Bekijk het origineel

Een weg van zelfverloochening

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Een weg van zelfverloochening

Jubilerend bureau Evangelische Hulp Aan Homofielen wil de verdachte hoek uit

10 minuten leestijd

Verandering van homofiele gerichtheid is mogelijk. Dat is altijd de hoofdboodschap geweest van het bureau Evangelische Hulp Aan Homofielen, dat morgen zijn 25-jarig bestaan viert. Toch leidt deze opstelling niet altijd tot heteroseksuele gevoelens. "Het is een lange weg van zelfverloochening. Maar het is ook een positieve weg, die leidt tot zelfontplooiing. Het is de goede, bijbelse weg", zegt Johan van de Sluis, projectleider van de EHAH.

De beste illustratie is het levensverhaal van Van de Sluis (62) zelf. Johan, die opgroeide in de Christelijke Gereformeerde Kerken, ontwikkelde vanaf zijn vijftiende homoseksuele gevoelens. "Predikanten uit mijn kerk hadden geen antwoord op mijn vragen en lieten me eigenlijk in de kou staan. Andere christenen en een seksuoloog praatten mij aan dat ik heel diep homofiel was, wat ik niet kon veranderen. Zij vonden uiting van die liefde in een seksuele relatie verantwoord."

Drie jaar lang had Johan een vaste vriend. "Ik kan niet zeggen dat ik alleen ongelukkig was. Mijn coming-out, de erkenning dat ik homoseksueel was, was belangrijk. Het was voor mij een bevrijding zó te leven."

Toch kwam Johan in de knoop met zijn geloof. "Diep in mijn hart wist ik dat ik verkeerd bezig was. Ik ontmoette mensen die me daarop wezen." Een soldate van het Leger des Heils bracht hem in contact met een ex-homofiel. "Hij toonde me vanuit Gods Woord aan dat wat ik deed, zónde was. Hij heeft met me gebeden of God die zonde weg wilde nemen."

Andere kant op

Johan werd zich bewust dat hij een andere kant op moest. Dat lukte niet zo maar. Hij brak met zijn vriend, verhuisde en zocht ander werk. Toch was de breuk niet radicaal genoeg. De jonge man verviel af en toe in losse seksuele contacten.

Na een intensief gebed met anderen raakte hij ervan overtuigd dat hij was veranderd. "Niet op het gevoel, maar door het geloof mocht ik in Christus een nieuwe schepping zijn. De macht van de zonde was gebroken. Door de genade van God mocht ik weten dat mijn oude natuur met Christus was medegekruisigd." Toch was de strijd tegen de homofiele gevoelens niet gemakkelijk. Van de Sluis: "De verliefdheidsgevoelens bleven. De oude mens was niet weggenomen, maar moest ik voor dood houden. Daardoor ging hij kracht verliezen."

Langzamerhand verbleekten de homoseksuele gevoelens, overigens niet alleen door afname van de macht der zonde. "Mijn homoseksualiteit had ook psychologische oorzaken. Ik had een minderwaardigheidscomplex over mijn man-zijn. Als kind, een boerenzoon, was ik nooit stoer, maar fijngevoeliger. Ik dacht verhoudingen met andere mannen nodig te hebben als aanvulling op mijzelf. Mijn innerlijke leegte werd echter niet vervuld."

Door de verandering kreeg Van de Sluis gaandeweg een positiever zelfbeeld. "Ik leerde mijn man-zijn positief in te vullen." Het kwam bij hem zelfs zo ver dat hij heteroseksuele gevoelens ging ontwikkelen. Eind jaren '60 raakte hij verliefd op Ankie. In 1971 trouwde hij met haar. Samen kregen ze drie kinderen. "Mijn vrouw heeft achter de schermen een heel belangrijke rol gespeeld in mijn totale ontwikkeling en dus ook in mijn werk."

Een successtory? Nee, aldus Van de Sluis. "Vier jaar nadat ik dacht los te zijn van mijn homoseksuele gevoelens, ben ik nog één keer in de zonde teruggevallen. Daardoor heb ik geleerd nooit hoogmoedig te worden."

Oorzaken

Van de Sluis ontdekte na zijn ommekeer dat bijbelgetrouwe kerken niet goed omgingen met hun homofiele kerkleden. "De kerken leerden alleen dat homoseksualiteit zonde is. Maar de oorzaken werden niet onderzocht." Die liggen volgens de projectleider veelal in een psychologische scheefgroei. Op basis van wetenschappelijk onderzoek gelooft hij niet dat homoseksualiteit erfelijk (genetisch) is bepaald, maar een combinatie van factoren is. De EHAH spreekt dus nooit over homofiele geaardheid, maar gerichtheid.

Een journalist van de uitgeverij Gideon vroeg Van de Sluis zijn levensverhaal op te schrijven. In 1969 publiceerde hij het boekje "Ik ben niet meer zo". Als gevolg van de reacties daarop ging Van de Sluis een jaar later, aan huis, hulp verlenen. De combinatie met een groeiend gezin werd echter te zwaar. In 1975 vroeg de Vereniging tot Heils des Volks, waar Van de Sluis projectleider van de crisisopvang was, hem de privé-hulpverlening te professionaliseren. Het bureau Evangelische Hulp Aan Homofielen ging, als onderdeel van de vereniging, van start.

"In de bijbelgetrouwe wereld was ik de eerste die zich bezighield met dit terrein", zegt Van de Sluis nu. "Vooral in het begin heb ik veel tegenstand ervaren. Ik vroeg me af: Ben ik de enige?" Later bleek dat ook in de Verenigde Staten, in 1973, bijbelgetrouwe hulpverlening op gang kwam. Samen met gelijkgezinden in Europa richtte de EHAH in 1982 de internationale organisatie Exodus International Europe op. Exodus kreeg wereldwijd vertakkingen. Het is onder anderen directeur Martin Hallet van de Engelse zusterorganisatie True Freedom Trust die morgen tijdens de vijfde lustrumviering van de EHAH in de Christelijke Hogeschool Ede het woord zal voeren.

Deskundiger

De hulpverlening heeft zich in de voorbije 25 jaar langzaam ontwikkeld. Lange tijd werkte Van de Sluis alleen. "Ik werd wel bijgestaan door vrijwilligers van sociale academies en bijbelscholen, die de hulpverlening op papier zetten." Sinds vorig jaar werken drie mensen bijna voltijds bij de EHAH. Zij zijn deskundiger geworden, constateert Van de Sluis. Hijzelf, A- en B-verpleegkundige van huis uit, volgde cursussen. Zijn collegae hebben een hbo-opleiding. Een van hen studeert psychologie.

De hulpverlening bestaat uit tien à dertig individuele gesprekken. Daarna kunnen de cliënten meedoen aan verscheidene gespreksgroepen. Het totale traject duurt ongeveer 2,5 jaar. Daarnaast zijn er nog een gespreksgroep bij mensen aan huis, een echtgenotengroep en een groep met ouders.

Een op de vier, vijf cliënten is vrouw, dezelfde verdeling als bij homoseksuelen in de maatschappij. De homobeweging stelt dat een op de tien mensen een homofiele gerichtheid heeft. De EHAH houdt het op 1,4 procent bij vrouwen en 2,8 procent bij mannen.

Het werk verspreidde zich. Eén keer per maand houdt Van de Sluis een spreekuur in Drachten, voor de noordelijke cliënten. Hij deed dat ook in het Belgische Tongeren. Hieruit is kortgeleden een zelfstandige organisatie ontstaan, Different geheten.

Ook het aantal cliënten groeit licht. Jarenlang kwamen vijftig oude en vijftig nieuwe cliënten over de vloer, evenals vijftig mensen die over een familielid wilden praten. Nu komen er jaarlijks zestig nieuwe mensen bij, "en dat aantal zal toenemen." De EHAH heeft namelijk besloten de hulpverlening uit te breiden. Met ingang van morgen wordt EHAH een zelfstandige naam, met als ondertitel "Pastorale hulpverlening rond seksuele identiteit". In 1991 werd de doelgroep verbreed tot mensen met gevoelens van transseksualiteit, travestie en sadomasochisme, later ook tot verslaafden aan pornografie en prostitutie.

Met name op dit laatste punt constateert Van de Sluis behoefte aan uitbreiding. "Het verschijnsel internet verleidt vele mannen. Mannen worden drie keer zo sterk als vrouwen seksueel geprikkeld door wat zij zien, vrouwen drie keer zo sterk als mannen door intimiteit. Wij willen seksverslaafden leren als Job een verbond met hun ogen te sluiten."

Verkeerde beeldvorming

Tijdens de lustrumviering morgen worden ook een nieuw logo, de EHAH-website en een jubileumboekje gepresenteerd. "We gaan meer laten zien wie wij zijn. We willen meer spreekbeurten houden, meer cursussen geven om pastores, familie en gemeenteleden te trainen. Vele kerken en vrije groepen weten nog niet hoe ze met homoseksualiteit moeten omgaan."

Een van de redenen om meer naar buiten te treden is dat de EHAH vaak te lijden heeft gehad van verkeerde beeldvorming, aldus Van de Sluis. In de begintijd was de homowereld zeer geschokt door de komst van de evangelische 'indringers'. Niets bleef de instelling bespaard: negatieve verhalen, een undercover-journalist van de Gay Krant, die een jaar lang 'hulp vroeg', zelfs een overval in 1983. Inmiddels is het tij gekeerd en laten seculiere media, zelfs van homosignatuur, Van de Sluis uitpraten.

Ook naar de kerken toe kampt de EHAH nog altijd met een verkeerde beeldvorming. "Met dit lustrum willen wij meer uit de verdachte hoek komen. Soms laat men de karikatuur van ons graag in stand." Als gevolg daarvan blijven kerkleden met homofiele gevoelens vaak in de kou staan. "Velen verdringen of koesteren die gevoelens totdat het niet langer gaat. Er is echter een weg van verandering."

Gods genade

Dat blijkt ook uit het resultaat van de hulpverlening. De helft van de EHAH-cliënten wil de weg van verandering niet, sommigen kiezen toch voor een homoseksuele levensstijl. De andere helft bewandelt wel de weg van verandering, drie op de tien door "vervuld celibatair leven", twee op de tien komen zelfs tot een huwelijk.

"Het resultaat heeft níét te maken met je geloof", benadrukt Van de Sluis. "Genezing is altijd Gods genade. Velen zullen echter blijven strijden tegen hun gevoelens in de erkentenis: Mijn genade is u genoeg. Die zelfverloochening is wel een werk van het geloof. Een evenwichtig geestelijk leven is dus van groot belang."

De cliënten komen voor de helft uit evangelische kringen, voor de andere helft uit reformatorische kerken, ook uit de rechterflank van de gereformeerde gezindte. "Het leven uit het geloof wordt daar niet altijd hetzelfde ervaren. Toch is er wel herkenning." In de hulpverlening zijn er "goede contacten" met Eleos en De Vluchtheuvel, waar Van de Sluis met een zekere regelmaat naar verwijst.

Hoe beziet u de verschuivingen in de gereformeerde gezindte in de houding ten opzichte van homoseksualiteit?

"Er is inderdaad een tendens om homoseksualiteit -mits in liefde en trouw beleefd- oogluikend toe te staan. Er wordt dan gewezen op de gebrokenheid van de schepping en de diepte van het probleem. Veelal gaan deze pleitbezorgers overstag omdat ze iemand in hun omgeving kennen die enorm met deze gevoelens worstelt.

De problematiek ís ook enorm subtiel. Neem het christelijk boekenweekgeschenk van Jaap Zijlstra. De subtiele boodschap luidt: Is dit nu zo erg? Zo ontstond de eerste zonde echter ook. Verliefdheidsgevoelens zijn natuurlijk het mooiste wat je kunt beleven. Maar je gaat scheef als je uitgaat van het gevoel, en niet van Gods gebod. Liefde is de vervulling van de Wet, maar het heft het gebod niet op. Niet alleen de wet van Mozes, ook het Nieuwe Testament stelt duidelijk dat homoseksualiteit tegennatuurlijk gedrag is."

De houding ten aanzien van dit onderwerp is wel belangrijk, beklemtoont Van de Sluis. "Het beërven van het Koninkrijk van God is in het geding! Als je dat risico loopt, is dat nogal wat. Sommigen trekken de consequentie door het geloof vaarwel te zeggen. Anderen proberen het te combineren, zoals nu in Amsterdam met charismatische vieringen."

Geen goedkeuring

Van de Sluis verwacht niet dat de reformatorische kerken uiteindelijk zullen overgaan tot goedkeuring van homoseksueel gedrag, ondanks het bestaan van werkgroepen in de Christelijke Gereformeerde Kerken, Nederlands Gereformeerde Kerken en Gereformeerde Kerken vrijgemaakt die dit beogen. "De leer blijft in deze kerken bovenaan staan. Wel is het zo dat wanneer de beleving van het geloof vervlakt, de acceptatie van de homoseksuele levensstijl zal groeien."

De groep bijbelse tegenstanders van de uitleving van homoseksualiteit zal kleiner worden in de maatschappij. "Of je past je aan, of je blijft bij een kleine groep die vervolging riskeert. Maar de Bijbel spreekt ook van kleine groepen gelovigen in de eindtijd."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 14 april 2000

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Een weg van zelfverloochening

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 14 april 2000

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken