Bekijk het origineel

Mediterraan dieet lijkt gezonder

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Mediterraan dieet lijkt gezonder

Olijf- en visolie beter voor bloedvaten dan linolzuur, zonnebloem- en saffloerolie

6 minuten leestijd

Ten onrechte denken veel Nederlanders dat ze goed eten: bij onderzoek blijkt echter dat slechts weinigen het ook doen. De meesten weten wel dat te veel vet, te veel suiker, zout en vlees niet gezond is. Vaak blijkt er in de praktijk van gezond eten weinig terecht te komen. Nederlanders houden van veel vlees, kruimige aardappelen met enkele scheppen vette jus. Voorts ook van frikadellen, kroketten, frites en vette mayonaise. Ook gemaksvoedsel wordt veel genuttigd, vooral door haastige tweeverdieners. Bedrijven die zich op deze markt richten, hebben veelal een stijgende omzet.

Te veel vet eten is ongezond, dat weten de meeste mensen wel. Maar ja, de praktijk is vaak anders. Vaak wordt een maaltijd overgeslagen en beperkt men zich tot een kop koffie met gebak. Vaak blijft men in de eetsleur van alledag en pas als er kwalen of chronische aandoeningen optreden, wil men nog wel eens overgaan op een gezonder dieet. Soms is het dan te laat. Veel Nederlanders eten er maar op los, totdat men zo tegen het vijftigste levensjaar merkt dat een ongezonde voeding problemen kan geven. Artsen moeten dan maar de zaak gaan repareren. Aan een goede gezondheidspreventie ontbreekt het nog vaak. Feitelijk is dat mede een taak voor de plaatselijke of regionale GGD’s en daardoor ook voor gemeentebesturen. Plaatsen waar men daar veel aan doet zijn Rotterdam en sinds kort ook Nijmegen.

De officiële voedingsvoorlichting stelt dat men maximaal slechts 30 tot 35 energieprocent vet mag consumeren. Volgens moderne opvattingen gaat het echter niet zozeer om de hoeveelheid vetten, maar om de soorten vet die wij consumeren. Immers, in Kreta bevat het dieet niet minder dan 40 procent vet. Toch zijn de sterftecijfers als gevolg van harten vaatziekten op Kreta laag. Vet bevat diverse soorten vetzuren, lipiden. Men onderscheidt verzadigde vetzuren, zoals palmitine- en stearinezuur, en onverzadigde vetzuren. De laatste worden verdeeld in enkelvoudig onverzadigd (oliezuur) en meervoudig onverzadigd vetzuur (linolzuur). Ten slotte zijn er twee reeksen vetzuren, namelijk de plantaardige, zogenaamde omega-6-vetzuren, en de zogenaamde omega-3-vetzuren uit vis of lijnzaadolie. Vis en visoliën worden vaak als gezond aanbevolen, bijvoorbeeld in het Moermandieet.

Propaganda

De laatste decennia is er erg veel propaganda gevoerd om vooral meervoudig onverzadigde vetzuren (linolzuur) te eten in plaats van verzadigde dierlijke vetten. Men denke aan kuipjes Becel en soortgelijke producten. Unilever heeft daar goede zaken mee gedaan. Velen gingen toen zonnebloemolie of saffloerolie gebruiken als bakolie. Op zich geen erg gunstige ontwikkeling, omdat deze oliën tijdens het braden veel gemakkelijker een oxidatieve afbraak vertonen, waardoor giftige afbraakproducten worden gevormd. Op grond van veel wetenschappelijk onderzoek, ook in Europees verband, blijken nu olijfolie en visoliën eerder de goede gewenste vetzuren te zijn.

Vloeibare plantaardige oliën kunnen door een chemisch proces, het zogenaamde harden, worden omgezet in vaste vetten bruikbaar voor de margarine- en halvarinefabricage. Enige jaren geleden is echter ontdekt dat door deze chemische behandeling de “onnatuurlijke” zogenaamde transvetzuren worden gevormd. Evenals de verzadigde vetzuren kunnen deze transvetzuren de vorming van aderverkalking en dus hart- en vaatziekten bevorderen. Generaties mensen zijn immers opgegroeid met Blueband-achtige margarines, waarin deze transvetzuren voorkomen. Dit jaar heeft de Bond van Margarinefabrikanten besloten het gehalte aan transvetzuren aanzienlijk te verlagen, maar ze komen natuurlijk nog voor in allerlei koekjes, gebak, deeg waren en ijsjes, en dat is niet zo bekend. Zulke tussendoortjes zijn derhalve minder gewenst.

Hart- en vaatziekten ontstaan me de doordat het gehalte aan ongunstig, schadelijk LDL-cholesterol hoog is. Dit LDL-cholesterol kan gemakkelijk geoxideerd worden door de in ons lichaam aanwezige oxidanten, speciaal als er een tekort bestaat aan natuurlijk in het lichaam aanwezige antioxidanten (onder andere vitamine E, organisch gebonden seleen). Daarbij ontstaan de zogenaamde schuimcellen die de bloedstroom door de bloedvaten sterk kunnen beperken. Uiteindelijk kunnen bloedvaten geheel worden afgesloten met zeer ernstige gevolgen (hartziekten, herseninfarct). Hartfalen, herseninfarcten (beroerte) en hersenbloedingen zijn vooral bij mannen nog belangrijke “killers”. Een tijdige (preventieve) inname van multivitaminenpreparaten met vitamine E zou dergelijke aandoeningen kunnen verhinderen.

Olijfolie

Meervoudig onverzadigde vetzu ren verminderen weliswaar de hoeveelheid van dit ongunstige LDLcholesterol, maar tegelijkertijd wordt het gunstige HDL-cholesterol verlaagd. Bij consumptie van het enkelvoudig onverzadigd oliezuur blijkt dit niet het geval te zijn. Oliezuur komt vooral voor in olijfolie (74 procent).

Uit enkele Europese gezondheidsonderzoeken blijkt dat in landen rond de Middellandse Zee, waar veel olijfolie wordt geconsumeerd, de gezondheid gemiddeld beter is. Dit mediterrane dieet in landen zoals Griekenland, Italië en Frankrijk lijkt dus meer bevorderlijk voor de gezondheid dan het Noord-Europese dieet, hoog in de opname van vlees en vet. Zuid-Europeanen consumeren verder weinig vlees, veel vis, deegwaren (koolhydraten), veel groenten (tomaten, paprika’s), waar overheen rijkelijk veel olijfolie wordt gegoten en daarnaast rode wijn wordt gedronken.

Voor vegetariërs die geen vis eten is lijnzaadolie, eveneens rijk aan omega-3-vetzuren, een goed alternatief.

Groenten en fruit

Ook in ons land wordt gepleit voor een verhoging van de groente- en fruitconsumptie. Deze is thans veel te laag. Veel groenten zijn rijk aan vezels. Het mediterrane dieet zorgt kennelijk ook voor een betere toevoer van essentiële vitaminen en spoorelementen. In vele landen van Noord-Europa, Schotiand en NoordChina komen tekorten aan onder andere vitamine E, vitamine C en bètacaroteen helaas frequent voor.

In de zogenaamde “Zevenlandenstudie” bleek dan ook dat de sterftekans hoger is bij een verhoogde consumptie van verzadigd vet en kleiner bij een hoge opname van oliezuur. In Califomië hebben twee onderzoekers een aantal volwassen vrouwen op een mediterraan dieet gezet. Al na vier weken kon men gunstige biochemische veranderingen in het vetzuuren lipidenspectrum en een verlaagd LDL-cholesterolgehalte waarnemen. Het lichaamsgewicht nam niet toe, al was de inname van vet zelfs iets verhoogd.

Op basis van al deze gegevens heeft een Duits instituut voor onderzoek naar aderverkalking aan de universiteit van Munster een voedingsadvies gegeven om aan de meervoudig onverzadigde vetzuren (zoals linolzuur) niet meer dan 10 procent van de totale energiebehoefte te besteden. Een voordeel van het gebruik van enkelvoudige onverzadigde vetzuren, zoals oliezuur uit olijfolie, is dat men er zelfs wat meer van mag consumeren (10-15 procent). Dit tezamen met de aanbeveling om meer complexe koolhydraten en vezels te eten en de cholesterolopname sterk te beperken (300 mg per dag). Onder complexe koolhydraten worden verstaan meer „natuurlijke”, weinig technologisch geraffineerde koolhydraten. In de praktijk kunnen alle koolhydraten ook niet gelijkelijk op hun voedingswaarde worden gewaardeerd. Dus volkorenbrood, muesli, zilvervliesrijst enzovoorts zijn ruwweg „goede” koolhydraten, maar suikers, pasta’s, vermicelli, crispies, noedels of witbrood -waarin sterk technologisch bewerkte koolhydraten zitten- niet. Merkwaardig is dat veel van deze elementen al in sommige moderne diëten (bijvoorbeeld Atkins-, Moerman- en Montignac-dieet) verwerkt zijn.

Europese consensus

De onderzoeker De Lorgeri concludeerde uit de zogenaamde Lyon Diet Heart Study eveneens dat een dieet rijk aan olijfolie betere bescherming geeft voor hart- en bloedvaten dan een linolzuurrijk dieet. In verschillende andere studies bleek zo’n mediterraan dieet het risico op hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten en suikerziekten te verlagen. Volgens de Griekse onderzoeker Trichopoulou zou olijfolie zelfs bescherming geven tegen borstkanker.

Onlangs staken vele Europese voedingsdeskundigen en medisch onderzoekers in Rome de koppen bij elkaar. Hun gemeenschappelijke standpunt is neergelegd in een Europese consensus. Volgens deze wetenschappers is er aantoonbaar bewijs dat olijfolie bijdraagt aan het voorkomen van de risico’s op harten vaatziekten. V

De auteur is milieukundige/toxicoloog.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 1 oktober 1997

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Mediterraan dieet lijkt gezonder

Bekijk de hele uitgave van woensdag 1 oktober 1997

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken