Bekijk het origineel

Mozambique voorbeeld voor Afrika

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Mozambique voorbeeld voor Afrika

Zelfs McDonald's zoekt naar plaats om restaurant te openen

5 minuten leestijd

MAPUTO (AP) - Een vrijemarktdemocratie lijkt een wat vreemde kwalificatie voor deze door burgeroorlog getekende vergaarbak van marxistische dromen, maar tot verrassing van het land zelf is Mozambique plotseling een voorbeeld voor de rest van Afrika geworden.

De hoofdstad Maputo ademt een mediterrane sfeer. In keurig pak gestoken bankiers zoeken zich een weg langs de bouwvakkers die in de Mao Zedongstraat en de Ho Chi Minhstraat aan het werk zijn. 's Avonds lichten de neonlichten op aan muren waarvan de pastelkleurige verf bezig is af te bladderen. Nadat jarenlang de ene hongersnood op de andere volgde, halen boeren op het platteland weer rijke oogsten binnen. Langs de prachtige, maar uitgestorven stranden schieten de hotels als paddestoelen uit de grond.

Hoewel het nog altijd een arm land is, dat jaarlijks een miljard dollar hulp van buitenaf nodig heeft, is Mozambique er in snel tempo in geslaagd het tij van hopeloosheid te keren. En als Mozambique, met alleen garnalen en cashewnoten als exportproducten, zichzelf al kan redden, wat dan te denken van landen als Angola en Congo, waar de minerale rijkdommen voor het opscheppen liggen?

"Geen weg terug"

Hoewel het nog te vroeg is om te juichen, heerst er duidelijk een optimistische stemming.

"Het gaat fantastisch", zegt Aldo Ajello, die in 1992 als VN-gezant een vredesakkoord tot stand hielp brengen dat een eind maakte aan de burgeroorlog in Mozambique. "Mensen die elkaar vroeger vermoord zouden hebben voeren nu een debat in het parlement".

Bijna alle 1,7 miljoen Mozambikanen die in de burgeroorlog hun land ontvluchtten zijn inmiddels teruggekeerd.

Jose Luis Cabaco, onder het oude socialistische regime de partij-ideoloog en tegenwoordig filmmaker die geen bezwaren heeft tegen snel rijk worden, ziet het simpel: de Mozambikanen hebben de buik vol van oorlog en willen een samenleving die functioneert. "Het lukt ons wel", zegt hij. "We hebben drie goede regenseizoenen gehad. We hebben laten zien dat we met elkaar overweg kunnen en met z'n allen iets kunnen opbouwen. Er is geen weg terug".

Nu de situatie in Cambodja weer is verslechterd, is Mozambique het succesverhaal van de Verenigde Naties. Een vredesmacht, die in 1994 vertrok, leidde het land naar eerlijke verkiezingen.

De Wereldbank schreef een zuur economisch medicijn voor. Ten dode opgeschreven staatsbedrijven werden opgekocht door buitenlandse investeerders en particuliere Mozambikanen. De inflatie daalde tot onder de 10 procent. De economische groei bedraagt 7 procent en zet door.

Er zijn miljarden geïnvesteerd in de productie van aluminium en aardgas, twee delfstoffen die tot nu toe niet zijn geëxploiteerd. Door deze projecten zal de behoefte aan hulp van buitenaf als het goed is afnemen. Zuid-Afrika is bezig een trein- en wegverbinding te maken tussen Maputo en Johannesburg.

Ongelofelijk succesverhaal

Zelfs McDonald's is op zoek naar een geschikte plek om een restaurant te openen.

Oudgediende diplomaten delen het optimisme, maar plaatsen wel kanttekeningen. "Als je terugkijkt is dit een ongelofelijk succesverhaal", zegt de Nederlandse ambassadeur Roeland van de Geer. "Als je vooruitkijkt vraag je je af hoe het ze ooit zal lukken".

De skyline van Maputo, ooit een prachtige stad die langzaam herrijst uit het puin, en de 4000 kilometer lange tropische kust vormen een illustratie van de veranderde stemming.

"Ik heb net het hele land doorkruist", vertelt Arne Anderson, een Zweedse aannemer, op een toon alsof hij naar Saturnus is geweest. Een paar jaar geleden reden er alleen gepantserde konvooien door het land.

De exportinkomsten stegen dit jaar met 30 procent naar 225 miljoen dollar (450 miljoen gulden) en zullen waarschijnlijk verder omhoog gaan. De Portugezen, die in 1975 als koloniale overheersers werden verjaagd, worden weer welkom geheten zonder dat er sprake lijkt van wrok.

Zuid-Afrikanen, die de rechtse rebellen die het socialistische regime bestreden financierden, investeren als gekken in het toerisme. De verbinding tussen Maputo en Johannesburg zal mogelijk tussen de 6 en 10 miljard gulden aan investeringen trekken. Amerikaanse maatschappijen staan te dringen om aardgas te gaan winnen.

Bloeiende samenleving

Maputo biedt luxe hotels, dure restaurants, banken met geldautomaten en een juweel van een treinstation uit de koloniale tijd.

De twee partijen die elkaar vijftien jaar lang met wapens bestreden doen dat nu nog alleen met woorden. Het Mozambikaans Bevrijdingsfront (Frelimo), dat in 1989 het marxisme afzwoer, heeft 56 procent van de parlementszetels, de Mozambikaanse Verzetsbeweging (Renamo) de rest. Binnenkort worden er lokale verkiezingen gehouden.

"Het is verbazend om te zien", zegt Ajello, die nu voor de Europese Unie werkt. Volgens hem bewijst Mozambique dat een door burgeroorlog verscheurd land kan veranderen in een bloeiende samenleving.

Ajello spreekt van een Afrikaanse wedergeboorte. Het feit dat in sommige landen nog oorlogen gaande zijn, doet daaraan volgens hem niets af. Belangrijke veranderingen voltrekken zich nooit zonder horten of stoten, zegt hij. Dat geldt ook voor Mozambique zelf. Ondanks alle inspanningen om de bureaucratie terug te dringen, moet iemand die een eigen zaak wil beginnen nog altijd 145 stappen nemen. Het kost bedrijven soms een halfjaar wachten en 100.000 gulden om toestemming te krijgen om een kantoor te openen in Maputo.

Omkoperij

Potentiële investeerders moeten vaak smeergeld betalen om iets voor elkaar te krijgen en ook de misdaad vormt een probleem. Autodiefstallen en berovingen zijn heel gewoon in Maputo, hoewel nog net iets minder gewoon dan in Johannesburg of de Keniaanse hoofdstad Nairobi.

Onder druk van donors hebben de autoriteiten actie ondernomen tegen de corruptie en de misdaad. Net zo min als in welk land ter wereld dan ook zal aan de omkoperij helemaal een eind gemaakt kunnen worden, maar volgens veel economen zou het wel enorm helpen als ambtenaren een salaris krijgen waar ze van kunnen leven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 30 januari 1998

Reformatorisch Dagblad | 36 Pagina's

Mozambique voorbeeld voor Afrika

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 30 januari 1998

Reformatorisch Dagblad | 36 Pagina's

PDF Bekijken