Bekijk het origineel

Uitleg van het boek Jona

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Uitleg van het boek Jona

4 minuten leestijd

Het boek Jona hééft een boodschap voor de heidenen, maar is een.boodschap voor de godsdienstige mens. In diens ziel sluimert een gemelijk verzet tegen de vrijmacht Gods, zoals te zien is bij Jona. Toch blijft de Heere met hem in gesprek en eindigt het verhaal van Jona met een open vraag. De verteller nodigt zijn hoorder uit om Jona’s plaats in te nemen. De hoorder gaat zich ongemakkelijk voelen.

Met deze zinnen kunnen we het slot van Deurloo’s commentaar op Jona samenvatten. Wat de recensent betreft: ook hij is zich ongemakkelijk gaan voelen. Echter, niet alleen door de geschiedenis van Jona (een spiegel!), maar vooral door de wijze waarop deze verklaard wordt. Dat’ geldt ook het commentaar van Jagersma op Genesis 1-25. In de “Verklaring van de Hebreeuwse Bijbel”, zoals die uitgegeven wordt onder redactie van dr. K. A. Deurloo en dr. H. Jagersma, maken we kennis met de wijze waarop de Amsterdamse School de Bijbel vertaalt en vertelt.

Het moet gezegd: men heeft oog voor de fijne nuances van de Hebreeuwse taal, de stijlvormen en de opbouw van verhalen. Bovendien wil men uitgaan van de tekst zoals hij nu voor ons ligt. Geen lange betogen dus over de overlevering en de verschillende „redacties” van de bijbeltekst. Men laakt de „bronnensplitsersmanie” die vandaag het bijbelonderzoek zo teistert. Het is voor Deurloo bijvoorbeeld geen vraag of het gebed van Jona in hoofdstuk 2 er wel bijhoort. We hebben immers te maken met de huidige tekst?

Helaas kruipt daar.tegelijk een adder onder het gras. Spreekt de Bijbel wel over zaken die gebeurd zijn en personen die echt geleefd hebben? Jagersma: „De verhalen zijn zo knap opgebouwd en geredigeerd dat het heel moeilijk denkbaar is dat ze als voornaamste doel hadden een historisch verslag te schetsen”. Deurloo maakt het nog wat ingewikkelder: we moeten de Bijbel leren verstaan als onhistorische geschiedenis, die niettemin een waar gebeuren behelst. We hoeven ons daarom niet te bekreunen over de vraag wie de koning van Ninevé was en of de stad echt drie dagen gaans in omvang was. Het getal drie heeft immers een diepere betekenis, net als in het verhaal van Jona’s verblijf in de vis. Het wordt nu wel erg moeilijk voor de bijbellezer. Als Jona’s verblijf in de vis geen historische werkelijkheid is geweest, zou dat dan wel gelden van Jezus’ sterven en opstanding (Matth. 12:40)? Bij de Amsterdamse School hebben we te maken met een heel bepaalde bijbeluitleg. Ze doet soms denken aan de rabbijnse wijze van schriftverklaring, zoals die gepraktiseerd wordt door de Folkertsma Stichting voor Talmudica. Men wil de thora meelezen met de leraren van talmoed en midrasj en met de joodse verklaarders van de Middeleeuwen tot heden.

Zo verwijst Deurloo naar de zogenaamde “Spreuken van Rabbi Eliëzer” (achtste eeuw na Chr.), waarin Jona wordt omgebouwd tot de vrome held van het verhaal. Deurloo geeft daar nauwelijks commentaar bij. Wél beoordeelt hij de gelofte van de échte Jona in hoofdstuk 2 als potsierlijk. Er zou geen sprake zijn van waar berouw. Jona zou een „clowneske” figuur zijn, maar „met de waardigheid van Chaplin”. Een wel zeer onsmakelijke en onwaardige vergelijking!

Af en toe wordt door de “schrijvers een verbinding gelegd met het Nieuwe Testament, maar dat gebeurt weinig overtuigend. Een gemiste kans voor een commentaar dat pretendeert er te zijn „voor bijbelstudie, onderwijs en prediking”!

Opmerkelijk is ten slotte de wijze waarop de geschiedenis van Ismaël en Izaak wordt naverteld. Ismaël zou niet gespot, maar slechts gespeeld hebben. Hij wordt op één lijn gesteld met de verloren zoon uit Lukas 15 en met Izaak zelf Beiden zijn erfgenamen van de belofte. Jagersma weet natuurlijk hoe Paulus deze geschiedenis heeft verklaard in Galaten 4. Toch houdt hij vol dat het bij (de kinderen van) Izaak en Ismaël om broeders gaat, die dezelfde HEERE dienen.

Een eenheidsperspectief voor joden, christenen en’moslims? Ik blijf zitten met een open vraag. En de lezer is zich wellicht ongemakkelijk gaan voelen. Soms is dat winst; hier echter niet. Jammer.

N.a.v. “Genesis 1:1-25:11”, door dr. H. Jagersma; uitg. Callenbach, Nijkerk, ISBN 90 266 0363 0; 288 blz.; ƒ 44,90; “Jona”, door dr. K. A. Deurloo; uitg, Callenbach, Nijkerk; ISBN 90 266 0365 7; 106 blz.; ƒ 29,90.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 4 september 1997

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

Uitleg van het boek Jona

Bekijk de hele uitgave van donderdag 4 september 1997

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

PDF Bekijken