Bekijk het origineel

Cd-rom-atlassen tonen wereld van verschil

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Cd-rom-atlassen tonen wereld van verschil

7 minuten leestijd

Hoe hoog is de inflatie in Peru? En het aantal Internet-gebruiliers in Polen? Of het percentage islamieten onder Pakistani? Vragen waarbij zelfs een gemiddelde encyclopedie met een mond vol tanden staat. De 51e druk van de Grote Bosatlas is aangevuld met een computerprogramma dat de antwoorden geeft. De ‘gouwe ouwe’ wil zo de concurrentieslag aangaan met de moderne cdrom-atlassen.

„Bali, Lombok, Sumba, Sumbawa, Flores, Timor”. Aardrijkskunde bestond een halve eeuw geleden vooral uit het opdreunen van rijtjes. Intussen is topografie naar de achtergrond . verdrongen en zoeken leerlingen de Sunda-eilanden gewoon in het register op. Ze lezen nu uit staafdiagrammen af dat de zomer op Timor droog is en op Ambon nat; in de winter is het juist andersom. Rode en blauwe pijltjes op de kaart geven aan wanneer de moessontijd valt en in welke richting de wind dan waait.

De functie van de atlas is veranderd, het moderne kaartenboek heeft wat weg van een reisgids. Het vertelt niet alleen dat de afstand van Jakarta naar Surabaya hemelsbreed 650 kilometer is, maar ook dat je er in de zomer geen paraplu of laarzen nodig hebt.

Het klimaatkaartje van Indonesië in de Grote Bosatlas is bijzonder, evenals dat van de aardgas- en olievelden in de Noordzee. Dit soort specialistische kaarten is (nog) niet té Vinden in de atlassen op cd-rom. De digitale varianten houden het bij algemene verhalen over regenwouden of laten plaatjes zien van een booreiland.

Kudelstaart

Spectrum interactieve Wereldatlas, zo heet de cd-rom van uitgeverij Het Spectrum Electronic Publishing, die een paar weken geleden verscheen. Het is de eerste Nederlandstalige atlas op cd-rom en het product is goed te vergelijken met Engelstalige schijven als Encarta 97 World Atlas van Microsoft en Compton’s Interactive World Atlas. De drie cd-rom’s ver schillen sterk in de kwaliteit van de geleverde kaarten. Compton is de slechtste, die kent tussen Arnhem en Zwolle maar één plaats: Apeldoorn. Encarta vervalt in het andere uiterste en laat zelfs plaatsen zien die niet in de Grote Bosatlas terug te vinden zijn. Daarbij is de keuze echter nogal willekeurig. Bij Steenbergen staan gehuchten als Kladde en Zwarte Ruiter op de kaart, terwijl een plaats als Sint Philipsland of Bruinisse ontbreekt. Ander foutje: bij een bepaalde vergroting lijkt Nederland maar één rivier te hebben, het Spui.

Ook de schijf van Het Spectrum ontkomt niet aan willekeur: een paar huizen bij elkaar in Kudelstaart krijgen een stip op het scherm, terwijl Veenendaal, met meer dan 56.000 inwoners, ontbreekt. Weliswaar staan zulke ontbrekende plaatsen in het register, maar dat helpt weinig. De cd-rom’s zijn duidelijk niet bedoeld om een vakantie mee te plannen.

De kaarten van de Spectrumatlas hebben een schaal van 1:1 miljoen (1 centimeter op hescherm is 10 kilometer in werkelijkheid). Encarta gaat verder, met een schaal van 1:500.000, zelfs in de binnenlanden van Afrika. Compton blijft opnieuw achter, het lijkt alsof de kaarten rechtstreeks van papier ingescand zijn. De schaal verschilt per land, van 1:3 miljoen voor Nederland tot 1:80 miljoen voor Rusland. Ter vergelijking: in de Grote Bosatlas is dat 1:460.000, respectievelijk 1:20 miljoen. Encarta en Compton geven de mogelijkheid om verschillende soorten kaarten te laten zien: naast de staatkundige weergave ook een hoogtekaart of een satellietbeeld; Spectrum kent één basiskaart waar de gebruiker elementen aan toe kan voegen. Bij zowel Spectrum als Encarta is het mogelijk om vanaf elke kaart oneindig ver naar rechts, links, boven of onder te bewegen, de wereld rond.

Het is erg gemakkelijk om met de cd-rom’s de hemelsbrede afstand tussen twee willekeurige plaatsen te meten. Klik op twee punten op het scherm en de computer geeft het aantal kilometers weer. Bij Encarta is het mogelijk om een route te volgen en de afstanden op te tellen. De programma’s houden rekening met de vertekening van de kaarten vanwege de projectie. Spectrum omzeilt dat probleem en meet afstanden aan de hand van het register.

Borstvoeding

Vorig jaar voegde Wolters Noordhoff aan de Grote Bosatlas een bijlage toe met een groot aantal tabellen, de Basisstatistiek. Om het zoeken nog makkelijker te maken, zijn bij de uitgave van dit jaar twee diskettes gevoegd. De Grote Bos@tlas Statistiek 97/98, zo heet het programma, zit goed in elkaar en is overzichtelijk opgebouwd. Sterke kant van de Bos@tlas is de mogelijkheid om tabellen te vergelijken. Zo blijkt dat in gemeenten met veel stemmers op SGP, GPV en RPF de vruchtbaarheid hoog is, terwijl het percentage allochtonen laag is. Kaartjes laten de verdeling van de werkloosheid over het land of over Europa zien; de gebruiker kan zelf de indeling van de legenda bepalen.

De andere computerprogramma’s zijn niet zo sterk in heweergeven van statistische gegevens, maar bieden wel veel andere onderwerpen. Vooral Compton. De cd-rom meldt dat 46 procent van de kinderen in Sri Lanka tot hun tweede jaar uitsluitend borstvoeding krijgt, dat het jaarlijkse aantal autodiefstallen in Zwitserland 1520 per 100.000 inwoners bedraagt en dat de bezettingsgraad van hotels in Oezbekistan 76 procent is. Spectrum is hier minder uitgebreid.

De cd-rom’s blinken vooral uit in de extra informatie die ze geven over de diverse landen. Dat ontbreekt in de Bosatlassen, daar blijft het bij een droge opsomming van gegevens. Op de Spectrum-cd-rom is bijvoorbeeld te vinden welke vlaggen de landen door de jaren heen hebben gehad. Encarta vertelt dat in Geneve niet alleen Calvijn maar ook Knox, Rousseau en Voltaire hebben gewoond.

Vooral Compton geeft uitvoerige en correcte informatie over de geschiedenis en cultuur van landen: van 1652 tot 1654 vochten Martin H. Tromp en Michael A. de Ruyter met Robert Blake, zegt prof. I. Matley uit Michigan (VS). Zelfs de onderwijspacificatie in 1917 komt aan bod: inmiddels zijn er afkeurende geluiden te horen over de verzuiling in Nederland, stelt Compton vast.

Alle cd-rom’s gebruiken multimediatrucs om hun product aantrekkelijk te maken. Dat varieert van een filmpje van de Niagarawatervallen (Spectrum), een vlucht over een driedimensionale kaart (Compton) of een panoramabeeld vanaf een hooggelegen punt op elk van de continenten (Encarta). Animaties en de uitspraak van zinnetjes en buitenlandse steden maken het compleet.

Bos@tlas Topografie

Technisch en inhoudelijk is Encarta goed, afgezien van de willekeur bij de vermelde plaatsnamen. Spectrum blijft wat achter, is beduidend trager en heeft wat minder mogelijkheden. Compton’s atlas heeft slechte kaarten, maar biedt veel extra informatie. Samengevat lijkt er niet veel reden om een atlas op cd-rom te kopen. De kaarten doen duidelijk onder voor die van een papieren atlas, en de extra informatie is te fragmentarisch om dienst te doen als een reisgids. De overvloed aan statistische informatie compenseert de minpunten.

Het wachten is op de Grote Bos@tlas Topografie, een cdrom die in de loop van volgend jaar op de markt komt, aldus, Ineke de Groot, marketing coördinator atlassen bij Wolters Noordhoff. Die atlas bestaat uit drie basiskaarten van Nederland, Europa en de wereld, die elk met 250 verschillende topografische bouwstenen in te vullen zijn. Bovendien bevat die cd-rom een spelmodule met diverse niveaus, iets dat op de andere cd-rom’s ontbreekt.

Systeemeisen: alle programma’s vereisen minirfiaal een 486-processor, Windows 3.1 of hoger (Encarta: alleen Windows 95 of hoger) en 8 Mb RAM-geheugen (4 Mb voor Bos@tlas). De cd-rom’s hebben een geluidskaart nodig. Wie niet voortdurend met z’n armen over elkaar naar een zandloper wil kijken, doet er goed aan een snellere computer met meer geheugen te gebruiken dan hier is aangegeven.

N.a.v. De Grote Bos@tlas Statistiek 97/98; uitg. Wolters Noordhoff, alleen verkrijgbaar samen met de Grote Bosatlas, ƒ 99,75.

Spectrum interactieve Wereldatlas; uitg. Het Spectrum Electronic Publishing, ƒ 149,90.

Compton’s Interactive World Atlas; uitg. TLC Domus, ƒ 99-.

Encarta 97 World Atlas; uitg. Microsoft, ƒ 129,95.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 23 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

Cd-rom-atlassen tonen wereld van verschil

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 23 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

PDF Bekijken