Bekijk het origineel

Weer voet aan de grond op Mars

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Weer voet aan de grond op Mars

NASA wil met satelliet klimaat van rode planeet in kaart brengen

5 minuten leestijd

"'t Eenige, wat wij kunnen zeggen, is, dat, mogt eenige planeet met planten, zweemende naar de onze, en met dieren en menschen van onze soort bevolkt zijn, dit dan op Mars wel vooral het geval zal weezen." Zo is lang over de planeet Mars gedacht, maar inmiddels weten sterrenkundigen beter. Toch is de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA nog lang niet uitgekeken op de rode planeet. Met de veilige aankomst van de Mars Polar Lander -gisteravond- begint een spannende speurtocht.

"Van ganser harte gaarne zouden wij ons reisverhaal ook tot de merkwaardigheden der planten- en dierenwereld of wel van het menschengeslacht op Mars uitstrekken; maar om niet te liegen moeten wij bekennen, dat wij van dat alles geen greintje meer weten dan de geleerde natuuronderzoekers, die onze reis niet hebben meegemaakt." Zo schreef ene A. Bernstien midden vorige eeuw in een populair sterrenboekje op.

Nu wil de NASA ook ongetwijfeld niet liegen, maar de ruimtevaartorganisatie bekent graag dat de meest nabije planeet nog veel geheimen herbergt.

Misschien is er toch leven; welke primitieve vorm dan ook: in de bodem, of in het ijs van de poolkap, of in de uitgedroogde rivierbeddingen. De Mars Polar Lander moet daar binnenkort iets meer van laten zien, zo is de hooggespannen verwachting.

Angst en beven

De NASA-vluchtleiding heeft gisteravond ongetwijfeld meer dan eens met angst en beven teruggedacht aan de Mars Climate Orbiter. Die satelliet had al twee maanden op planeet moeten staan, maar sloeg daar op 23 september dit jaar te pletter; simpelweg als gevolg van een domme rekenfout waarbij Engelse maten en gewichten werden verward met het metrieke stelsel.

Dat soort domme fouten was dit keer wel uitgesloten, maar er bleef nog genoeg over om de duimen voor te draaien. De parachutes moesten netjes op tijd opengaan; het hitteschild moest én uitklappen én de gevoelige apparatuur aan boord voldoende bescherming bieden.

Dan was er nog de gewaagde naderingsprocedure, waarbij de satelliet niet eerst dagen rond de planeet draaide en zo langzaam de dampkring inging, maar regelrecht op zijn doel afstevende. Dat is veel goedkoper, maar het vereist een perfecte werking van de parachute, het hitteschild en zeker ook van de remraketjes die op het laatst moment moesten ontbranden, om daarmee te verhinderen dat de kunstmaan de planeet met al te stormachtige vaart zou naderen.

Spitwerk

Nog voor de landing gisteravond een feit was, begon het graaf- en spitwerk op Mars. Toen de satelliet door de ijle dampkring van de planeet suisde, gooide het apparaat twee instrumenten niet groter dan een voetbal af. Die zijn met een snelheid van ongeveer 200 meter per seconde ingeslagen in de bodem om daaruit vanaf 50 tot 100 centimeter diepte inzicht te kunnen bieden in de samenstelling van een beetje Marsgrond. Tijdens die pijlsnelle vlucht leverden ze nog even een beetje gegevens over de samenstelling van de dampkring.

Een weerstation aan boord moet inzicht bieden in het weer van alle dag. Stofstormen, temperatuur, luchtdruk, sporen van waterdamp, het moet allemaal in kaart worden gebracht.

Iedereen die in de planeet is geïnteresseerd wil antwoord op de vraag: waar is het water gebleven? Misschien ligt dat voor een deel in de bodem, in dunne ijslagen. Een ingenieus soort magnetronnetje moet uitsluitsel geven. Een graafarmpje zal een schepje Marsgrond in die magnetron brengen. Verhitting moet aantonen of er ook waterdamp in die grond zit.

Zeker is dat er een aanzienlijk deel van het water is opgeslagen in de ijskap in de buurt van de zuidpool, waar de Mars Polar Lander voet aan de grond zette. Dat er ooit water in brede stromen over de planeet spoelde, leiden NASA-specialisten af uit de honderden foto's die ze al in hun archief hebben. Die platen, met daarop duidelijk zichtbare droge rivierbeddingen, dateren al uit 1976, toen de eerste Viking-ruimteschepen daar een zachte landing maakten.

Robotarm

Ongeveer 60 kilometer verwijderd van de plaats waar de voetballen insloegen, gaat de Mars Polar Lander zelf graven. Daarvoor heeft de sonde een ongeveer twee meter lange robotarm aan boord. Dat ding schraapt een beetje rode aarde bij elkaar om dat binnenboord te laten onderzoeken op de aanwezigheid van water en kooldioxide. De robotarm heeft ook een cameraatje in de hand zodat tegelijk met de graafwerkzaamheden, de omgeving op dat punt vrij nauwkeurig in beeld komt. Uiteraard ontbreekt ook de 'normale' camera niet. Die videocamera staat op een 1,5 meter hoge mast en kan het hele omringende landschap overzien. Natuurlijk maakt de NASA van de panoramaopnamen geen geheim. Als de Pathfinder -het karretje dat in 1997 veilig landde- de dagen daarna gewoon voor alle aardse ogen op Mars rondreed, dan zal de NASA nu zeker alle internetters een plezier willen doen met deze panoramabeelden.

Microfoon

Curiositeit op Mars is dezer dagen ongetwijfeld een microfoontje dat de Polar Lander eveneens aan boord heeft. Dat is een particulier initiatief, van de Planery Society. Die groep wil graag weten of het zo nu en dan stormt of dat er slechts sprake is van een zacht suizen.

Al die instrumenten aan boord kunnen zestig tot negentig Martiaanse dagen gegevens leveren aan de aardse thuisbasis. Een dag duurt daar 24 uur en 37 minuten. Na die drie maanden is het gebeurd met de power in de batterijen. Niet in de laatste plaats omdat dan de Martiaanse winter weer terugkeert. Daarmee valt ook de kou in; het is er nu ongeveer 30 graden onder nul.

Het ligt niet voor de hand te denken dat Marsonderzoekers dan ook maar een schijn van leven hebben ontdekt. Dat zou de vermaarde Christiaan Huygens niet tegenvallen. Hij schreef: "Des stellen wy hier niets voor wis en zeker (want hoe kan dat geschieden?) maar wy gaan alleen te werk met gissingen, over welker waarschijnlijkheid het een yder vry staat naar zyn zin te oordelen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 4 december 1999

Reformatorisch Dagblad | 44 Pagina's

Weer voet aan de grond op Mars

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 4 december 1999

Reformatorisch Dagblad | 44 Pagina's

PDF Bekijken