Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Poldermodel in de refo-zorg

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Poldermodel in de refo-zorg

Van der Wal en Polder: Instellingen moeten kansen aangrijpen, anders worden het bedreigingen

7 minuten leestijd

"Er lag niets, er ligt nu iets." De onderzoekers Johan Polder en Hugo van der Wal kijken met voldoening terug op een jaar keihard werken. Het resultaat mag er dan ook zijn. Voor het eerst is het grootste deel van het onoverzichtelijke zorgaanbod van instellingen vanuit de gereformeerde gezindte in kaart gebracht. Een blik op een baanbrekend werk dat een poldermodel in de reformatorische gezondheidszorg beoogt.

Drs. J. J. Polder, gezondheidseconoom aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, en H. van der Wal, beleidsmedewerker volksgezondheid, financiën en economie van de SGP-Tweede-Kamerfractie, presenteerden donderdag tijdens een besloten congres het rapport "Zicht op zorg in de gereformeerde gezindte".

Oikonomos Foundation in Putten, de liefdadigheidsinstelling van de gebroeders Baan, betaalde het onderzoek. Reden? "Ach, de Puttense postbode liep elke dag zwaar gebukt onder de subsidieaanvragen. En achter elke aanvraag spelen natuurlijk belangen. Oikonomos had geen kennis van het veld. Dat is nu in beeld gebracht."

Brede definitie

Uit praktische overwegingen hanteerden de onderzoekers een brede definitie van gereformeerde gezindte: alle stemmers van GPV, RPF en SGP. "Kerkelijke scheidslijnen en abonneebestanden van Reformatorisch Dagblad en Nederlands Dagblad waren in aantallen niet vertaalbaar naar zorgregio's, verkiezingsuitslagen wel", aldus Polder. "Bovendien heb je bij Eleos, de gefuseerde instelling van GPZ, Gliagg en Glibw, al die groeperingen bij elkaar", vult Van der Wal aan. "De breedte van dat model hebben we als uitgangspunt genomen voor de andere beschreven zorgsectoren."

De gereformeerde gezindte is volgens een nauwkeurige berekening van de onderzoekers 710.000 mensen groot, niet 800.000 zoals in ruime schattingen is aangenomen. "Je moet uitkijken dat de gereformeerde gezindte zich niet rijk rekent", aldus Van der Wal. "Het is echter wel de vraag hoeveel van deze 4,5 procent van de bevolking kiest voor identiteitsgebonden zorg", aldus Polder. De onderzoekers bepleiten daarom snel een onderzoek naar de vraag naar identiteitsgebonden zorg te starten; zijzelf beschreven vooral de aanbodzijde van de gereformeerde zorg.

Het rapport is geschreven tegen de achtergrond van grote veranderingen in de gezondheidszorg. De rijksoverheid wil de schotten tussen de verschillende zorgsectoren opheffen door modernisering van de Algemene wet bijzondere ziektekosten. Daardoor mag de gehandicapteninstelling Adullam thuiszorg gaan aanbieden en het vrijgemaakt gereformeerde maatschappelijk werk van De Driehoek palliatieve zorg gaan verlenen. De overheid wil het zwaartepunt van de organisatie van de gezondheidszorg leggen bij de zorgkantoren in de 27 zorgregio's. De derde belangrijke verandering is dat de klant koning moet gaan worden in de zorg.

Onvoldoende inspelen

Op dat laatste, de vraaggestuurde zorg, spelen de gereformeerde zorginstellingen nog onvoldoende in, zo blijkt uit het rapport. "Zij moeten die kansen aangrijpen, anders worden die kansen bedreigingen." Polder en Van der Wal doen verscheidene aanbevelingen om deze kansen, meestal een specialisatie of verbreding in het zorgaanbod, op te pakken.

Zij suggereren dat Eleos en De Hoop een voorziening zouden kunnen opzetten voor hulp aan alcoholverslaafden. "Volgens ingewijden betreft het ook binnen de gereformeerde gezindte een grote groep personen." Een samenwerkingsproject tussen geestelijke gezondheidszorg, maatschappelijk werk, thuiszorg en ouderenzorg zou een lichte vorm van psychiatrische thuiszorg kunnen opzetten.

Overheidsfinanciering van de opvanghuizen, zoals De Jordaan (van De Hoop) en het (deels) ongesubsidieerde maatschappelijk werk in de gereformeerde gezindte (Driehoek, De Vluchtheuvel en Schuilplaats) zit er volgens Polder en Van der Wal niet in. Ze opperen de interessante groeimogelijkheid dat christelijke zorgverzekeraars zoals DVZ en Pro Life deze voorzieningen onderbrengen in een pluspakket voor de particulier verzekerden.

Ook in de jeugdzorg zijn er groei-opties. Daarbij moet worden gerealiseerd dat gaten in de gereformeerde zorg mensen veel extra nood oplevert. Zo becijferden de onderzoekers de behoefte aan maar liefst negentig plaatsen voor jonge licht verstandelijk gehandicapten met gedragsproblemen (JLVG) of autistische stoornissen, een mogelijk initiatief voor geestelijke gezondheidszorg, maatschappelijk werk en de gehandicaptenzorg.

Bij uitstek

De gehandicaptenzorg is volgens het rapport bij uitstek een sector die kan inspelen op de mogelijkheden van de vraaggestuurde zorg. Steeds meer mensen met een handicap gaan in een gewone wijk op zichzelf of in een gemeenschappelijk huis wonen. De reformatorische gehandicapteninstellingen dienen daar gezamenlijk op in te spelen door het aanbieden van nieuwe zorgvormen. Ook voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel, bijvoorbeeld door verkeersongevallen, dienen extra voorzieningen te komen, aldus het rapport.

Kleinschalige initiatieven voor gehandicaptenvoorzieningen zouden onder meer kunnen worden betaald door persoonsgebonden en persoonsvolgende budgetten (pgb en pvb). Dat gebeurt ook, want de gereformeerde gezindte (4,5 procent van de bevolking) gebruikt 8 procent van de pgb-gelden. "Dit is echter bepaald niet het instrument waarmee de toekomst van de gereformeerde gehandicaptenzorg kan worden uitgebouwd. Ook is dit interessante middel een volstrekt onvoldoende compensatie van het plaatsentekort in de gereformeerde gehandicapteninstellingen", aldus de onderzoekers.

Tevens constateerden zij een dringende behoefte aan een gemeenschappelijke 'voordeur' voor de gereformeerde jeugdzorg, een gezamenlijke meldpunt (bureau jeugdzorg) voor gereformeerde jeugd in de problemen, op te zetten door de Stichting Gereformeerd Jeugdwelzijn (SGJ), Eleos, De Vluchtheuvel en eventueel stichting Chris. Hieraan zou de overheid maar zouden ook kerken fors moeten bijdragen.

De palliatieve zorg, waarin de zorginstellingen van de gereformeerde gezindte sterk zijn, zou gezamenlijk verder moeten worden uitgebouwd.

De ouderenzorg is niet zo uitgebreid beschreven omdat daar niet de prioriteit van het onderzoek lag. De onderzoekers vermoeden dat de grootste zorgkloof zit in de identiteitsgebonden verpleeghuizen. Door deze opzet ontbreekt de beschrijving van de vele verpleeg- en verzorgingshuizen van orthodox-hervormde signatuur. Polder en Van der Wal bepleiten hiertoe aanvullend onderzoek.

Samenwerking

Voor de gereformeerde zorginstellingen zijn er dus uitdagingen te over. Hiervoor moeten zij echter wel meer samenwerken, is het sterke pleidooi van Polder en Van der Wal. Omdat de schotten tussen de sectoren straks wegvallen, moet de samenwerking nu boven die sectormuren uitgaan, "hetzij binnen bestaande samenwerkingsverbanden, hetzij in gezamenlijke projecten. "

De opstellers van het rapport willen geen blauwdruk voor de structuur van de samenwerking van bovenaf opleggen. Dat was enkele jaren geleden de oorzaak van de mislukking van het initiatief van de Commissie Reformatorische Ouderenzorg. Volgens hen is het van groot belang dat de gereformeerde zorg gaat werken aan vijf ambitieniveaus, achtereenvolgens:

elkaar vertrouwen, wat onder meer betekent dat er geen verborgen agenda's mogen zijn

zich gezamenlijk verantwoordelijk voelen voor de toekomst van de identiteitsgebonden zorg

het benoemen van een beleidskader

het opzetten van concrete initiatieven

het verdelen van de middelen

"Het poldermodel in de gereformeerde zorg", glimlacht Van der Wal met een knipoog naar de naam van zijn medeonderzoeker. Poldermodel staat echter vooral voor overleg, wederzijds vertrouwen, respect en compromisbereidheid.

Nieuwe vereniging

Na enig aandringen geven beiden toch aan hoe ze een en ander praktisch vorm willen geven: een nieuwe vereniging, die veel ruimte biedt voor netwerken. Mogelijk dat op termijn een brancheorganisatie kan worden opgericht, naar het voorbeeld van de spilfunctie van de Vereniging van Gereformeerd Schoolonderwijs voor de reformatorische scholen.

Het beste kan dat volgens beiden door een nieuw op te richten organisatie. Die moet worden gerund door "een schaap met vijf poten, die het vertrouwen geniet van de breedte van de gereformeerde gezindte en wordt voortgestuwd door jeugdig elan. Voor alle duidelijkheid: Dat zijn niet wij zelf."

Niet alleen lidinstellingen moeten een rol krijgen in zo'n nieuwe vereniging, ook patiëntenverenigingen zoals de NPV, Helpende Handen, Het Koningskind en Een Handreiking zouden een rol moeten krijgen om de cliënten een plaats te geven. Ook het Prof. dr. G. A. Lindeboom Instituut zou een belangrijke inbreng kun- nen hebben voor de medisch-inhoudelijke en medisch-ethische bezinning.

Polder en Van der Wal bepleiten doorzichtigheid en open communicatie: in eerste instantie met de cliënt, natuurlijk ook met het zorgkantoor, vanzelfsprekend met aar het ministerie, maar zeker ook met elkaar en de achterban. Polder: "Het gaat bij de toekomst van de gereformeerde zorg om strategische zaken die het instellingsniveau te boven gaan. Dat zijn gezamenlijke belangen. Identiteitsverschillen die op de werkvloer zeker een plaats moeten krijgen, komen hierbij niet in beeld. Datzelfde geldt voor kerkelijke discussies. Deze mogen geen scheiding geven op punten waar geen basis voor scheiding is."

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 22 januari 2000

Reformatorisch Dagblad | 44 Pagina's

Poldermodel in de refo-zorg

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 22 januari 2000

Reformatorisch Dagblad | 44 Pagina's

PDF Bekijken