Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Het hoofddoel van een Urker dirigent

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Het hoofddoel van een Urker dirigent

Meindert Kramer: Ieder mens wil graag een pluim krijgen, maar dat mag niet vooropstaan

6 minuten leestijd

Meindert Kramer en het Urker Visserskoor Crescendo leken onafscheidelijk. Vrijdag kwam echter een eind aan 44 jaar samenwerking. Zo onopvallend mogelijk droeg Kramer het dirigeerstokje over aan zijn zoon Louwe. Met zijn mannen trof hij veler hart met de ruige, stoere vertolking van psalmen, geestelijke en vaderlandse liederen. Bij alle successen bleef voor de dirigent het hoofddoel: "Lofprijzing van binnenuit."

Na herhaald aandringen ging Meindert Kramer (69) in 1955 door de knieën. Hij nam de muzikale leiding van het Christelijk Urker Visserskoor Crescendo van zijn vader Louwe over. Niet wetend dat hij met dit mannenkoor zowel nationaal als internationaal bekend zou worden. Daar was het de destijds 25-jarige Urker echter niet om te doen. "Ik heb het dirigentschap altijd als een roeping ervaren. Het was een voorrecht mee te mogen werken aan het doel -de eer, de lofprijzing van God- dat het koor voor ogen staat.

Het moeilijkste van mijn werk vond ik het gevecht met de gedachte: "Ik heb dit toch maar weer gepresteerd", die bij successen regelmatig omhoog kroop. Ieder mens wil graag een pluim krijgen, maar dat mag niet voorop staan. Dan kun je als dirigent maar beter stoppen.

Ik heb mijn koorleden ervan proberen te doordringen waar we mee bezig zijn. We zingen niet zomaar een lied, maar vertolken psalmen en geestelijke liederen. Tijdens de repetities vertelde ik daarom veel over de tekst en over het ontstaan van mijn bewerkingen."

Kramer, gepensioneerd procuratiehouder van een Urker bankinstelling, is behalve dirigent ook organist. Zijn muzikale opleiding kreeg hij bij Jac Broere, Henk Pijlman, Wim ter Burg en Rudolf Beintema. Sinds 1941 bespeelt de gereformeerde organist de orgels van de Bethelkerk, de Petrakerk en De Poort. In de Petrakerk kwamen in de jaren zestig langspeelplaten met samenzang op Urk tot stand. Meindert Kramer bespeelde steevast het orgel.

Het dirigeren trok Kramer: "Je krijgt orgelles, lessen koordirectie en hebt een sterk ritmisch gevoel. Het is waardevol met die muzikale bagage aan de slag te gaan. Mijn stijl van dirigeren? Ik ben geen rustig type, maar dirigeer met grootse gebaren. Ik wil graag uitdrukking geven aan de tekst. Bij een lofpsalm zal het er heftiger aan toe gaan."

Vreemde taal

Mannenkoorzang bloeit op Urk. Het dorp kent vijf mannenkoren: Oud-Hallelujah, Onger Oens, Urkers Zangers, Hallelujah en Crescendo. "Crescendo werd in 1953 opgericht door jongens van 15 jaar die geen lid van Hallelujah konden worden omdat dit koor een leeftijdsgrens van 18 jaar hanteerde", herinnert Kramer zich. "Andere Urkers voelden zich niet thuis bij het repertoire van Hallelujah, dat naast het geestelijke lied ook klassieke koorwerken in een vreemde taal instudeerde." Crescendo was een feit.

Het concept -het zingen van psalmen, geestelijke en vaderlandse liederen- sloeg aan bij de Urkers en bij het publiek. Na het eerste singletje met Psalm 146, "Welk een Vriend is onze Jezus", Russisch Vesperkoor en "Ga mij niet voorbij, o Heiland" volgden lp's en cd's. Honderdduizenden geluidsdragers zwierven uit over de wereld. Crescendo, dat in Urker klederdracht optreedt, trekt volle kerken.

"Wij zingen het bekende geestelijke lied dat de doorsnee, muzikaal niet onderlegde luisteraar aanspreekt. Breng ik een onbekende melodie en ga ik -met alle respect voor anderen die dit doen- de kunst van het zingen benadrukken, dan blijven de mensen weg."

Publiek

Ook bij het bewerken van geestelijke liederen houdt Kramer rekening met de luisteraar. Zijn honderden bewerkingen die door veel mannenkoren gezongen worden, liggen goed in het gehoor. "Ik wil mijn muzikale gevoel laten spreken en combineer dat met wat het publiek graag hoort. Uitgangspunt is de inhoud van de tekst. Mijn bewerkingen zijn bewogen, gevoelsmatig en romantisch getoonzet, zonder wringende akkoorden. Ik streef naar het uitbeelden van de tekst. De cantate over Psalm 25, waarin het gebed "Heer, ai, maak mij Uwe wegen" voorkomt, is daarom veel soberder getoonzet dan de cantate over Psalm 146, "Prijs den HEER met blijde galmen"."

In zijn omgang met de muziek wil de dirigent zich niet te vast binden aan de theoretische regels. "Of het niet mogelijk is m'n muzikale gevoel bínnen de theorie te vangen? Dat probeer ik tijdens het bewerken van een lied zo veel mogelijk, maar wanneer ik achter de piano ga zitten, moet de hele wereld openstaan. Wanneer ik alle regeltjes in acht moet nemen, wordt het me te krampachtig."

Twee tellen

Kramer is Urker onder de Urkers. "Kom je als dirigent van buiten, dan moet je heel wat in je mars hebben om het te redden. Mijn koorleden willen graag zingen wat ze verstaan. Het moet niet te moeilijk zijn en goed in het gehoor liggen. Ze willen zingen, daarom mag ik niet te veel zeuren, geen theoretische beschouwingen over de muziek houden. Wanneer ik melding maakte van een noot die twee tellen duurt, werd dat natuurlijk wel geaccepteerd."

Iedere zondagavond repeteerde Meindert Kramer met de 120 zangers. Een kwart van hen is visser. Het merendeel is betrokken bij de visserij. In anderhalf uur studeerde de dirigent het vierstemmig getoonzette geestelijk lied in. Vast onderdeel van de repetitie is het beginnen en eindigen met een graag gezongen geestelijk lied. "Ik heb voortdurend getest wat de koorleden wilden. Zouden onze wensen uiteenlopen, dan krijg je botsingen. Ik heb daarom meer gegeven dan genomen."

Crescendo is laagdrempelig. "Iedereen, ook al zingt hij slecht, kan lid worden. Al moet een nieuwkomer zich wel muzikaal aan kunnen passen. Het gaat immers om de totaalklank." De klank uit Urker kelen typeert de dirigent als stoer, ruig en volumineus. "Ik liet veel toe wat de klank en het volume betreft, maar liet het lijntje nooit zo ver vieren dat het koor zichzelf overschreeuwde. De mannen willen graag. Een koorlid zei me eens het dak er wel af te willen zingen. Ik probeerde te bereiken dat de zangers de stem mooi afzwakten, om daarna volume te maken. Ik schaafde wel wat aan de klank, maar wilde die niet te veel cultiveren. Die ruige, stoere tint, die past bij het karakter van Crescendo, moest hoorbaar blijven."

Vangstbeperkingen

Crescendo gaf honderden concerten in binnen- en buitenland. In de jaren zeventig trad het visserskoor enkele keren op voor de koninklijke familie. Dieptepunt in de 44 jaar dat hij voor Crescendo stond, is voor Kramer de periode dat hij overspannen was. "Het was de tijd van saneringen en vangstbeperkingen. Ik had daar als procuratiehouder direct mee te maken en was te veel betrokken op de mensen die het betrof. Wat wil je: ik kende al die vissers, sommigen ook van het koor. Hoogtepunten? Ieder concert was voor mij een hoogtepunt."

Meindert Kramer is een bescheiden man. Zijn vertrek was alleen bij het dagelijks bestuur van Crescendo bekend. Pas op de avond van zijn vertrek confronteerde de dirigent de zangers met het feit dat hij het dirigeerstokje aan zijn zoon Louwe had overgedragen. "Koorleden vroegen mij een afscheidsconcert te geven. Ik voel daar niet voor, omdat ik dan te veel in het centrum kom te staan. Ik heb mijn taak mogen doen, wat ik als een gave van God beleef."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 18 februari 1999

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Het hoofddoel van een Urker dirigent

Bekijk de hele uitgave van donderdag 18 februari 1999

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken