in Praag is de monumentale Tyn-kerk verbonden die eveneens aan dit plein ligt. Zij fungeerde 200 jaar als “hoofdkerk” van de Tsjechische protestanten, totdat in 166 de contrareformatie toesloeg. Niet ver hiervandaan, in de Oude Stad, kunt u de Bethlehemkapel bezoeken, waar Hus predikte. Het gebouw is een trouwe kopie van de originele kerk. In de oorspronkelijke gebedsplaats hebben de jezuïeten tijdens de contrareformatie alle herinneringen aan Hus uitgewist.

In de Oude Stad bevindt zich de St.-Salvatorkerk, die vandaag toebehoort aan de Boheemse Broeders. Deze kerk hebben Duitse lutheranen in het begin van de 17e eeuw gebouwd. Het geld voor de bouw werd toen samengebracht door protestanten uit heel Europa. Ook de Nederlandse Staten-Generaal stuurden een aanzienlijke gift. Tijdens de contrareformatie werd de kerk gebarokkiseerd. Een andere van oorsprong lutheraanse kerk uit het begin van de 17e eeuw is de Kerk van de Maagd Maria Victrix, (Kostel Panny Marie Vitezne). Zo ging de kerk na de nederlaag van Tsjechische protestanten in 1620 heten. Hier bevindt zich het beroemde beeldje “Bambino di Praga”, dat sinds zijn installering in 1628 volgens het katholieke geloof vele wonderen heeft verricht. De kerk ligt in de wijk Mala Strana.

Een bijzondere plaats in de geschiedenis van het Tsjechische protestantisme neemt de Kerk van St. Martinus in de Muur (Kostel Sv. Martina ve Zdi) in. Zij ligt verscholen tussen de woonhuizen aan de Martinska-straat, niet ver van de drukke Narodni trida (Nationale Avenue). In 1414, toen Jan Hus in Konstanz op zijn berechting wachtte, hadden zijn volgelingen hier voor het eerst “communie onder beide gedaanten” gehouden. Niet alleen brood, maar ook wijn werd tijdens het avondmaal aan de gelovigen uitgereikt. Hus heeft het bericht over dit avpndmaal nog voor zijn dood ontvangen. Met deze daad werd de hussitische beweging geboren. Vandaag behoort de kerk aan de erfgenamen van de (gematigde vleugel van) hussieten, de Boheemse Broeders.

Barok

Van de tientallen barokkerken en kloosters graag uw aandacht voor een juweeltje. De Kostel svateho Jakuba (St.-Jacobuskerk) in het hartje van de Oude Stad. De oorspronkelijk gotische kerk werd eind 17e eeuw in barokstijl verbouwd. Aan de buitenkant doet de kerk sober aan. Des te groter is de verrassing wanneer u de kerk betreedt. Het interieur is een voorbeeld van Praagse barok met al haar rijkdom en schittering. Hier voelt de contrareformatie zich thuis. Het verschil met de inrichting van onze protestantse (maar ook katholieke) kerken is ‘hemelhoog’.

Bij het rooms-katholieke geloof horen heiligen en bij heiligen legenden. Een van de bekende Praagse verhalen heeft betrekking op deze Jacobuskerk. Op het hoofdaltaar bevindt zich een gotisch beeldje van de maagd Maria, Moeder van Smarten. De gelovigen hadden vroeger de gewoonte het beeldje uit darikbaarheid met kostbare sieraden te omhangen. Het moet gebeurd zijn vlak na een grote pestepidemie in Praag, in de Middeleeuwen. Een dief wilde de sieraden van Maria stelen. Op het moment dat hij een van de kostbaarheden op haar lichaam aanraakte, gebeurde het. Maria liet zijn hand niet meer los. Uiteindelijk moest de Praagse beul eraan te pas komen en de hand van de dief afhakken om hem te bevrijden. Die hand, door de tijd verschrompeld, hangt nog steeds in de kerk, rechts van de ingang, als waarschuwing.

Jugendstil

Beperkt u zich niet tot de meest bekende trekpleisters. Ook meer ‘gewone’ gebouwen verdienen de aandacht. Twee mooie huizen gebouwd in Jugendstil aan het begin van deze eeuw staan aan de Narodni trida 79, ongeveer tegenover het nieuwe bijgebouw van het Nationale Theater. Het linkerhuis behoorde aan de Verzekeringsmaatschappij Praha. U kunt de naam lezen indien u de vijf ramen vlak onder het dak aandachtig bekijkt. Het huis rechts herbergde de uitgeverij Topic en is ontworpen door dezelfde architect Osvald Polivka, een toonaangevend kunstenaar in Praag rond de eeuwwisseling. Deze Praagse tijdgenoot van de Spanjaard Antonio Gaudi heeft ook de beroemde Reprezentacni dum oftewel Obecni dum (Representatiehuis, “Repre” in de volksmond) op zijn naam staan. Het ligt op de Namesti republiky. “Repre” werd onlangs gerestaureerd en is uw bezoek beslist waard. In de linkervleugel bevindt zich een kavama (een café), in de rechtervleugel een restaurant, alles in (Jugend)stijl.

Moderne kunst

Geïnteresseerd? Bezoek dan Veletrzni palac, (Beurspaleis), Dukelskych hrdinu 47, waar sinds kort het Museum voor Moderne Kunst gevestigd is. Het Beurspaleis, een gebouw uit de jaren ‘20 en een fraai voorbeeld van de functionalistische architectuur, is op zich al een bezoek meer dan waard. Hetzelfde geldt voor het kubistische gebouw U ceme Matky Bozi (Bij de Zwarte Moeder Gods) in het centrum, Celetna 34, waar interessante tentoonstellingen worden gehouden.

Een verhaal apart en een lust voor het moderne oog is de Tsjechische moderne glaskunst waaronder ook glasobjecten van de Praagse Nederlander Borek Sipek, die in Tsjechië zijn vervaardigd. Uw aandacht voor twee galeries: de kleine Galerie “Z”, Male namesti 1 (passage vanuit Michalska-straat) en Galerie Pyramida op Narodni 11.

Muziek

Liefhebbers van met name klassieke muziek kunnen in Praag hun hart ophalen. Zo beschikt Praag over twee vaste operagezelschappen en drie operatheaters. Interessante concerten worden in het Rudolfinum gegeven, de thuiszaal van de Tsjechische Filharmonie en in de Smetanazaal van de “Repre”. Orgelconcerten in overvloed. Bijzonder fraaie instrumenten bevinden zich in de reeds eerder vermelde St.-Jacobuskerk, in de monumentale barokke St.-Nicolauskerk op Malostranske namesti en in de Tyn-kerk op Staromestske namesti.

Drie tips voor uitzonderlijke zalen voor kamermuziek. Bezoekt u een uitvoering in de Zrcadlova sin (de Spiegelzaal) in het barokke Klementinum, een voormalig jezuïetencollege. De ingang tot deze zaal bevindt zich in de Karlova ulice (de Karelstraat). Hier worden vaak concerten gegeven van muziekstukken die goed in het gehoor liggen, zoals de Slavische dansen van Dvorak of Vier Jaargetijden van Vivaldi. Een ware belevenis is de onlangs gerestaureerde zaal van B. Martinu in het classicistische Lichtenstejn-paleis, op Malostranske namesti 13, tegenover de St.-Nicolauskerk. (Opgelet: er zijn twee Lichtenstejn-paleizen in Praag en ook twee St.-Nicolauskerken.) Dit paleis is van de Academie der Muzische Kunsten, afdeling muziek, en is een ware tempel voor kamermuziek. Het niveau van de uitvoerende kunstenaars is hoog. Slechts zelden wordt de prachtige Spanelsky sal (de Spaanse zaal) op de Praagse Burcht voor concerten opengesteld.

Eten en drinken

Sinds het ineenstorten van het communisme kent de horecasector een enorme groei. Het niveau van de meeste restaurants is naar Nederlandse maatstaven eerder aan de matige kant, de prijsverschillen van het gebodene zijn echter groot. Voor ongeveer dezelfde kwaliteit en hetzelfde comfort, voor hetzelfde bier, betaalt u in het ene restaurant drie tot vier keer zo veel als in het andere. Dit komt omdat sommige restaurants voornamelijk de Tsjechen tot hun clientèle rekenen en andere daarentegen de koopkrachtige westerse toeristen.

Tsjechische prijzen voert bijvoorbeeld de eenvoudige “Bierstube” U zlate podkovy (het Gouden Hoefijzer), Nerudova 34, op weg naar de Burcht. Een halve liter echte Pilsner Urquell van het vat kost 16 kronen (1 gulden), een bord lekkere goulash komt op 65 kronen (iets meer dan 4 gulden). Geopend elke dag tot 23.00 uur. Een bezienswaardigheid hier is de ober Lubos Kadlec. Hij lijkt sprekend op prins Charles van Engeland.

