Bekijk het origineel

Taiwanezen blijven Peking tarten

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Taiwanezen blijven Peking tarten

Onafhankelijkheid lijkt onvermijdelijk door democratisering op "afvallige provincie"

6 minuten leestijd

LONDEN/HAMBURG - China dreigde onlangs met oorlog vanwege omstreden uitlatingen van de Taiwanese president Lee Teng-hui. Deze week maakte de Kwomintang-partij op Taiwan zijn uitspraken tot officieel beleid. Wanneer gaat Peking over tot militaire actie?

In diverse restaurants in Taiwan worden uitbundig Taiwanese volksliedjes gedraaid. Boeken over de Taiwanese geschiedenis en cultuur gaan als warme broodjes over de toonbank. En dan het Taiwanese dialect! Tientallen jaren was het weggedrukt door het Mandarijn-Chinees van het vasteland. Nu is het 'in' om het dialect te spreken. Kortom, Taiwanezen ontdekken hun eigen verleden en cultuur.

Vele jaren lang was de enige toegestane cultuur die van de 2 miljoen vasteland-Chinezen, die onder leiding van generaal Chang kai-shek in 1949 naar Taiwan vluchtten om niet door Mao's superieure communisten in de pan te worden gehakt. Vanaf dit eiland ging de strijd om 'vasteland China' door. En om hun claim als "ware regering van China" kracht bij te zetten bepaalden de nationalisten dat hún taal, cultuur, en geschiedenis die van Taiwan was.

Daar is dus sinds een aantal jaren een eind aan gekomen. Taiwanezen herontdekken hun eigen cultuur en spreken al van de "Nieuw Taiwan-beweging" .

Overigens is de (moderne) Taiwanese popcultuur weer razend populair op het vasteland. Zo trok de afgelopen weken een van de populairste zangeressen uit Taiwan bomvolle zalen in China - alle politieke en militaire spanningen tussen de twee ten spijt.

Op Taiwan (22 miljoen inwoners) hebben de Nieuw Taiwan-aanhangers een grote medestander in de persoon van president Lee Teng-hui - zelf ook Taiwanees van geboorte. Het interview dat Lee op 9 juli gaf aan journalisten van die Deutsche Welle siddert in Peking en Taipei nog na.

Koude rillingen

Waar Peking vooral koude rillingen van kreeg was de zinsnede dat het in de relatie tussen Taiwan en het vasteland gaat om de betrekking tussen twee afzonderlijke staten. Dat was als vloeken in de kerk, want voor Peking is er maar één China en is Taiwan slechts een afvallige provincie, die na Hongkong (in juli 1997) en Macau (eind dit jaar) dient terug te keren binnen de grenzen van het moederland.

In 1992 stemde Taiwan formeel in met dit "Eén-Chinaprincipe", zij het met een geheel eigen uitleg. Wat president Lee op 9 juli zei is eigenlijk niets anders dan een concretisering van die uitleg. Terwijl Peking "Eén China" interpreteert als het (in principe) al herenigd zijn van twee 'systemen' (met uiteraard Peking als legitieme autoriteit), stelt Taiwan dat zo'n "Eén China" nog in de (verre) toekomst ligt. Zolang het niet zover is moeten de twee gelijkwaardig met elkaar onderhandelen, vindt Taipei. Onder meer omdat Peking juist die gelijke behandeling weigert, piekert Taipei er niet over om met de vasteland-Chinezen politieke en officiële besprekingen te voeren, zoals Peking al jaren wél wil.

Dat president Lee Teng-hui zijn recente uitlatingen in Duitsland deed, had natuurlijk zijn reden. De president ziet namelijk in de Duitse hereniging een voorbeeld voor China. Twee zelfstandige staten (Oost- en West-Duitsland) die uiteindelijk toch één zijn geworden, en nog wel langs democratische weg. Dat laatste is van belang: Chinese hereniging is volgens Lee pas dán denkbaar als aan beide zijden politiek en samenleving zijn gedemocratiseerd. Overigens lijkt het erop dat het precies omgekeerd werkt: de democratisering in Taiwan dreigt het eiland juist verder van het vasteland te doen afdrijven.

Alle herenigingsdoelen van Lee ten spijt, Peking legde zijn 'twee staten'-zinsnede van 9 juli als boosaardig hersenspinsel uit: Taiwan wil af van het "Eén-Chinaprincipe" en koerst dus aan op afscheiding. En afgelopen maandag deed de Taiwanese regeringspartij Kwomintang (KMT) er nog een schepje bovenop door de uitlatingen van Lee tot officieel beleid te maken. Daardoor zal Peking nog hoger in de gordijnen klimmen.

Onvermijdelijk

De recente stap van de KMT past in een trend in de richting van onafhankelijkheid, die onvermijdelijk is vanwege de voortschrijdende democratisering van het land, aldus de Britse sinoloog dr. Gerald Segal. Taiwan is immers bezig een volwassen democratie te worden, waarin de leidslieden deel moeten nemen aan het politieke spel. Zo zijn volgens Segal de omstreden uitlatingen van Lee (en dus nu ook van de KMT) te verklaren vanuit de presidentsverkiezingen, volgend jaar maart. President Lees gedoodverfde opvolger, vice-president Lien Chan, is allesbehalve populair en wordt in politieke zin naar het leven gestaan door James Soong, een KMT-dissident die zich als partijloze kandidaat heeft opgeworpen - en met succes. Soong heeft echter een zwak punt: hij is nogal pro Peking.

Omdat in de peilingen Soong vooropgaat, is president Lee zijn kandidaat -Lien dus- te hulp geschoten. Door Peking uit te dagen, hoopt hij de anti-Peking-gevoelens onder de kiezers dusdanig op te zwiepen dat ze James Soong (pro Peking) als een handlanger van het vasteland gaan zien en... afschrijven.

Lees truc is gevaarlijk, omdat die de kandidaat van de radicale voorstanders van onafhankelijkheid (verenigd in de oppositiepartij DPP) in de kaart speelt. Deze partij is pas echt anti-Peking en een eventuele zege van haar kandidaat bij de presidentsverkiezingen zal door Peking worden beschouwd als een radicale keuze voor onafhankelijkheid, en dus reden voor militair ingrijpen.

Toch wordt algemeen niet verwacht dat Peking uit is op de (letterlijke) herovering van Taiwan. "Coercive diplomacy" (dwangdiplomatie), noemt de Chinese politicoloog dr. Suisheng Zhao de strategie die Peking sinds het aantreden van Lee Teng-hui als Taiwanees president volgt. Volgens hem is en blijft het hoofddoel van Peking Taiwan langs vreedzame weg terug te krijgen. Maar omdat onder Lee het eiland zich steeds onafhankelijker opstelt, probeert Peking door middel van militaire dreiging het tij te keren. De nadruk ligt op dreiging, het uitbuiten van angst, niet op werkelijke actie.

Economische band

Zou China het zich kunnen permitteren om Taiwan daadwerkelijk aan te vallen? Suisheng, maar ook de Duitse sinoloog Oskar Weggel suggereren dat de economische banden tussen Taiwan en het vasteland voor China wellicht van te groot belang zijn.

Het was trouwens met opzet dat Peking in de jaren tachtig de economische banden met Taiwan aanhaalde. Via die economische contacten zou Taipei immers wel tot politiek overleg gedwongen geworden, omdat Taiwanese zakenlui daar alle belang bij zouden krijgen en hun regering in Taipei daartoe zouden pressen. Dat laatste is niet gebeurd - Taipei liet zich niet ompraten, maar de stategie heeft beide partijen geen windeieren gelegd! De totale waarde van de onderlinge handel is gestegen tot boven de 20 miljard dollar. Taiwan is na Japan de hoogste op de lijst van belangrijkste exporteurs naar China. Het is de op een na grootste investeerder in China (na Hongkong/Macau), met een waarde van bijna 50 miljard dollar. Bijna de helft van alle Taiwanese investeringen zit op het Chinese vasteland.

Verder hunkert China naar toetreding tot de WTO (Wereldhandelsorganisatie) en loopt het gevaar de Verenigde Staten tegenover zich te vinden bij een militaire aanval. Bepaald geen gunstige factoren voor de 'hardliners' onder de Chinese autoriteiten.

Maar er zijn grenzen. Als we de machthebbers in Peking mogen geloven zal werkelijke onafhankelijkheid van Taiwan niet worden getolereerd en zal er militair worden ingegrepen - alle economische banden ten spijt. "Eenheid brengt welvaart, verdeeldheid slechts armoede", schijnt een van de laatste dogma's te zijn, waarin de pseudocommunisten in Peking nog vurig geloven. Taiwan is dus gewaarschuwd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 2 september 1999

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Taiwanezen blijven Peking tarten

Bekijk de hele uitgave van donderdag 2 september 1999

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken