Bekijk het origineel

Römertopf, zo oud als de weg naar Rome

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Römertopf, zo oud als de weg naar Rome

4 minuten leestijd

Een oude Chinese vertelling gaat over een bedelaar die er met een gestolen kip vandoor gaat. Hij maakt een vuurtje om de kip te braden, maar voor hij zijn plan ten uitvoer kan brengen, hoort hij zijn achtervolgers naderen. Hij wikkelt snel de kip in een lotusblad en verstopt hem in de modder. Als de kust weer veilig is, komt hij terug om zijn kip te halen. Het vuur is intussen hoog opgelaaid en de kip verdwenen in een hardgebakken klomp klei. Hij breekt de klei open en er komt een gaargestoomde kip tevoorschijn die doortrokken is van het aroma van het lotusblad.

Niet alleen in China, maar ook in onze streken rolden de jagers uit de grijze oudheid hun buit door de klei alvorens zij het vlees in gloeiende as lieten braden. De herders op de poesta braadden zo hun lamsvlees, rondtrekkende zigeuners wild en Surinaamse vissers vers gevangen vis. Deze techniek werd al 2000 jaar geleden door de Romeinen (Römer in het Duits) verbeterd door hun gerechten in potten van aardewerk gaar te laten sudderen. De beroemde fijnproever Lucullus kende de ijzeren pan ook, maar gaf toch de voorkeur aan een braadschotel van aardewerk. Doordat de gerechten in een minimum aan vocht worden klaargemaakt, blijven aroma, smaak, voedingsstoffen en vitaminen bewaard en worden ze niet met overtollig kookwater weggegooid. Boter of vet kan toegevoegd worden, maar is niet nodig.

Opleving

In de jaren zeventig kreeg het koken met de römertopf een enorme opleving doordat huisvrouwen op zoek gingen naar vernieuwingen in de keuken die het koken aangenamer en vooral sneller zouden doen verlopen. Uit die tijd stammen ook de snelkookpan en de elektrische oven. Nu gaat het koken met de römertopf weliswaar niet zo snel, maar tijdens het proces hoeven er geen aanvullende handelingen meer verricht te worden, zodat de drukbezette huisvrouw de handen vrij heeft voor andere dingen.

Het boekje "Braden en Stoven in de Römertopf" van Eva Exner uit 1970 geeft een aardig tijdsbeeld in het hoofdstuk "Een flink stuk vlees". "Het lievelingsgerecht van mannen: Met heerlijk geurend, goudbruin vlees kan iedere huisvrouw nog steeds de meeste eer behalen. Wanneer zij haar gasten echter wil verwennen, moet het vlees van buiten krokant en van binnen zacht en sappig zijn."

Behalve de gebruikelijke stoofschotels en veel vleesrecepten vind je in dit boekje ook gerechten die je niet zo gauw met een römertopf in verband zou brengen. Erwtensoep, omelet en jam zijn allemaal in dit kookwonder te bereiden, wat dus alle andere pannen overbodig maakt.

Nieuw jasje

Zover is het in de Nederlandse keukens echter niet gekomen, de snelle ontwikkeling van diverse apparaten en technieken heeft de römertopf naar de achtergrond gedrongen. De magnetron, de hogedrukpan, de wok en de stoompan hebben een vaste plaats in de moderne keuken verworven en zijn daar niet meer weg te denken. De lange baktijden bleken voor vele mensen in deze tijd van energiebesparing toch een bezwaar, en door de kleine inhoud was de gemiddelde römertopf niet geschikt voor hele gezinnen. Zo eindigde menige aardewerken kookpot met kruiden of krokusjes in de vensterbank.

Tegenwoordig is er echter opnieuw een grote belangstelling voor eerlijk bereid voedsel. In deze tijd van overgewicht en hart- en vaatziekten zoekt men weer naar manieren om zonder vet gezond te koken. De römertopf is dan ook weer terug te vinden in het hypermoderne kookboek van Albert Heijn "De nieuwe kijk op koken", en in dieetboeken zoals "Licht en lekker" van Edita Pospisil en andere met cholesterolarme gerechten. Diverse winkels in huishoudelijke artikelen spelen handig op deze trend in door de römertopf in een nieuw jasje in de vorm van een kip weer te verkopen.

Will de Nagtegaal, ambassadrice voor de römertopf, geeft op aanvraag diverse recepten voor het koken met de römertopf. Haar recept voor lamsbout:

Lamsbout uit de römertopf

Om de natuurlijke smaak van het jonge lamsvlees -specialiteit van het voorjaar- zo goed mogelijk te behouden: heel matig kruiden, wat zout, gemalen peper en een paar takjes tijm of rosmarijn. Mocht u een knoflookfanaat zijn, dan mag natuurlijk een teentje knoflook niet ontbreken.

Houd de römertopf onder stromend water, laat hem uitlekken. Maak in de bovenkant van het vlees kleine inkepingen en stop in elke inkeping een paar naaldjes rosmarijn. Licht zouten, peperen en een klein beetje tijm toevoegen.

Vlees in de pot leggen met bovenop een klontje boter of margarine. Deksel erop leggen en in de koude oven schuiven, instellen op 220 graden Celsius. Na drie kwartier voorzichtig een iets verwarmd glas rode wijn over de lamsbout schenken, deksel er weer op. Oven kan nu terug naar 175 graden Celsius. Nog drie kwartier in de oven laten staan. Laatste 10 minuten zonder deksel voor een mooi bruin korstje.

Saus afmaken met room of crème fraîche.

Voor meer informatie: mevr. W. de Nagtegaal, Vondelkade 2, 2106 AJ Heemstede.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 24 april 1999

Reformatorisch Dagblad | 44 Pagina's

Römertopf, zo oud als de weg naar Rome

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 24 april 1999

Reformatorisch Dagblad | 44 Pagina's

PDF Bekijken