Lekker en feestelijk eten (en niet erg duur) in een typische Praagse ambiance met aangename bediening kunt u bij de heer Pavel Stolba en vrouw Misja in restaurant U tri houshcek (Bij de drie kleine violen). Het restaurant ligt eveneens in de Neru dova-straat op nummer 12 (tel. 535011). Let bij het betreden van het pand op de prachtige gevelsteen met drie violen. Ooit behoorde dit huis aan een vioolbouwer.

Houdt u van ronjantisch tafelen in een oud en enigszins vervallen paleis, waar ‘s avonds overal kaarsen branden en de Praagse grandeur en gemoedelijkheid hand in hand gaan? En waar bovendien mooie (zowel Tsjechische als internationale) gerechten worden geserveerd?. Dan moet u zeker Palffy Palac bezoeken (Valdstejnska 14), gelegen niet ver van de burcht in de wijk Mala Strana. Voor ons de ontdekking van het jaar. Ook tussen de middag is een bezoek aan te bevelen, zeker wanneer het schooljaar in volle gang is. In het paleis bevindt zich het Praagse conservatorium. Uit open ramen klinkt overal klassieke muziek en gezang en dit alles door elkaar in een onvoorstelbare kakofonie; een decorum dat u eigenlijk niet mag missen (tel. 5132418; richtprijs 50 gulden p.p., wijn inbegrepen).

De fameuze Praagse bierhuizen bestaan nog. Zij zijn echter te druk en bovendien op de westers portemonnaie berekend. De gewone Tsjech komt daar al lang niet meer. Een redelijk alternatief voor de echte bierdrinkers biedt Pivnice Radegast (Bierhal Radegast), genaamd naar het biermerk dat daar getapt wordt. Deze pivnice ligt enigszins verstopt in de Templova-straat (het beste te bereiken vanuit de Celetna-straat). De keuken is eenvoudig Tsjechisch, een maaltijd is al verkrijgbaar voor minder dan vijf gulden, het bier is heerlijk en de sfeer (nog) authentiek. Erg leuk en niet duur is de pas gerestaureerde “Bierstube” uit het begin van deze eeuw in de reeds vermelde Obecni dum. Slaat u, wanneer u de hal binnenkomt, rechtsaf en neem dan de trap naar beneden.

Cultureel hoogtepunt

Op verschillende locaties te Praag worden tentoonstellingen gehouden met als thema Rudolf II en Praag. Deze Duitse keizer en Tsjechische koning uit het huis Habsburg zetelde vanaf 1575 in Praag tot zijn dood in 1612. Hij nam ten opzichte van de protestantse Tsjechen een tolerante houding aan en maakte Praag bovendien tot een belangrijk cultureel en wetenschappelijk centrum in Europa. Rudolf gold als de grootste verzamelaar van kunst in zijn tijd. Na zijn dood is zijn collectie uiteengevallen en deels zelfs verloren gegaan. Vele bewaarde pronkstukken (thans onder meer in Wenen en Stockholm) zijn nu weer te bewonderen in Praag.

Zeker de moeite waard is een bezoek aan de Rudolfinische Kunstkamer in Cisarska konirna (de keizerlijke stal) op de Praagse burcht. In de Letohradek kralovny Anny, (Koninklijk Lustslot, Belvédère, aan de rand van de koninklijke tuin) is een boeiende tentoonstelling Wetenschap aan het hof van Rudolf II ondergebracht. Uit een overvloed aan exposities dient in elk geval Opus Magnum genoemd worden in Dum u kamenneho zvonu (Huis bij de stenen klok, Staromestske namesti nr. 13). Deze tentoonstelling heeft als thema’s magie, occultisme en geheime genootschappen in Praag tijdens Rudolf II.

„Napels zien en dan sterven”, luidt een oud gezegde. Voor zulke gevleugelde woorden is Praag niet exotisch genoeg en zijn de bewoners te nuchter. Toch zal de stad door haar charme een onvergetelijke indruk bij u achterlaten. Praag blijft immers Praagtig.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 11 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

Praagtige stad aan de Moldau

Bekijk de hele uitgave van maandag 11 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken