Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Restzetelproblemen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Restzetelproblemen

4 minuten leestijd

De kamercommissie voor de geloofsbrieven brengt vandaag haar gebruikelijke verslag uit. Wie moeten op grond van de verkiezingen van 6 mei als lid van de nieuwe Tweede Kamer worden toegelaten? Daarbij gaat het zowel om de zetelverdeling als om de vraag of de verkozenen wel aan de wettelijke vereisten voldoen om kamerlid te worden.

Meestal is dit een formaliteit. Dit keer liggen de zaken echter anders. Er was nogal wat onzekerheid over de uiteindelijke zetelverdeling. Kreeg de SGP aanvankelijk twee zetels toebedeeld, al spoedig werden dat er drie en wel ten koste van de VVD. Van verschillende kanten werd daarbij de indruk gewekt dat deze nachtelijke wijziging het gevolg was van het feit dat de uitslag van de gemeente Aalten zo laat binnen kwam. Het VVD-kamerlid Vos, die nu zijn zetel misliep, kondigde aan dat hij daar voortaan minstens twee keer per jaar een spreekbeurt zou gaan houden. Maar de achttien Aaltense kiezers die op de SGP stemden, brachten Van der Staaij niet in de Kamer en de ruim 500 kiezers die daar op de RPF of het GPV stemden, gaven evenmin de doorslag.

De uitslagen die het ANP op de verkiezingsavond publiceert, bevatten door de haast allerlei kleine foutjes, die soms gevolgen hebben voor de zetelverdeling. Zo behaalde de SGP uiteindelijk 2000 stemmen meer dan de voorlopige telling aangaf. In een plaats als Goes, waar het ANP 837 SGP-stemmen opgaf, lag het werkelijke stemcijfer voor deze partij zo'n 500 hoger. Vandaar dat de restzetel die de klein christelijke lijstcombinatie in de wacht sleepte, niet de laatste maar de voorlaatste restzetel was. Dat betekende ook dat de SGP buiten de consternatie bleef die de afgelopen dagen over de laatste restzetel ontstond.

Want aan het eind van de verkiezingsweek bleek dat er iets fout gegaan was met de uitslag in Tilburg. Dat leverde de VVD een 700 extra stemmen op. Voldoende om de balans in het voordeel van deze partij te laten doorslaan. De VVD'er Vos was toch gekozen (en kon afzien van zijn Aaltense spreekbeurten), het CDA moest naast de vijf zetels die het al verloren had, nog een zesde zetel prijsgeven. Op basis van die gegevens stelde de Kiesraad vorige week maandag de uitslag van de verkiezingen vast.

Toen bleek er iets mis te zijn gegaan in het Overijsselse Gramsbergen. Het ANP had hier de juiste cijfers gepresenteerd, maar voor de officiële verwerking van de stemcijfers was slechts een deel van de Gramsbergse stemmen aangemeld. Telde men de ontbrekende er alsnog bij (Gramsbergen is een CDA-bolwerk) dan viel de laatste restzetel toch weer aan het CDA toe.

Dat gaf aanleiding tot allerlei vragen. Zoiets was immers nog nooit voorgekomen. Kon en moest de Kiesraad nu terugkomen op de eerder vastgestelde verkiezingsuitslag? En stel nu eens dat de fout pas in de loop van volgende maand ontdekt was?

Kennelijk mankeert er toch het een en ander aan de controle op de correcte verwerking van de verkiezingsuitslagen. Dat de cijfers die in de loop van de verkiezingsavond gepubliceerd worden niet exact juist zijn, is nog tot daaraan toe. Het gaat dan vooral om de grote lijn van de uitslagen, al kan voor een kleine partij de vraag of men wel of niet in aanmerking komt voor een restzeteltje heel belangrijk zijn. Maar vervolgens moet op korte termijn een (vrijwel) foutloze uitslag geproduceerd kunnen worden. Het is daarbij mogelijk dat een kleine afwijking van de officieuze uitslag leidt tot een andere zetelverdeling. Dat is ook zo bij een districtenstelsel.

In toenemende mate wordt bij de verkiezingen gebruikgemaakt van stemcomputers. Na de sluiting van het stembureau kunnen die in een mum van tijd de uitslag foutloos weergeven. Toch rijzen ook hier allerlei vragen. Niet alleen over computerstoringen die zich met name bij de raadsverkiezingen voordeden. De vraag is ook of de kiezer wel voldoende door heeft op wie hij stemt. Zo bleken kandidaten die op de 31e plaats stonden (en daarmee naast de lijstaanvoerder) relatief veel voorkeurstemmen te hebben behaald. Stemmen van kiezers die naar alle waarschijnlijkheid op de lijstaanvoerder wilden stemmen. In het verleden bestond zelfs de indruk dat door een verkeerd gebruik van de stemcomputer stemmen bij een andere partij terecht kwamen. SGP'ers stemden dan per ongeluk op de CPN!

Kon vroeger een hertelling plaatsvinden van de stembiljetten als er onzekerheid bestond over de uitslag in een bepaalde gemeente, bij het gebruik van de stemcomputer is dat niet meer mogelijk. Dat betekent dat er toch wat meer controlemogelijkheden moeten worden ingebouwd. Naar verluidt zal de kamercommissie voor de geloofsbrieven daar ook op aandringen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 18 mei 1998

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Restzetelproblemen

Bekijk de hele uitgave van maandag 18 mei 1998

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken