Bekijk het origineel

Omzien in ongeloof

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Omzien in ongeloof

België werd een jaar geleden ruw wakker geschud door de affaire-Dutroux

6 minuten leestijd

De successen van de Belgische zwemmers en judoka’s bij de Olympische Spelen in Atlanta werkten nog na. Wie niet op een zuidelijke camping van z’n vakantie genoot, bereidde zich voor op een paar zonnige dagen aan de eigen kust. Uit die warme zomerse landerigheid werd België een jaar geleden wakker geschokt door wat de affaire-Dutroux zou worden.

Door de oplettendheid yan een zwembadbezoeker komt men in het onderzoek naar enkele verdwenen meisjes terecht bij de eigenaar van een witte bestelwagen met nummerplaat FRR-672. Tot veler schaamte en verbittering wordt Mare Dutroux daarop internationaal de bekendste Belg. Sabine Dardenne en Laetitia Delhez worden nog levend bevrijd uit hun kerker in de kelder van een van Dutroux’ huizen. Julie en Melissa blijken te zijn doodgehongerd.

Korte tijd later worden ook de stoffelijke resten van An en Eefje gevonden. Er verschijnen auto’s in het straatbeeld met zwarte vaantjes. Op veel plaatsen hangen zwartomrande foto’s van de verdwenen meisjes. En dan komen de vragen.

Nieuw fenomeen

Wat te doen met een misdadiger als Mare Dutroux, die al eerder was veroordeeld voor ontvoering en verkrachting? Waarom werd hij vervroegd vrijgelaten? Wat doet een maatschappij met zulk boosaardig kwaad, waartegenover incompetente autoriteiten machteloos staan? Minister van justitie Stefaan De Clerck zorgt voor een opmerkelijk nieuw fenomeen in België. Hij geeft toe dat er fouten zijn gemaakt!

Hij kan overigens moeilijk anders, want zelfs de moeder van Dutroux zegt dat zij het „onbegrijpelijk” vindt dat haar zoon indertijd voortijdig werd vrijgelaten. Dutroux, die in 1989 werd veroordeeld voor verkrachting van zes jonge meisjes en die tijdens zijn opleiding tot elektricien al eens aan de tand werd gevoeld omdat hij bij lokale schoolpoorten rondhing. Men vermoedde dat hij kleine meisjes lastigviel...

Al spoedig blijkt dat Dutroux niet alleen een pedofiel en een moordenaar is maar dat hij ook een belangrijke schakel is in een net voor pedofilie, kinderporno en mogelijk ook prostitutie. Een van zijn handlangers is de beruchte Brusselse ‘zakenman’ Michel Nihoul. Minister De Clerck wil weten waar in deze affaire de blunders zijn begaan. En trouwens niet alleen in deze affaire. Ook de reeks moorden van de Bende van Nijvel bleef onopgelost, de moord op burgemeester Cools van Luik en de moord op hormonenkeurder Van Noppen.

’Oorlog’

Is heel België dan incompetent? De Leuvense criminoloog professor Lode Van Outrive noemt justitie in zijn land een „verwaarloosd gebied”. Bovendien wordt er allang geklaagd over de ‘oorlog’ tussen de verschillende politiediensten, die de effectiviteit van het onderzoek niet bevordert.

Maar ook de maatschappij gaat niet vrijuit. Er wordt op gewezen dat Dutroux en zijn handlangers cynisch voldoen aan de ‘vraag’ op een vunzige internationale markt. Het gaat daarbij om de ‘levering’ van knapen, meisjes, jonge vrouwen en van porno in alle soorten, op bestelling indien gewenst! Er ontstaat een grote solidariteit met de slachtoffers en hun ouders. Men wil niet alleen weten wie verantwoordelijkheid draagt, maar men wil ook dat er iets gedaan wordt om zulke drama’s in de toekomst te voorkomen.

De houding van de ouders dwingt respect af. In de steek gelaten door de autoriteiten en vervolgd door pers en media, houden zij het hoofd hoog en hun hart open. Zij hopen dat de schok van het drama zo groot is, dat de dood van hun kinderen toch nog tot iets positiefs leidt. Maar een jaar later lijkt het menselijk geheugen kort en de onverschilligheid weer groot. Ondanks het feit dat zelfs koning Albert zich -zeer ongebruikelijk- openlijk met de gang van zaken bemoeide.

Boetekleed

Van sommige kanten kwam onverholen kritiek op deze bemoeienis. Maar er waren ook Belgen die hun vorst groot gelijk gaven dat hij zich in het openbaar over de zaken uitsprak. „Ongewone omstandigheden vragen ongewone methoden”, aldus burgemeester van Leuven en socialistisch (SP) voorzitter Louis Tobback. Dat ongewone tijden ook ongewone talenten een kans geven, bleek uit het optreden van minister van justitie Stefaan De Clerck. Zelfs de Franstalige krant Le Soir sprak van een „foutloos optreden” van de Vlaamse minister.

Bij de uitvaartplechtigheid van Julie en Melissa door het publiek uitgefloten als vertegenwoordiger van het verrotte justitiesysteem, trok De Clerck het boetekleed aan. „Er zijn ernstige fouten gemaakt”, al dus de bewindsman. Hij begint voorzichtig aan hervormingen.

De Clerck kon zich deze houding veroorloven omdat hij niet verantwoordelijk was voor de fouten van zijn voorgangers, die bovendien tot andere politieke partijen behoorden. Geen politieke schade dus. Intussen mengde Tobback zich in de politieke discussie. De burgemeester van Leuven meende dat er een politiek breukvlak dreigde te ontstaan binnen de roomsrode federale coalitie. Dat zou het werk zijn van mensen die één groot uniform politieapparaat onder hun hoede wilden brengen.

De christen-democratische CVP van premier Jean-Luc Dehaene beet woedend terug. De premier moest zijn begroting rond zien te krijgen. Een begroting die voor België de deur moest openen naar de Eu ropese Economische en Monetaire Unie (EMU). Een ruzie in zijn coalitie kon hij missen als kiespijn. De emoties rond het drama van de verdwenen meisjes moesten getemperd worden. De politieke belangengroepen zagen het onheil naderen en begonnen als vanouds anderen de zwarte piet toe te schuiven.

Partijkleur

Was de verregaande verpolitisering van de Belgische maatschappij oorzaak van de crisis die volgde op het openbarsten van het gezwel Dutroux? Maurice Coppieters, “eminence grise” van de Vlaamse politiek, is daar duidelijk over: „Wij zijn hier in België gewend geraakt aan een systeem waarin politici het hele sociale en economische proces kanaliseren. In de jaren ‘70 manifesteerde zich een verschuiving van de macht van de politici naar de politieke partijen. Die worden dan oppermachtig. Dat noem ik de privatisering van de politiek”. „Elke benoeming, van poetsvrouw tot procureur-generaal, gaat via partij-instanties”, vervolgt Coppieters. Maar bij de magistratuur zitten wij in een gebied waarin eigenlijk geen enkele inmenging mag bestaan. Waar de geblinddoekte Vrouwe Justitia onbevooroordeeld moet kunnen optreden. Maar de blinddoek van Vrouwe Justitia krijgt hier een partijkleur. Dat verklaart de pressie van de kant van de politiek om dingen soms wel of niet te doen. Daardoor ontstaat dan de stilte van het complot”.

Onderzoeksrechter Mare Connerotte, die met procureur Michel Bourlet door doortastend optreden voor de eerste successen zorgde in de affaire-Dutroux, ziet nog andere verstarringen die de verbluffende gebeurtenissen van het afgelopen jaar verrklaren. Het .beruchte ‘spaghetti-arrest’ bijvoorbeeld van het Hof van Kassatie, waardoor hem de zaak-Dutroux werd ontnomen omdat hij niet meer „onpartijdig” zou zijn na het bijwonen van een benefietavond waar de meisjes Sabine en Laetitia ook aanwezig waren.

Verschansen

Sinds minister De Clerck erkende dat justitie fouten maakte en sinds hij hervormingen beloofde, lijkt een deel van dit apparaat zich te verschansen. Een jaar na de affaire schrijft Connerotte in het maandblad “Wereldwijd” dat „door een pure rechtspraak na te streven men soms afstevent op het tegenovergesteide van datgene wat de eigenlijke functie is van het gerecht, namelijk het verdedigen van de menselijke waardigheid”.

Met deze rechtsfilosofische opvatting distantieert Connerotte zich van het ‘spaghetti-arrest’, zonder het te noemen.’ Hij kritiseert wel subtiel de ‘volgens-hetboekjementaliteit’ van het Hof van Kassatie. Connerotte blijft echter optimist. „Wij moeten de gerechtelijke instituten blijven respecteren, want zij vormen een van de pilaren van de democratie”.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 16 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

Omzien in ongeloof

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 16 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

PDF Bekijken