Bekijk het origineel

Verlening van kerkasiel is opdracht

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Verlening van kerkasiel is opdracht

Minister Dijkstal mag kerken niet van gewetenstaak ontslaan

5 minuten leestijd

Kerkasiel in ons land is niet meer van deze tijd. Het op deze wijze beschermen van vervolgden is ontstaan onder dictatoriaal bestuur. Nederland is een rechtsstaat, met een parlementaire democratie. Daarom roept de minister van binnenlandse zaken, Dijkstal, de kerken ook op hun gebouwen niet beschikbaar te stellen voor uitgeprocedeerde asielzoekers.

Ook roept de minister de kerken op het oordeel van de onafhankelijke rechter te respecteren in zaken van het al dan niet toekennen van een verblijfstitel aan asielzoekers. Dat een minister de samenleving oproept om de spelregels van die samenleving te respecteren, is begrijpelijk. De aansporing aan de kerken in de zaak van het kerkasiel gaat echter net iets te ver. Een stukje van de historie van de kerken en hun relatie met de joodse gemeenschap laat dit overduidelijk zien.

Direct na de Tweede Wereldoorlog heeft de joodse gemeenschap zovi’el hier in Nederland als elders in het zojuist bevrijde Europa een concrete klacht neergelegd bij de kerken. Zowel de rooms-katholieke als de reformatorische kerken werden door de joodse gemeenschap ervan beschuldigd dat zij, in woord en daad, niet genoeg hadden ge daan om de vervolging, de deportaties en de vernietiging van de joodse burgers tegen te gaan. De kerken zouden te weinig hun stem hebben verheven tegen het nazisme en te weinig hebben gedaan om de joden te redden.

Klacht

Velen hebben zich in de loop der jaren afgevraagd wat zij aan moesten met deze beschuldiging. Ook de kerken maakten deel uit van een samenleving die door de Duitse bezetter onderdrukt werd. Ook de kerken hadden te lijden van de ontberingen en de gruwelijkheden van de oorlogsjaren. Waarom werd juist de klacht neergelegd bij de kerken, meer dan bij andere maatschappelijke organisaties? Had dit alleen maar te maken met de verantwoordelijkheid van de kerk voor haar eigen historische relatie met de joodse gemeenschap, waarin „ook wel eens iets is misgegaan"? Of was er ook nog een andere reden?

Voor de religieuze mens ligt het antwoord op deze vraag min of meer voor de hand. Laat de Bijbel niet keer op keer zien dat de mens een grote verantwoordelijkheid draagt voor het welzijn van de medemens? De Bijbel wijst de mens op zijn verantwoordelijkheid ten aanzien van de onderdrukte, de vervolgde, de zwakkere.

En zo mag men verwachten dat de gemeenschap van gelovigen zich inspant tot het uiterste om die vervolgde te redden, of liever: te houden. Daar waar dat niet of liauwelijks gebeurt, groeit de gedachte dat juist een instituut waar naastenliefde gepredikt wordt, op een vreselijke manier tekortschiet. Ook daar waar de kerkgangers zelf tot de bezette natie behoren. De kerk heeft nu eenmaal haar eigen, heel specifieke verantwoordelijkheden, opdrachten en taken, die zij juist in tijden van nood waar zal moeten maken. Doet zij dat niet, dan schiet zij als het religieus instituut met de Bijbel als grondslag ernstig tekort. Vandaar dat die klacht van de joodse gemeenschap dan ook juist bij de kerkdeur werd neergelegd en niet elders.

Barbaars

Minister Dijkstal verwijst met zijn opmerking, zoals gezegd, naar de rechtsstaat die wij met z’n allen vormen. En natuurlijk, het hoeft helemaal niet gezegd te worden, is de situatie op geen enkele wijze te vergelijken met die periode waarin de barbaarse bezetter uitmaakte hoe men omging met de burger. Toch is het een gegeven dat ook binnen een rechtsstaat zoals de Nederlandse er omstandigheden zijn waar de religieuze gemeenschap duidelijk haar verantwoordelijkheden moet tonen.

De rechtsstaat kent wetten en regels, die er zijn om de samenleving in haar geheel te laten functioneren. Het gaat daarbij om het algemeen belang. Een belang waarbij het individu soms in de knel komt. En dan op zo’n wijze dat de samenleving met haar gehele regelgeving niets kan doen om die eenling te helpen. En zo is het ook met betrekking tot de algemene regels van het toelatings en uitzettingsbeleid van asielzoekers.

Er zijn omstandigheden dat inviduen het slachtoffer worden van algemene regels die niet in de specifieke behoefte voorzien van deze of gene. Met alle heel tragische gevolgen van dien. Met betrekking tot de asielzoekers, de vreemdelingen binnen de samenleving, blijven er dan weinigen over die zich over hen ontfermen.

De kerken, gevestigd op de principes van naastenliefde en ontferming over vreemdelingen en ontheemden, hebben dan juigt op dat moment een heel bijzondere taak. Zij vormen het geweten van de samenleving daar waar die samenleving, met haar eigen wetten en regels, het soms moet laten afweten. Dit is een taak die onder andere door het aanbieden van kerkasiel juist alles laat zien wat een religieus instituut in huis dient te hebben.

Ook een minister van binnenlandse zaken mag de kerken hooit oproepen deze functie op te geven. Laat staan dat hij ze deze opdracht mag afnemen. Het zou de kerken opnieuw plaatsen in een situatie waarbij zij zichzelf en haar geweten tekortdoet. Het plaatst de samenleving in een omstandigheid waarbij zij dat beetje geweten dat net boven het algemeen belang uitstijgt, laat verdwijnen. En dat zou een grote morele en geestelijke verarming betekenen. Afgezien van het feit dat er dan helemaal niemand meer is om zich over die vreemdeling te ontfermen.

De auteur is rabbijn in Amsterdam.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 28 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Verlening van kerkasiel is opdracht

Bekijk de hele uitgave van donderdag 28 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken