Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Ontslag van Peper bijna uniek

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Ontslag van Peper bijna uniek

Slechts enkelen gingen heen met vergelijkbare motivatie

4 minuten leestijd

DEN HAAG - Wie de ontslagaanvraag van minister Peper goed leest, ziet dat de bewindsman twee redenen aanvoert om het bijltje erbij neer te leggen. Ten eerste wil hij het belang van het openbaar bestuur niet in de weg staan, ten tweede wenst hij zich "in vrijheid" te kunnen verzetten tegen aantijgingen. Nog niet eerder in de parlementaire geschiedenis heeft de Kroon een van zijn dienaren ontslag verleend omdat die voor "vrijheid" koos.

Eigenlijk is het jammer dat Peper niet alleen die tweede reden aanvoert, maar ook het gezag van het openbaar bestuur erbij betrekt. Had hij dat niet gedaan, dan werd de vraag interessant of de Koningin wel bereid zou zijn het ontslag daadwerkelijk te verlenen. Zij vat haar taken van benoeming en ontslag zeker niet louter ceremonieel op, maar kijkt altijd of er goede gronden zijn.

Dat laatste liet ze vorig jaar mei duidelijk merken. Premier Kok diende toen, de ochtend na de tumulteuze nacht van Wiegel in de Eerste Kamer, namens het gehele kabinet een ontslagaanvraag in. Tegen alle verwachtingen in weigerde de Koningin die in te willigen. Kijk eerst eens goed of er niet een oplossing is te vinden, luidde de opdracht die zij haar eerste dienaar verstrekte. Die keek, lijmde en kwam erachter dat de suggestie van koningin Beatrix zo gek nog niet was.

Peper wijst in zijn ontslagaanvraag echter ook op het belang van het openbaar bestuur, waardoor de interessante vraag voorlopig onbeantwoord blijft. De Koningin heeft in het verleden wel vaker ontslag verleend aan ministers en staatssecretarissen die dusdanig in opspraak waren geraakt dat ze niet langer met het nodige gezag konden optreden. Wat dat betreft is het aftreden van minister Peper niet uniek, al is het ook weer niet zo dat er talloze voorbeelden zijn te geven.

Minder fraai

Peper gaat de parlementaire geschiedschrijving in als de derde minister die ontslag kreeg omdat hij -zoals Peper het zelf zegt- het openbaar bestuur in de weg stond. Hij komt daarmee in de wat minder fraaie categorie terecht van zijn antirevolutionaire voorganger Smallenbroek, minister van Binnenlandse Zaken in het kabinet-Cals (1965-1966), en de liberale defensieminister S. J. van den Bergh uit het kabinet-De Quay (1959-1963).

In 1966 parkeerde Smallenbroek zijn auto in nachtelijk duister tegen een paaltje, waarna hij, lichtelijk beneveld door de alcohol die hij had genuttigd, zijn weg vervolgde. Hij had zich weliswaar voorgenomen de volgende ochtend aangifte te doen, maar toen hij wakker werd, was het onderzoek al in volle gang. Een ooggetuige had aangifte gedaan. Smallenbroek trok daarop onmiddellijk zijn conclusies en stapte op.

Minister Van den Bergh moest het veld ruimen, omdat hij als weduwnaar te vaak "in het gezelschap verkeerde van een nog niet gescheiden vrouw, met wie ik wilde huwen", aldus zijn memoires. De parlementaire geschiedschrijving meldt erover: "Dat tast in een tijd dat men voor publieke ambtsdragers nog heel strenge zedelijke normen aanlegt het gezag van een minister volledig aan."

Privé-sfeer

Pepers redenen om op te stappen vinden hun oorsprong weliswaar niet zo sterk in de privé-sfeer als bij Van den Berg en Smallenbroek het geval was, hij is echter beslist niet in te delen in een andere categorie 'opstappers'. Van de 33 ministers die sinds de oorlog vervroegd individueel ontslag kregen, hadden er dertien beleidsinhoudelijke redenen. In hun gevallen was er sprake van onenigheid in de ministerraad, gebrek aan vertrouwen in de Kamer of gebrek aan steun voor bepaalde voorstellen. Tot deze dertien valt de vorig jaar opgestapte minister Apotheker (Landbouw) te rekenen.

Twaalf van de 33 leverden hun ambt in om een ander ambt te kunnen aanvaarden. Meestal ging het om diplomatieke functies, in enkele gevallen om een burgemeestersfunctie. Vijf van de 33 haakten af om gezondheidsredenen. Voor de drie waartoe Peper behoort, gelden min of meer particuliere motieven. Naast de 33 vervroegd afgetreden ministers lieten in totaal zes ministers een vacature achter door in het harnas te sterven.

Sinds de VVD'er Wiegel op Binnenlandse Zaken een ambtsperiode van vier jaar volmaakte, herhaalde alleen zijn partijgenoot Dijkstal in het eerste paarse kabinet die prestatie. In de tussentijd overleden twee ministers van Binnenlandse Zaken (Rietkerk en Dales), en één (Van Dijk) hing de harp aan de wilgen, omdat hij last kreeg van hartkloppingen. Twee ministers (Van Thijn en nu Peper) traden vervroegd af.

Staatssecretarissen

Onder de afgetreden staatssecretarissen zijn meer gevallen aan te treffen die gelijkenis vertonen met het aftreden van minister Peper. Drie dagen na het aantreden van het eerste kabinet-Lubbers trad staatssecretaris Schwietert af, nadat openbaar was gekomen dat hij zich ten onrechte als doctorandus had gepresenteerd. Tegen het einde van het tweede kabinet-Lubbers moest staatssecretaris Evenhuis het veld ruimen, omdat hij bepaalde persoonlijke geldleningen niet kon verantwoorden.

De meeste gelijkenis met het aftreden van Peper vertoont voorlopig het geval-In 't Veld. Na een kort verblijf in de gelederen van het derde kabinet-Lubbers moest deze staatssecretaris van Onderwijs zijn ambt neerleggen. Volgens gerenommeerde parlementaire geschiedschrijving was de oorzaak dat "de media hem op grond van betaalde nevenactiviteiten het imago van de bijklussende hoogleraar hadden bezorgd."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 14 maart 2000

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Ontslag van Peper bijna uniek

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 14 maart 2000

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken