Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Een reeks voorbarige schrikreacties

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Een reeks voorbarige schrikreacties

Kamerleden lopen staatscommissie-Elzinga voor de voeten

5 minuten leestijd

Dramatisch laag. Zo is het opkomstpercentage bij de statenverkiezingen van woensdag wel te karakteriseren. De politici zijn zich wild geschrokken. En dus werd er weer driftig op los gefantaseerd. Dat duurt nog een paar dagen en dan wordt het onderwerp weer in het archief gestopt. Tot over 4 jaar. Schrikreacties zijn per definitie voorbarig en leveren geen beleid op.

Minister Peper van Binnenlandse Zaken heeft zich inmiddels in politiek Den Haag laten kennen als iemand die geen blad voor de mond neemt. Hij schroomde niet om kort voor de statenverkiezingen te melden dat naar zijn oordeel de provincies zich in de gevarenzone bevinden .

Vrijwel alle commissarissen van de Koningin leverden forse kritiek op die uitspraak. Ze konden ook nauwelijks anders, want ze worden ervoor betaald de belangen van hun provincie te behartigen. Maar dat Peper gelijk had, bleek wel uit de desinteresse van de kiezers voor de statenverkiezingen.

De verkiezingen maken duidelijk dat veel burgers eigenlijk niets met hun provincies hebben. Anders zou niet meer dan de helft van de kiezers -ondanks het feit dat de weersomstandigheden niet ongunstig waren- woensdag zijn thuisgebleven. Nu moet daaruit ook weer niet de conclusie worden getrokken dat provincies dus maar moeten worden opgeheven.

Derde bestuurslaag

Tegen opheffing van provincies en invoering van kleinere gewesten of regio 's zijn weliswaar geen principiële bezwaren aan te voeren. De historisch bepaalde omvang van de provincies is op zichzelf geen reden het bestaansrecht van deze bestuurslaag niet ter discussie te stellen. Uit bestuurskundig oogpunt verdient het echter aanbeveling de derde bestuurslaag, tussen Rijk en gemeenten, in stand te houden.

Alleen moeten de provinciebesturen veel meer investeren in het 'verkopen' van hun beleid aan de inwoners van hun provincies. Zij moeten de burgers duidelijk maken dat ze alle reden hebben om geïnteresseerd te zijn in hun eigen provincie. Het zou goed zijn als deze vorm van voorlichting direct begint na de installering van de nieuwe Provinciale Staten; als startpunt voor de volgende statenverkiezingen.

Overigens is de suggestie om de verkiezingen voor gemeenteraden en Provinciale Staten te koppelen toch wat al te spontaan opgekomen. Ze was niet meer dan een soort voorbarige schrikreactie. De politici die zich hieraan 'schuldig maakten', zoals Rehwinkel (PvdA) en Scheltema-de Nie (D66), weten heel goed dat een staatscommissie onder leiding van prof. mr. D. J. Elzinga sinds 20 oktober vorig jaar studeert op de thema's "dualisme" en "lokale democratie". De staatscommissie moet voor 1 januari 2000 advies uitbrengen.

Moeilijk

VVD-kamerlid Te Veldhuis heeft gelijk dat dualisme op lokaal en provinciaal niveau -waarin de dagelijkse besturen (Gedeputeerde Staten en colleges van burgemeester en wethouders) op afstand van en zelfs tegenover de Provinciale Staten en de gemeenteraden komen te staan- zich niet of zeer moeilijk verdraagt met koppeling van verkiezingen.

Immers, bij dualisme kan een gemeenteraad of kunnen Provinciale Staten het vertrouwen in het dagelijks bestuur opzeggen. Een dagelijks bestuur kan ook tot ontbinding van gemeenteraad of Provinciale Staten overgaan. Deze bij het dualisme behorende confrontatiepraktijken zijn op nationaal niveau al eens uitgeprobeerd.

Op sommige crises, zoals ontbinding van het gemeentelijke of het provinciale 'parlement', moeten tussentijdse verkiezingen volgen. Welnu, de vrijheid om dit soort verkiezingen te houden, verdraagt zich niet met een wettelijke koppeling van twee soorten verkiezingen over het hele land. Elke provincie en elke gemeente moeten in een zuiver duaal bestel de gelegenheid hebben tussentijdse verkiezingen te organiseren als dat nodig dan wel gewenst is.

Buiten haken

Zeker, voor koppeling van verkiezingen is veel te zeggen. Maar dan moet de staatscommissie-Elzinga van haar taak worden ontheven. En dan moet het deel in het regeerakkoord over "democratisering en dualisering van het lokale bestuursmodel" maar buiten haken worden geplaatst.

Rehwinkel en Scheltema bleken in de afgelopen week niet voldoende stressbestendig te zijn. Anders hadden zij niet dit soort voorstellen en suggesties de wereld ingestuurd, maar gepleit voor verruiming van de opdracht van de commissie-Elzinga. Zodat deze staatscommissie behalve het lokale bestuursmodel ook het provinciale model onder de loep kan nemen. Nu hebben ze deze commissie met hun suggesties alleen maar voor de voeten gelopen.

Peper liet deze week nog wat andere proefballonnen op, zoals invoering van een "Dag van de Democratie", waarop burgers in een wat feestelijke sfeer hun stem uitbrengen voor de Provinciale Staten en de gemeenteraden. Dit idee doet toch wat al te veel denken aan de kermisachtige verkiezingstoestanden in de Verenigde Staten.

Gemeene gratie

De Nederlandse democratie kan niet genoeg worden gewaardeerd als ze wordt vergeleken met andere staten. Bij een juiste toepassing is ze een toonbeeld van de algemene genade, oftewel de "gemeene gratie" (woorden van dr. A. Kuyper). De uitspraak van de SGP'er Van den Berg dat politici burgers moeten overtuigen van het feit dat "stemmen een burgerplicht" is, verdient daarom enerzijds instemming. Anderzijds is zo'n opmerking wel wat kort door de bocht geformuleerd en geeft ze ook wat blijk van een onvoldoende doorschouwen van de tijdgeest. De kracht van een democratie is juist dat ze zich aanpast aan en reageert op de tijdgeest.

Een democratie heeft wel iets conserverends in zich, maar is niet alleen maar conservatief. Het principiële gehalte van een democratie is niet per definitie afhankelijk van de vorm. Elk voorstel tot verandering van het kiesstelsel is als zodanig niet om principiële redenen af te wijzen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 6 maart 1999

Reformatorisch Dagblad | 40 Pagina's

Een reeks voorbarige schrikreacties

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 6 maart 1999

Reformatorisch Dagblad | 40 Pagina's

PDF Bekijken