Bekijk het origineel

Geen kerk meer veilig in Colombia

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Geen kerk meer veilig in Colombia

Guerrilla wil met spectaculaire acties concessies regering afdwingen

6 minuten leestijd

BOGOTA - Het veiligste onderdak in Colombia is tot oorlogsveld gebombardeerd. Geen mis of dienst is er meer heilig. Zondag ontvoerde de op een na grootste guerrillabeweging in het land, het ELN, tientallen kerkgangers. Extremisten hebben godshuizen verklaard tot exclusief jachtterrein om de regering concessies af te dwingen.

De kaping van vlucht nummer 9463 van Avianca in april ligt vers in het geheugen van veel Colombianen. Je zult trouwens in een vliegtuig zitten dat naar een obscure landingsbaan ergens in het oerwoud wordt gedirigeerd. Gepensioneerd ingenieur Luis Florez (72) deed onlangs verslag van de kaping van een vlucht van Bogotá naar Bucaramanga. De Fokker 50 van Avianca Airlines had amper de vleugels uitgeslagen of vijf mannen in donkere kostuums renden naar voren met pistolen en handgranaten. Twee andere heren, verkleed als priesters, voegden zich bij hen.

"Ik wist meteen dat het om een kaping ging", aldus Luis Florez. "Een van de gewapende guerrilla's ging de cockpit in en commandeerde de piloot dat hij de koers moest verleggen naar een afgelegen plaats in het noordelijke departement Bolivar." De vrouw naast Luis Florez begon hysterisch te krijsen. "Daarop vertelden de kapers dat we niet zouden worden ontvoerd en dat ze alleen maar een van hun commandanten ergens heen moesten brengen", aldus de voormalige ingenieur.

Florez bofte. Hij was een van de zestien passagiers die werden vrijgelaten nadat het toestel in de jungle aan de grond was gezet en een tocht per kano was ondernomen naar het domein van de guerrilla. "Een afschuwelijk drama", verzucht hij. "Ons land is niet alleen overgeleverd aan de kleine criminelen die uit pure armoede gaan plunderen en roven, maar ook aan de grote drugs- en guerrillacriminelen die Colombia gevangen houden in hun greep van geweld." Van de overige 25 passagiers is sedertdien niets meer vernomen.

Aandacht vragen

Voor de tweede keer binnen korte tijd laat het ELN van zich horen, met de ontvoering van tientallen kerkgangers die een mis bijwoonden in Cali. Achttien van de 102 zijn nog spoorloos. Het lijkt erop dat het ELN de regering door middel van spectaculaire acties tot concessies wil dwingen in een totale oorlog die al 34 jaar duurt.

In Colombia werken guerrilla's samen met de drugsmaffia. Geweld (narcoviolencia) en drugshandel (narcotráfico) eisen jaarlijks duizenden slachtoffers, ook onder burgers die er niets mee te maken hebben. Corruptie, moord en afpersing zijn schering en inslag. Grote internationale bedrijven betalen per jaar wel 150 miljoen dollar aan de guerrilla als losgeld. Het land is nummer drie op de wereldranglijst van ontvoeringen. Per dag worden er minimaal vijf mensen ontvreemd. "De kapingen brengen een nieuwe golf angst in ons land teweeg", zegt Juan Francisco Mesa, directeur van een mensenrechtenbeweging. "Niets is veilig in Colombia. Ik ga mijn kantoor nooit uit zonder eerst vanaf mijn balkon te hebben gekeken wie er beneden misschien op mij wacht."

De belangrijkste guerrillabewegingen in Colombia zijn het Nationaal Bevrijdingsleger ELN (5000 man) en de Revolutionaire Strijdkrachten FARC (15.000 man, 40 procent van het land onder controle). Beide legers hebben een eigen onderhandelingsagenda met de regering. Het grote verschil tussen de twee is dat het ELN militair gezien vanuit een zwakke positie naar de regering toe opereert - wat een reden kan zijn voor de dramatiek van de recente twee optredens. De FARC blijkt aanzienlijk machtiger en hoeft het niet te hebben van spektakel.

Behalve dat kent Colombia militaire eenheden die zich hebben verenigd in de Autodefensas Unidas de Colombia (AUC, 5000 man) onder leiding van de notoire Carlos Castaño. Deze squadrons komen voort uit de vroegere plattelandsmilities en werken vaak onder één hoedje met het officiële leger, maar ook met grootgrondbezitters en drugshandelaars.

Met zo veel partners die dood en verderf zaaien en allen uit zijn op macht, is het in Colombia behoorlijk ingewikkeld geworden. Het ziet ernaar uit dat het ELN met de ontvoeringen poogt te bereiken dat het zou kunnen onderhandelen met de regering over het bezit van een gebied in het zuiden van het departement Bolivar, net als Meta en Caqueta een project zijn voor de FARC. De FARC heeft een paar maanden geleden een gedemilitariseerd gebied als bestuurseenheid toebedeeld gekregen, als voorwaarde om aan vredesgesprekken te beginnen. Het ELN zou over een soortgelijke status willen beschikken.

Proeftuin

Het vredesinitiatief waarbij de FARC is betrokken, is als het ware de proeftuin voor een alternatief ontwikkelingsplan gericht op vervanging van cocaïne- en opiumteelt door legale gewassen. Het staat onder toezicht van de VN en de Colombiaanse regering (lees echter FARC). Drie miljard gulden is ermee gemoeid.

Toch geniet dit project niet ieders instemming. Veelzeggend in dit verband is dat vorige week zeventien generaals, ongeveer veertig kolonels en tal van lagere officieren hun ontslag hebben aangeboden uit solidariteit met minister Rodrigo Lloreda (55) van Defensie, die het bijltje erbij neer had gegooid. De bewindsman legde zijn functie neer uit protest tegen het besluit van president Andres Pastrana om het grote gebied in het zuiden van het land over te dragen aan de FARC. Het staatshoofd wilde met dit gebaar het vredesoverleg met de FARC, dat voor de zoveelste keer in een impasse zat, vlottrekken.

Lloreda vond het absoluut te ver gaan dat topbemiddelaar Victor Ricardo, die namens de regering het contact met de rebellen onderhoudt, het lef had aan te kondigen dat het gedemilitariseerde gebied "permanent" onder guerrillabestuur zou blijven en dat het leger werd verboden de oude posities in te nemen. "Er zijn te veel concessies aan de guerrilla gedaan. Het beleid van de regering strookt niet met de machtsverhouding in het veld", aldus de bekwame en populaire ex-bewindsman, die de indruk had dat de FARC veeleer de militaire slagvaardigheid opvoerde danwel de vrede stimuleerde. Hij herinnerde er fijntjes aan dat de gedemilitariseerde regio was bedoeld als het decor voor het vredesoverleg en niet voor de vestiging van een autonome FARC-staat.

Het afgelopen jaar boekte de FARC verscheidene overwinningen op het regeringsleger, dat dan haastig de aftocht blies. Pogingen van eerdere regeringen om het land te pacificeren mislukten door toedoen van de clandestiene doodseskaders, die medio april nog bloedig huishielden in de regio Uraba. De FARC en het ELN beogen eerst de ontmanteling van de AUC voordat de vrede moet gaan beklijven. Als teken dat de regering-Pastrana de guerrilla ook op dit punt tegemoet wil treden, gelastte het openbaar ministerie vorige week de arrestatie van een generaal die weigerde een door doodseskaders overvallen dorp te helpen. Eerder werd een aanhoudingsbevel uitgevaardigd tegen Carlos Castaño.

De kerkbestorming van het ELN werpt een zoveelste schaduw over de kansen op vrede in Colombia. Guerrilla's laten niet met zich sollen. En Pastrana heeft een lange weg te gaan wil hij de sleutel vinden tot een stabiel onderhandelingsklimaat tussen regering en beide guerrillabewegingen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 juni 1999

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Geen kerk meer veilig in Colombia

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 juni 1999

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken