Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Joegoslavië-tribunaal vangt 'grote vis'

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Joegoslavië-tribunaal vangt 'grote vis'

Kroatië levert ex-maffiabaas Naletilic uit wegens misdaden tegen de menselijkheid

5 minuten leestijd

ZAGREB/DEN HAAG - Kroatië heeft de Bosnisch-Kroatische ex-maffiabaas Mladen Naletilic gisteren aan het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag uitgeleverd. De 53-jarige Naletilic, die ook bekendstaat als Tuta, wordt verdacht van oorlogsmisdaden.

Minister Stjepan Ivanisevic maakte in Zagreb bekend dat de Bosnische Kroaat op een speciaal vliegtuig was gezet. Hij kwam volgens een woordvoerder van het tribunaal aan het begin van de middag in Nederland aan en is inmiddels opgesloten in een speciale cel van de VN in Scheveningen. Het tribunaal heeft Naletilic aangeklaagd wegens misdaden tegen de menselijkheid: moord, marteling en vervolging.

Met Naletilic heeft het Joegoslavië-tribunaal een 'grote vis' in handen gekregen. Hij was een van de breinen achter de oorlog tussen Bosnische Kroaten en Bosnische moslims in 1993/1994.

Tuta's kompaan Vinko Martinovic, alias Stela, werd al in augustus uitgeleverd en zit in een VN-cel in Scheveningen. De uitlevering door Kroatië van Tuta werd maandenlang opgehouden, omdat de verdachte gezondheidsproblemen zou hebben. Diens toestand verbeterde echter aanmerkelijk nadat de VS Kroatië hadden gewaarschuwd voor "de ergste consequenties" als het de rechtsgang belemmerde.

Boekje opendoen

Volgens ingewijden hield Zagreb de uitlevering van Naletilic tegen omdat deze een boekje open zou kunnen doen over de in december overleden Kroatische conservatieve president Tudjman. Die zou betrokken zijn geweest bij oorlogsmisdaden. De centrumlinkse regering die na Tudjmans dood aan de macht kwam heeft het tribunaal nu alle medewerking beloofd.

Naletilic was plaatselijk commandant in Mostar van de KB, een militie van (ex-)criminelen die hij zelf heeft opgericht. Hij was ook kind aan huis in Zagreb. Volgens het onafhankelijke Kroatische weekblad Globus was Tuta zonder afspraak welkom in het presidentieel paleis van de in december overleden Tudjman. De radicale nationalist Naletilic onderhield ook nauwe banden met de machtige Kroatische minister van Defensie, Gojko Susak, die in 1998 stierf. Volgens Globus kon Tuta "zich vrij bewegen in het kantoor van Susak."

Tudjman had ambities delen van Bosnië in te lijven bij Kroatië. Andere bevolkingsgroepen moesten daarvoor worden verdreven. De aanklagers van het tribunaal proberen in diverse processen te bewijzen dat vanuit Zagreb opdracht werd gegeven tot die etnische zuiveringen.

De stad Mostar is een symbool geworden voor de strijd tussen Bosnische Kroaten en Bosnische moslims. De moslims zaten in hun stadsdeel als ratten in de val. Maandenlang leefden zij in kelders terwijl hun stadsdeel werd beschoten. Beelden van het kapotschieten van de beroemde, eeuwenoude brug van Mostar gingen de wereld over.

De inmiddels 53-jarige Naletilic was voor de oorlog agent van de geheime politie van het oude, grotere Joegoslavië. Later werd hij chef van de maffia van Mostar en zette hij zijn militie KB op. De hoofdaanklaagster van het tribunaal legt hem etnische zuiveringen in de streek ten laste, wat wordt aangemerkt als misdaden tegen de menselijkheid, en oorlogsmisdaden zoals het vernietigen van burgerdoelen.

Tuta heeft zich langs juridische weg tegen zijn uitlevering verzet. Hij verklaarde voor Kroatische rechters onschuldig te zijn: "Ik ben alleen schuldig als het een misdaad is mijn vaderland te verdedigen."

Dutchbat

Intussen heeft het tribunaal vanmorgen de ondervraging van Nesib Mandzic voortgezet. Het schoolhoofd fungeerde in 1995 noodgedwongen als woordvoerder van de Bosnische moslims die vanuit Srebrenica naar de Nederlandse blauwhelmen in Potocari waren gevlucht.

De avond van 11 juli 1995 staat in het geheugen van Nesib Mandzic gegrift. Hij stond toen in een menigte van 25.000 mensen die uit Srebrenica naar de Dutchbat-basis in Potocari waren gevlucht. Nederlandse blauwhelmen vroegen hem bij hun commandant Karremans te komen.

Karremans was op zoek naar iemand die de moslimbevolking van de gevallen enclave zou vertegenwoordigen bij een gesprek met de Bosnisch-Servische legerleider Mladic. Het schoolhoofd Mandzic had de Dutchbat-commandant nooit eerder ontmoet, zo getuigde hij gisteren voor het Joegoslavië-tribunaal.

Mandzic, destijds naar eigen zeggen "toevallig" tot moslimvertegenwoordiger gebombardeerd, stribbelde nog wel tegen: "Ik ben geen officiële vertegenwoordiger. Ik heb geen gezag om voor wie dan ook te spreken." Maar Karremans hield hem voor dat de situatie "zeer dramatisch" was. De Bosnische moslims en de Nederlanders waren allebei in een precaire situatie, en Mladic eiste een moslimonderhandelaar. Als Mandzic meeging, wilde Karremans zijn eisen steunen: de Serviërs moesten stoppen met het beschieten van burgers en de bevolking moest voedsel en water krijgen.

Mandzic reed met Karremans mee naar Hotel Fontana in Bratunac, waar zij Mladic en generaal Krstic ontmoetten. Mandzic, die voor het VN-hof in de zaak-Krstic getuigt, identificeerde de verdachte gisteren in de rechtszaal.

Doodskreten

Tijdens het gesprek, vervolgde Mandzic, slachtten de Serviërs buiten het hotel een varken. De doodskreten van het beest waren voor de onderhandelaars duidelijk hoorbaar. "Ik herinner mij die kreten nog steeds. Het was een boodschap dat dezelfde methode zou worden gebruikt om de Bosnische moslims te laten bloeden", aldus Mandzic.

Terwijl buiten het varken werd geslacht, praatte Karremans rustig door en legde in steenkolenengels zijn visie uit op de situatie. Dit is op een video te zien die de Serviërs van de onderhandelingen maakten en tijdens de zitting werd vertoond. Volgens Mandzic was "Karremans niet in staat de noden van de burgerbevolking onder woorden te brengen."

Mandzic zegt dat hij "zeer bang" was tijdens de ontmoeting. Op de videoband is te zien hoe Mandzic zenuwachtig aan zijn sigaret trekt, terwijl Mladic, met een rood hoofd en zachte stem, zijn eisen voordraagt, lange pauzes makend om zijn woorden kracht bij te zetten. Mandzic moest de volgende dag terugkomen, met een delegatie die de moslims uit Srebrenica echt zou vertegenwoordigen en die garanties kon geven over het inleveren van de wapens. Zo "kunt u zorgen voor het overleven van uw volk", zo zou Mladic volgens Mandzic hebben gezegd. Hij voelde zich zeer bedreigd omdat Mladic hem herhaaldelijk voor de keuze stelde: "Verdwijn of overleef!"

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 22 maart 2000

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

Joegoslavië-tribunaal vangt 'grote vis'

Bekijk de hele uitgave van woensdag 22 maart 2000

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

PDF Bekijken