Bekijk het origineel

„Die rellen komen Moi mooi uit”

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

„Die rellen komen Moi mooi uit”

Speculaties over achtergrond van onlusten in Keniaanse kuststreek

8 minuten leestijd

De markt in de Keniaanse havenstad Mombasa biedt een troosteloze aanblik. Rottend fruit en vertrapt handwerk ligt her en der verspreid tussen kapotgeslagen en geblakerde kraampjes. Het trieste overschot van brute overvallen door gewapende bendes. Politiek en pers speculeren intussen driftig over de achtergrond van de onlusten die de kuststreek van het safariland teisteren. Dreigt een herhaling van het bloedige verkiezingsgeweld van 1992?

Lange tijd vormde Kenia een stabiel eiu.ad te midden van een onrustige zee van staatsgrepen, burgeroorlogen en etnische conflicten. Aan de vooravond van de verkiezingen van vijf jaar geleden braken echter ernstige onlusten uit die meer dan 1500 levens eisten. Zo’n 250.000 mensen sloegen op de vlucht, van wie er velen nooit terugkeerden. Al snel bleek dat de rellen door aanhangers van president Daniel arap Mbi waren georganiseerd om de herverkiezing van hem en zijn partij veilig te stellen.

Enkele weken geleden laaide het geweld opnieuw op. Gewapende bendes overvielen het politiebureau en de markt in de wijk Likoni in de havenstad Mombasa. Dertien mensen vonden de dood en een onbekend aantal raakte gewond. Urenlang konden de raddraaiers hun gang gaan, alvorens leger en politie arriveerden. In andere kustplaatsen kwam het eveneens tot ongeregeldheden waarbij ook toeristencentra het moesten ontgelden.

Onrustbarende gelijkenis

Volgens plan gaat de Keniaanse bevolking vóór het einde van het jaar naar de stembus om een nieuw parlement en een president te kiezen. Geen wonder dat veel inwoners van het Oost-Afrikaanse land een onrustbarende gelijkenis met de bloedige rellen van 1992 zien.

Hoewel ook in de hoofdstad Nairobi betogingen plaatshadden, concentreert de onrust zich met name in de kustprovincie. Van oudsher is het gebied aan de Indische Oceaan min of meer gescheiden van de rest van het land. Een woestijn vormt de fysische grens, maar de regering in Nairobi stelt al jaren verwoede pogingen in het werk de regio ook politiek en economisch te isoleren.

De bevolking in het oosten is overwegend islamitisch, terwijl de rest van het land christelijk is. „President Moi presenteert zijn land altijd als christelijk. De religie van de kustbewoners is blijkbaar niet in tel en dat steekt hen behoorlijk”, legt dr. D. Foeken uit. De onderzoeker is verbonden aan het Afrika Studiecentrum in Leiden en houdt zich intensief met de Oost-Afrikaanse staat bezig.

Economisch gezien is het gebied aan de Indische Oceaan van groot belang en genereert het een aanzienlijk deel van de nationale inkomsten van het land. Mombasa is de grootste natuurlijke haven van Oost-Afrika, met een enorm achterland dat zich zelfs uitstrekt tot het voormalig Zaïre. Bovendien trekken de meeste van de 900.000 toeristen die Kenia jaarlijks bezoeken naar de kust.

Bewuste achterstelling

Hoewel de regio veel geld oplevert, ziet de bevolking er weinig van terug. „Het leeuwendeel verdwijnt naar buitenlandse maatschappijen en naar de hoge heren in Nairobi”, aldus Foeken. „Op alle mogelijke manieren probeert de regering een vinger in de pap te krijgen. Het is bijvoorbeeld verplicht dat hotels een Keniaan in het bestuur hebben; die komt dus altijd uit het westen. De gemiddelde manager is ook uit de hoofdstad afkomstig”.

De inwoners zijn uiterst ontevreden over de bewuste achterstelling door de regering. Bezuinigingen op onderwijs, gezondheidszorg en infrastructuur zijn hen een doorn in het oog. Ondanks de luxe hotels in Mombasa en Malindi valt geregeld de stroom uit. De wegen zijn slecht en er is gebrek aan water.

Desondanks zijn honderdduizenden mensen uit het westelijke deel van Kenia naar het oosten getrokken om een graantje van de geldstroom mee te pikken. Onder hen zijn veel leden van de Luostam die een aantal kolonies in de kuststreek hebben gesticht. De Luo’s zijn overwegend aanhangers van de oppositie. Opvallend is dan ook dat het geweld van de afgelopen dagen tegen deze bevolkingsgroep is gericht.

Kieswet

Cruciaal in de verkiezingsstrijd is de kieswet. Kenia hanteert nog altijd een districtenstelsel, naar Brits voorbeeld. Volgens deze regels moet een president niet alleen de meeste stemmen behalen, maar ook ten minste 25 procent van de stemmen in minimaal vijf van de acht provincies. Nadat Daniel arap Moi in 1991 met tegenzin de weg had vrijge maakt voor een meerpartijenstelsel, braIcen in de centrale Rift-vallei plotseling etnische rellen uit. Duizenden niet-autochtone bewoners - di e op de oppositie zouden hebben gest emd- sloegen op de vlucht, waardoor Moi en zijn KANUpartij zich zeker van hun overwinning wisten.

„Mijn theorie - maar het blijft speculeren is dat op dit moment hetzelfde in het oostelijke deel van het land gebeurt”, stelt dr. Foeken. „Door de ongeregeldheden in de kustprovincie zijn al duizenden potentiële tegenstanders van de president en diens partij vertrokken. Dat het staatsy hoofd achter de onlusten zit, valt op dit moment niet te bewijzen. Maar die rellen komen Moi wel mooi uit. Dat het geweld een politieke achtergrond heeft, staat -gezien het georganiseerde karakterin elk geval vast”.

Opvallend is ook het bijtende com mentaar dat de Keniaanse media op de gang van zaken in het land leveren. Over de rellen in Mombasa merkt de “Weekly Review” op: „In een land als Kenia -waar de politie alles en iedereen in de gaten houdtis het trainen en organiseren van bendes simpel niet mogelijk zonder medeweten en/of medewerking van de autoriteiten”. De “Daily Nation” trekt een vergelijking met de rellen van 1992: „Het lijkt erop dat de klok is teruggezet naar vijf jaar geleden toen verscheidene gebieden op het platteland werden geteisterd door ‘zogenaamde’ etnische conflicten”.

Volgens Foeken is de persvrijheid in Kenia relatief groot. „De KANU-partij is blijkbaar nogal zeker, van haar zaak. Ze denkt dat ze de kritiek wel kan hebben”.

Formaliteit

De oppositiepartijen zien maar al te goed in dat de herverkiezing van Daniel arap Moi op deze manier een formaliteit dreigt te worden. Zij dringen dan ook aan op een snelle hervorming van de kieswet, zodat de verkiezingsuitslag de politieke krachtsverhoudingen in het land beter zal weerspiegelen. Op dit moment is zodanig met de indeling van de kiesdistricten gemanipuleerd, dat de president zich in een aantal gebieden zich bij voorbaat van een meerderheid verzekerd weet. Tevens wil de oppositie een aantal wetten uit het koloniale tijdperk herzien die de regering in staat stellen de vrijheid van meningsuiting en vergadering aan banden te leggen.

Er gaan geruchten dat Moi al in oktober verkiezingen wil houden. Voor die tijd moet hij het parlement ontbinden, waardoor een wijziging van de kieswet en andere omstreden regelgeving voorlopig niet mogelijk is.

Alle pogingen om de oppositie daadwerkelijk te verenigen izijn tot nog toe mislukt. „Moi heeft altijd kunnen wiiinen door een verdeelde oppositie en dat is nog steeds zo. Wat dat betreft is zijn positie zo goed als onbedreigd. Bovendien: in de Afrikaanse politiek kom je nu eenmaal aan de macht om aan de macht te blijven. Er zit een enorme materiële welvaart aan vast”, aldus Foeken. Officieel kent Kenia een democratie met een meerpartijenstelsel. „Maar in de praktijk heeft de presidentiële KANU-partij het voor het zeggen”.

Roerige tijden

Inmiddels hebben vertegenwoordigers van oppositie, juristen en burgerrechtenactivisten wel de zogenaamde Nationale Conventie Assemblee opgericht. Deze : overkoepelende organisatie vormt een-; forum voor de bespreking van hervor-~ mingen. Deze week kwam de vergadering bijeen om te zien hoe het ervoor staat met de politieke vernieuwingen.

Ondanks een uitnodiging weigerde de regeringspartij KANU echter een delegatie af te vaardigen. Zij rechtvaardigde haar afwezigheid met het argument dat! zij alleen bereid is tot een gesprek met de parlementaire oppositie, niet met een niet-gekozen lichaam zoals de Assemblee. Bovendien verklaarde ïCANU-secretaris-generaal Joseph Kamotho dat de vergadering alleen ten doel heeft „onwettige resoluties aan te nemen die de bevolking tegen de regering moeten opzetten”.

Ook al wordt Daniel arap Moi herkozen, toch staan hem roerige tijden te wachten. „Hij kan niet helemaal voorbijgaan aan de roep om hervormingen”, stelt de Leidse wetenschapper. „Er is sprake van een gestaag groeiende armoede in het land. Daarnaast neemt de criminaliteit enorm toe. De bevolking noemt de hoofdstad Nairobi al Nairobbery, vanwege het grote aantal berovingen”.

Ook het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft Kenia herhaaldelijk op de vingers getikt. Volgens de organisatie doet de regering onvoldoende om de corruptie te bestrijden. Momenteel staat het land in de topvijf van corruptste landen ter wereld. Bovendien wordt onvoldoende op de overheidsuitgaven bezuinigd en laat de snelheid van privatiseringen sterk te wensen over. Vorige maand schortte het IMF al een lening van 220 miljoen dollar op.

Door het aanhoudende geweld hebben al veel toeristen hun reis naar het safariland geannuleerd, waardoor Kenia broodnodige harde valuta misloopt. Het voormalige paradepaardje van Wereldbank en ontwikkelingsindustrie dreigt te worden meegesleurd in de maalstroom van instabiliteit en conflict die zo veel landen op het zwarte continent in zijn greep houdt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 30 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 36 Pagina's

„Die rellen komen Moi mooi uit”

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 30 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 36 Pagina's

PDF Bekijken