Bekijk het origineel

“Terug naar Rwanda”

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

“Terug naar Rwanda”

Journalist en fotograaf doen verslag na volkenmoord

5 minuten leestijd

„Wat niemand had durven geloven, was werkelijk gebeurd. Tussen een half miljoen en een miljoen mensen waren in enkele maanden tijd systematisch afgeslacht. Een genocide had zich voltrokken. De diepe trauma’s en onherstelbare schade die de Rwandese bevolking zijn aangedaan, zullen wij nooit kunnen bevatten. Ook met deze foto’s niet”.

Na de volkenmoord in 1994 bracht de Nederlandse fotograaf Bengt van Loosdrecht eenjaar in Rwanda door als vertegenwoordiger van de Nederlandse regering. Journalist Koert Lindijer, NRCcorrespondent in Nairobi, bezocht het Centraal-Afrikaanse land vanaf het begin van de genocide en volgde de gebeurtenissen aan beide kanten van het front. Zijn verslag is samen met een selectie van 62 foto’s uit het beeldmateriaal van Van Loosdrecht verwerkt tot het boek “Terug naar Rwanda”.

Na het neerschieten van een vliegtuig met de Rwandese president Habyarimana aan boord, slachtten radicale Hutu’s in het voorjaar van 1994 honderdduizenden leden van de Tutsi-stam af. De meest pessimistische schattingen gaan uit van een dodental van boven een miljoen. In korte tijd veranderde het vruchtbare Afrikaanse land in een dodenakker van gigantische omvang. Bovendien kwam een enorme vluchtelingenstroom op gang. Twee jaar later herhaalde het drama zich op beperktere schaal toen Tutsi’s zich tegen de Hutu’s keerden. Nog steeds bevinden zich duizenden vluchtelingen in de oerwouden van het voormalige Zaïre.

Zelfverdediging

Direct bij het begin van de massamoorden in Rwanda bezocht Koert Lindijer het gebied. Op gedetailleerde wijze doet hij verslag van de gruwelijkheden die hij aantrof. Onthoofde baby’s, opgezwollen lijken en een .getraumatiseerde bevolking zijn de onvoorstelbare gevolgen van een beestachtige mensenjacht. „Enkele uren na de dood van president Habyarimana be gonnen de moorden”, vertelt een overlevende. „Mijn broers, mijn zusters, ze vluchtten in paniek alle kanten uit. Ze zijn dood, heeft iemand me verteld... Ik ben niets meer, ik heb niets meer, „ niemand, niets”.

Via een lange omweg kwam Lindijer bij troepen van de moordende Hutu’s terecht. Zonder een . spoor van berouw vertelt een jonge moordenaar hoe hij en zijn makkers tientallen landgenoten afslachtten. „We gingen van huis tot huis in Kigali om Tutsi’s te doden. We roeiden hele families uit”. De Rwandees beroept zich op het recht op zelfverdediging als rechtvaardiging voor de wandaden van hem en zijn makkers. „Als ik niet had gedood, dan hadden zij mij om het leven gebracht”.

De Nederlandse verslaggever bezocht ook soldaten van het Rwandees Patriottisch Front - de Tutsi-militie. Ze erkennen dat ze zich soms op Hutu-burgers hebben gewroken. „Hoe denk je dat mijn jongens reageren als ze hun hele familie uitgemoord aantreffen?”, verdedigt een van de commandanten het optreden van zijn ondergeschikten.

Nieuwe ronde van geweld

In 1995 -een jaar na de afschuwelijke volkenmoord- keerde Lindijer terug naar de getroffen regio. „Rwanda is één grote begraafplaats geworden in de nasleep van de genocide... ledere Rwandees heeft zijn of haar griezelverhaal te vertellen. De bevolking zoekt naar antwoorden”, is zijn trieste conclusie. De bevolking staat aan het begin van een verwerkings-, bestraffings- en verzoeningsproces. Onder het motto „verzoening is onmogelijk zonder berechting” heeft de regering tienduizenden vermeende moordenaars laten arresteren. De gevangenissen in het land puilen uit. De juridische afwikkeling kan nog jaren in beslag nemen.

Twee jaar na de genocide van 1994 krijgen haatgevoelens en verbittering de overhand in het land. Een snelle berechting van de daders blijft uit. Bovendien hitsen extremistische groeperingen de bevolking met pamfletten op en voeren ze aanvallen uit vanaf Zaïrees grondgebied. In oktober 1996 volgt een onvermijdelijke nieuwe ronde van geweld waarbij opnieuw duizenden doden vallen. Het gehele hart van Afrika lijkt nu door het gezwel van het geweld aangetast. In Burundi laait de strijd op. In Zaïre maken de rebellen van Laurent-Désiré Kabila grote vorderingen in hun opmars naar Kinshasa om dictator Mobutu te verdrijven.

Afwisselend portret

Na de inleiding van Koert Lindijer volgen 62 indringende foto’s van Bengt van Loosdrecht. Ondanks het trieste onderwerp geven ze een levensecht beeld van een dramatische episode in de bloedige geschiedenis van het Afrikaanse land. Van rijen door de zon gebleekte schedels tot traditionele dansen in een stadion van Kigali. Van verminkte slachtoffers van de genocide tot een bruiloft van een Rwandese soldaat. Het geheel vormt een afwisselend portret van een land dat de verschrikkingen van enkele maanden onafgebroken moorden te boven probeert te komen.

Schrijnend is de foto van een huiskamer waar op de muur staat geschreven: „God is met ons; bidt zonder ophouden”. P P de tegenoverliggende wand staat een tekst uit Jesaja 41: „Vrees niet, want Ik ben met u; zijt niet verbaasd, want Ik ben uw God; Ik sterk u, ook help Ik u, ook ondersteun Ik u met de rechterhand Mijner gerechtigheid”.

Ook minister Pronk van ontwikkelingssamenwerking komt in beeld tijdens een bezoek aan de centrale gevangenis van de hoofdstad Kigali. Onder barn omstandigheden leven enkele duizendei gedetineerden in een onmogelijk klein ruimte. In veel gevallen braken besmei telijke ziekten uit. Ook kwamen gevar genen diverse keren in opstand, waarb het regeringsleger hardhandig optrad mi vele doden als gevolg.

Het boek vormt ontegenzeggelijk ee indrukwekkend verslag van de volkei moord en de nasleep daarvan. Toch tri den auteur en fotograaf soms wat te ve in detail. Vooral in de beschrijving van slachtpartijen en het dienovereei komstigfr taalgebruik had wat meer s berheid niet misstaan.

“Terug naar Rwanda”, tekst Koert Lindijer, I to’s Bengt van Loosdrecht; uitg. Sdu Uitgevc Den Haag, 1997; ISBN 90 75566 37 9; 84 bl ƒ 24,90.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 30 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 36 Pagina's

“Terug naar Rwanda”

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 30 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 36 Pagina's

PDF Bekijken