Bekijk het origineel

’Grote vissen gaan niet meer vrijuit

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

’Grote vissen gaan niet meer vrijuit

Met veroordeling Krenz c.s. eerste niet-militaire DDR-politici aangepakt

4 minuten leestijd

BERLIJN - Met het vonnis ten Egon Krenz en twee andere leden van het voormalige politburo van de DDR is een oordeel geveld over het hoogste besluitorgaan van de communistische partij SED.

Tegelijk maakte justitie ook een einde aan de steeds terugkerende kritiek dat „de kleinen gevangen worden, terwijl de grote vissen vrijuit gaan". Deze Iffitiek was al te horen op het moment dat de Bondsrepubliek besloot de moorden aan de Duits-Duitse grens te gaan berechten. Voor de veroordeling tegen Krenz zijn de afgelopen jaren meer dan 70 processen gevoerd en worden ze nog gevoerd tegen grenssoldaten en leden uit de militaire hiërarchie wegens het uitvoeren van het schietbevel. De uitspraak tegen Krenz betekent de eerste veroordeling van een hoge DDRpoliticus die niet tot de militaire hiërarchie behoorde.

Waarnemers hadden eciter rekening gehouden met een langere celstraf voor Krenz, opdat de politiek verantwoordelijken zwaarder gestraft zouden worden dan de militairen die het schietbevel hadden omgezet in daden. Maar de voormalige DDR-minister van defensie Heinz Kessler, die in september 1993 zevenenhalf jaar kreeg, moet nog altijd een jaar meer dan Krenz opknappen. De zwaarste straf tot nu toe kreeg een grenssoldaat die een vluchteling had doodgeschoten die zich al had overgegeven: 10 jaar cel wegens moord.

De meeste schietbevel-processen eindigden echter in vrijspraak of voorwaardelijke celstraffen. Het eerste proces begon al in september 1991 en ging om de dood van de laatste DDR-burger die de Muur probeerde over te komen, Chris Gueffroy. Ook dit eindigde in een voorwaardelijke straf.

Inmiddels zijn er ook zes commandanten van de DDR-grenstroepen en vier generaals van de DDR-verdedigingsraad veroordeeld. Zo kreeg een voormaUge bevelhebber van de grenstroepen, Klaus-Dieter Baumgarten, zesenhalf jaar cel. Er staan nog meer processen gepland tegen hoge militairen, maar ook tegen leden van het politiek verantwoordelijke politburo.

Machtscentrum

Het in 1949 naar Sowjetmodel ingestelde politburo was het eigenlijke machtscentrum van de DDR. De 21 le den namen besluiten over binnenlandse en buitenlandse politiek en economie. Daarnaast gold het politburo als de denktank voor de politiek-ideologische richting die de SED moest inslaan. Het politburo was alleen toegankelijk voor SED’ers die als „trouwe partij soldaten” te boek stonden en bracht regelmatig verslag uit aan het centraal comité van de SED. Officieel hield het centraal comité „uitvoerig beraad” over de rapporten, maar in de praktijk werden de besluiten alleen maar ter kennisgeving aangenomen.

Nadat staats- en partijleider Erich Honecker en andere SED’ers nog voor de val van de Berlijnse Muur in 1989 uit het politburo waren gestapt bleven er van de 21 leden nog dertien over. Onder druk van de massademonstraties trad het voltallige politburo af op 8 november, een dag voordat de Muur werd overwonnen. De leden van het daarna onder Krenz functionerende politburo gaven er al op 3 december de brui aan.

Honecker, die de vergaderingen van het politburo had geleid sinds hij in 1976 secretaris-generaal van de SED was geworden, ontsprong de dans in 1992. Het hooggerechtshof van Beriijn bepaalde toen dat de aan kanker lijdende Honecker niet langer kon terechtstaan. Honecker vestigde zich bij zijn dochter in Chili, waar hij in 1994 overleed. Ook Stasi-chef Erich Mielke, en Willi Stoph, die jarenlang premier was, zagen wegens hun hoge leeftijd en slechte gezondheid de aanklachten tegen hen ingetrokken.

Het politburo van de DDR kon nu alleen nog via Honeckers ‘kroonprins’ Krenz en andere functionarissen ter verantwoording worden geroepen. Op 13 november 1995 begon voor de rechtbank in Berlijn de zaak tegen Krenz, de voormalige partijleider van Oost-Berlijn Günter Schabowski, partijeconoom Günther Kleiber, propagandachef Kurt Hager, kaderchef Horst Dohlus en controlecommissaris Erich Mückenberger.

De eveneens aangeklaagde voormalige Oost-Duitse vakbondsleider Harry Tisch was in juni van dat j a overleden. Na een ziekte van Kleiber begon het ‘Krenz-proces’ in januari 1996 opnieuw. In mei werd Hager wegens zijn slechte gezondheidstoestand ongeschikt bevonden om nog langer terecht te staan. Later werd het proces tegen de hoogbejaarde, kwakkelende Mückenberger en Dohlus afgescheiden.

Druk uit SU

Schabowski had zich als enige van de beklaagden moreel schuldig verklaard aan de misstanden in de DDR. Krenz daarentegen verschool zich steeds achter de druk die de Sowjet-Unie op het politburo zou hebben uitgeoefend om het schietbevel aan de Duits-Duitse grens in stand te houden. Ook sprak hij van „overwinnaarsjustitie", maar volgens het hooggerechtshof in Karlsruhe waren daar geen aanwijzingen voor te vinden.

Het schieten op ongewapende vluchtelingen aan de grens was een schending van de mensenrechten die volgens het internationale recht vervolgd kon worden, zo besliste het hof in november vorig jaar. Vanaf dat moment was duidelijk dat Krenz als de voormalige hoogste functionaris van de DDR op gevangenisstraf kon rekenen. Na de veroordeling van militairen die aan de grens de schoten afvuurden, werden met Krenz en zijn medebeklaagden uiteindelijk ook de “Schreibtischtater” gepakt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 26 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

’Grote vissen gaan niet meer vrijuit

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 26 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken