Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

RPF en GPV samen op weg

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

RPF en GPV samen op weg

Partijen benieuwd naar verzet onder vrijgemaakten

7 minuten leestijd

RPF en GPV gaan een spannend halfjaar tegemoet. In de komende maanden moet namelijk blijken in hoeverre de achterbannen van de partijen met elkaar willen samenwerken en welke vorm daartoe het meest geëigend is. Met enige spanning kijken de partijbesturen uit naar de reacties vanuit de GPV-achterban.

De RPF is altijd voor samenwerking tussen de protestantse partijen geweest. Het liefst zou de federatie daar ook de SGP bij betrekken, maar het verschil in visie op kerk en staat en de positie van de vrouw in de politiek tussen de staatkundig gereformeerden enerzijds en RPF en GPV anderzijds, is relatief groot. Bovendien bestaat er een aanzienlijk verschil in geestelijk klimaat.

Daarmee is echter niet gezegd dat de fusie tussen RPF en GPV beklonken is. Integendeel, het verzet onder de gereformeerd vrijgemaakten tegen partijfusie is aanzienlijk. Ondanks de openheid in het kerkelijk denken die er de laatste jaren binnen de artikel-31-aanhangers is gekomen, bestaan er tegen het samenvoegen van de partij met de RPF bezwaren. Sommigen denken dat zo'n 30 procent van de GPV-leden geen fusie wil.

Degenen die hun politieke partij niet willen opgeven, hebben een belangrijk identificatiefiguur. GPV-voorman Schutte heeft net voor de vakantie laten weten dat hij een fusie een brug te ver vindt gaan. Dat standpunt zal zeker invloed hebben op de partijdiscussie.

Ook andere opinieleiders in de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) hebben bezwaren. Ds. W. G. de Vries, emeritus predikant, maakt zich enerzijds grote zorgen over de geringere invloed van de christelijke politiek op het landsbestuur. Anderzijds vraagt hij zich af of eendracht inderdaad ook macht maakt. Hij wijst op de positie van Groen van Prinsterer: "Hij was een eenling, een veldheer zonder leger. Maar in het isolement lag zijn kracht, in zijn beginselvastheid. Zou dit ook vandaag niet gelden?"

Assemblee

Voormalig GPV-kamerlid Verbrugh is ook niet toe aan een fusie. Hij is wel erg blij dat de partijen gezamenlijke woordvoerders hebben aangewezen en ook samen vergaderen. Enkele weken geleden ontvouwde hij een plan om te komen tot een assemblee van christenpolitici. De partijen zouden hun zelfstandigheid moeten behouden en een politiek programma moeten ontwikkelen waarover ze het met elkaar eens zijn. Dit programma zou 80 procent van alle beleidsterreinen moeten omvatten. Bij de overige 20 procent zouden de partijen hun eigen specifieke punten kunnen behouden en uit kunnen dragen.

In een dergelijke assemblee zouden behalve RPF en SGP ook (delen van) het CDA kunnen participeren. Het idee van Verbrugh is in eerste instantie gematigd positief ontvangen, zij het dat de bereidheid om CDA'ers erbij te betrekken bij RPF en SGP niet zo groot was. SGP-leider Van der Vlies, die net na de verkiezingen de andere christelijke politieke partijen ertoe opriep gezamenlijk een front te vormen tegen paars, reageerde ook voorzichtig welwillend. Maar blijkbaar heeft het denken bij de SGP niet stil gestaan. Partijsecretaris Nieuwenhuis maakte in het laatste nummer van het partijblad De Banier min of meer gehakt van Verbrughs voorstel: "Wat (als partij) niet groeit op dezelfde wortel, kan niet één zijn". Uiteindelijk blijven RPF en GPV dan samen over.

Maar ook in dat geval wil Verbrugh geen fusie. Hij wijst erop dat het GPV in het verleden op kon treden zoals het opgetreden heeft, dankzij de binding aan de confessie. Hij is bang dat er op dit punt een verzwakking optreedt als RPF en GPV fuseren.

Niet alleen over de positie van de drie belijdenisgeschriften bestaat verschil van mening. In GPV-kring leeft nog een belangrijk bezwaar tegen een fusie en dat betreft het ledenbeleid. Het GPV is van oorsprong een kerkelijk gebonden partij en in de praktijk lieten de besturen alleen mensen toe die lid waren van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt). Weliswaar is er een zekere openheid gekomen, maar in de praktijk heeft dat niet tot verschuivingen geleid. Een nieuwe partij zou in principe zonder meer alle leden moeten accepteren die de grondslag onderschrijven, zo heeft een gezamenlijke RPF- en GPV-commissie voorgesteld. Dat is voor een aantal GPV-leden een brug te ver.

Terughoudend

Hoe breed de bezwaren tegen partijfusie leven, zal in het komende halfjaar moeten blijken als de kiesverenigingen debatteren over de politieke samenwerking. Het GPV-bestuur wil het liefst de gehele achterban meenemen. Daarom heeft het landelijk bestuur van de partij, de generale verbondsraad, zich terughoudend opgesteld om de bezwaarden niet van zich te vervreemden.

Met het RPF-bestuur is men van mening dat men moet streven naar een gezamenlijk politiek-programmatisch optreden in parlement, raden en staten. Wat de Tweede Kamer betreft moet dat met één lijst gebeuren bij de volgende verkiezingen. Dat gezamenlijk politiek optreden moet geschieden vanuit een nieuwe grondslag. Daartoe deed een commissie een voorstel. Het luidt: "De partij belijdt Gods soevereiniteit over het staatkundig leven, de overheid als Gods dienares en de roeping van de christen in de samenleving. Zij fundeert haar politieke overtuiging op de Bijbel, het geïnspireerde en betrouwbare Woord van God, die door de Drie Formulieren van Eenheid wordt nagesproken".

De RPF wil deze grondslag accepteren als een basis voor een nieuwe partijorganisatie. Het GPV-bestuur wil voorlopig niet verdergaan dan de grondslagformule te accepteren als basis voor "een gezamenlijk politiek optreden". Pas als de partij zich heeft uitgesproken over de mate van samenwerking, neemt het bestuur een standpunt in.

Tussenvormen

Als de GPV-achterban niet toe is aan een fusie, zijn er voldoende andere mogelijkheden voor samenwerking. In de brief die de partijbesturen vorige week naar hun achterban stuurden -en daarmee het officiële startsein gaven voor de partijdiscussie- staan ze opgesomd: Lijstineenschuiving en het gewoon laten voortbestaan van de bestaande partijorganisaties; het aangaan van een unie waarbij een apart orgaan wordt ingesteld om de besluiten van beide partijbesturen voor te bereiden en uit te voeren; een federatie waarbij een gezamenlijk bestuursorgaan een aantal bevoegdheden van de partijbesturen overneemt en tot slot de volledige integratie van de partijorganisaties.

De partijen wijzen hun leden erop dat de vorm geen gegeven is dat op zichzelf staat, maar dienstbaar moet zijn aan de inhoud van de samenwerking. Ook hoeft men niet precies te kiezen voor een bepaald model. Er zijn diverse mogelijkheden die tussen de genoemde mogelijkheden in liggen.

De toelating van leden kan iedere partij voor zichzelf blijven regelen, maar het kan ook gezamenlijk. Dat geldt ook voor het vaststellen van de kandidatenlijsten en verkiezingsprogramma's; voor het bewaken van de politieke koers, de wetenschappelijke bureaus en de vormingsinstituten.

De partijbesturen hebben een vragenformulier opgesteld om van de aangesloten verenigingen te horen of, en zo ja hoeveel bevoegdheden ze willen overdragen. Ook moeten de RPF- en de GPV-afdelingen hun visie geven op de voorgestelde grondslag en zeggen of die grondslag voldoende basis is voor een verdergaande organisatorische samenwerking.

Geld

Voor welke vorm van samenwerking de partijen ook kiezen, het heeft in ieder geval financiële consequenties. De wet regelt de subsidiëring van partijen die fracties in het parlement hebben. Als twee partijen samen één fractie hebben, komt er voor de nieuwe organisatie één geldstroom.

Nu is dat nog niet het geval. RPF en GPV hebben weliswaar per onderwerp één woordvoerder, maar hebben ieder wel hun eigen fractie. In het geval dat RPF en GPV hun lijst bij de komende verkiezingen ineenschuiven, zijn ze voor de wet één. Er komt dan één geldstroom op gang voor de partijorganisatie, het vormingscentrum en het wetenschappelijk instituut.

Eén ding staat vast: dat bedrag is bij welke vorm van samenwerking dan ook altijd lager dan in het geval de partijen afzonderlijk aan de verkiezingen deelnemen. Wat de precieze consequenties zijn, geven de partijbesturen niet aan. Directeur dr. R. Kuiper van de Marnix van St. Aldegonde-stichting, het wetenschappelijk instituut van de RPF, bevestigt de teruggang, maar hij weet ook niet precies hoe het uit zal pakken. De overheid komt namelijk met een geheel nieuwe regeling voor de subsidiëring van politieke partijen en hun activiteiten. Minister Dijkstal van binnenlandse zaken twijfelde nog over de invoering van de nieuwe plannen, maar zijn opvolger, Peper, lijkt vastbesloten ze door te voeren.

"Vast staat in ieder geval dat de partijen samen niet zo veel krijgen als iedere partij afzonderlijk. Als je in het parlement komt, krijg je een basisbedrag per partij en daarnaast een bijdrage per zetel. Straks krijgen we dat bedrag aan de voet maar één keer. Op enig moment zal de samenwerking dus financiële en personele consequenties hebben, daar zijn we ons van bewust. Het is de minder plezierige kant van de samenwerking. Maar om die reden willen we het proces niet stopzetten", aldus Kuiper.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 9 november 1998

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

RPF en GPV samen op weg

Bekijk de hele uitgave van maandag 9 november 1998

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken