Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Taalwet Letland zet Moskou in brand

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Taalwet Letland zet Moskou in brand

Koude Oorlog tussen Rusland en Baltisch republiekje krijgt nieuwe brandstof

5 minuten leestijd

MOSKOU - De nieuwe wet op het gebruik van het Lets als officiële staatstaal in de Baltische republiek Letland heeft veel negatieve reacties opgeroepen onder de grote Russische minderheid in het land en van de kant van de Russische autoriteiten. Zij menen dat de wet discriminerend is voor de in Letland levende Russen, die er zo'n 40 procent uitmaken van de in de totaal 2,5 miljoen zielen tellende bevolking.

Uit protest tegen de nieuwe wet, die op 1 september is ingegaan, heeft een aantal leiders van de Russische gemeenschap in Letland opgeroepen tot een campagne van burgerlijke ongehoorzaamheid jegens de Letse autoriteiten.

Zo sporen ze de Russische Letten aan te weigeren overheidsformulieren in de vereiste Letse taal in te vullen. Bovendien hebben ze de gekozen volksvertegenwoordigers in de door Russen gedomineerde gebieden opgeroepen niet te gehoorzamen aan de nieuwe regels die bepalen dat door de overheid gefinancierde evenementen alleen in de Letse taal of met een Letse vertaling mogen plaatsvinden.

De Letse regering heeft deze oproepen veroordeeld als "onverantwoordelijk en provocatief." Zij meent dat dit de situatie alleen maar verergert en zal leiden tot een opdeling van het land naar taal en nationaliteit. Het lijkt er echter op dat deze situatie feitelijk nu al is ontstaan.

Emoties

De nieuwe taalwet houdt namelijk onder meer in dat een groot aantal beroepen alleen nog maar toegankelijk is voor die mensen die de Letse taal perfect beheersen. Dat betreft zowel functies bij de overheid als beroepen in de particuliere sector, zoals artsen en advocaten. Bovendien mogen de inwoners van Letland voortaan in de communicatie met de overheid uitsluitend nog maar de Letse taal gebruiken. Veel Russen, vooral de ouderen, beheersen deze taal echter zeer gebrekkig. Zij zouden nu zijn gedwongen vertalers en tolken in te huren. De meesten van hen leven echter onder het bestaansminimum en hebben daar dus geen geld voor.

Toch is de nieuwe taalwet al veel milder jegens niet-Letse inwoners dan eerdere versies ervan. Daarin was bijvoorbeeld voor een veel groter aantal beroepen de perfecte beheersing van de Letse taal verplicht. Hier was echter ook grote kritiek op gekomen van landen uit de Europese Unie en de OVSE, die de Letten verscheidene malen onder druk hebben gezet opdat ze in de wet meer rekening zouden houden met de grote minderheden in het land. Letten vormen namelijk maar 52 procent van de totale bevolking.

De invoering van een nieuwe taalwet houdt de gemoederen in Letland al meer dan tien jaar bezig en vindt haar oorsprong in een besluit uit 1989 door de opperste sovjet van de toen nog Socialistische Sovjetrepubliek Letland. Het toenmalige parlement nam het revolutionaire besluit de oorspronkelijke landstaal, het Lets, weer in te voeren in het publieke leven en het gebruik van de 'buitenlandse' talen, waarmee uiteraard het Russisch werd bedoeld, in te perken in zowel de publieke als de private sector.

Rigoureus

Deze beslissing vormde een belangrijke stap in het afscheidingsproces van de Sovjet-Unie, waarin Letland toen was verwikkeld. Sinds de daadwerkelijke onafhankelijkheid in 1991 is de derussificering in een rap tempo doorgevoerd en de nieuw taalwet vormt hiervan de feitelijke afsluiting. De heftige emoties die dit proces hebben opgeroepen zijn alleen goed te begrijpen in de historische context, die teruggaat tot het Molotov-Von Ribbentroppact uit 1939. Een van de gevolgen van dit geheime akkoord tussen de Sovjet-Unie en nazi-Duitsland was de sovjetbezetting van de drie onafhankelijke Baltische republieken, waaronder Letland.

Deze bezetting werd tijdens de Tweede Wereldoorlog onderbroken door de nazi-bezetting, maar nadat de Duitsers waren verjaagd bleven de drie Baltische republieken tot begin jaren negentig onderdeel van de Sovjet-Unie. Bij de doorvoering van het communisme in deze regio in de jaren veertig zijn de Sovjets opvallend rigide te werk gegaan. Zo deporteerden en executeerden ze tienduizenden Balten, voerden ze een gedwongen collectivisatie van de economie door en voerden ze een straffe russificatiepolitiek. Dat betekende onder meer het van overheidswege op grote schaal stimuleren van emigratie van Russen, Oekraïners en andere sovjetvolkeren naar deze gebieden. Tegelijk werd het Russisch de enige lingua franca in dit gebied.

Van de drie Baltische republieken heeft Letland het meest te lijden gehad onder deze russificatiepolitiek. Inmiddels zijn de Letten in hun eigen land nog maar net in de meerderheid, maar in hun hoofdstad Riga vormen ze al een minderheid. Pas onder invloed van de glasnost- en perestrojkapolitiek van sovjetleider Michail Gorbatsjov kwam aan dit russificatieproces een einde. De Letten grepen de nieuwe vrijheden met beide handen aan om een tegenoffensief te beginnen. Dit kwam pas echt op gang na de onafhankelijkheid in 1991.

Daarbij lijken ze echter net zo rigoureus te werk te gaan als hun voormalige Russische overheersers. Zo stellen ze zulke zware eisen aan het verkrijgen van een Lets paspoort, dat vele inwoners van Letland nog steeds stateloos zijn. Perfecte beheersing van de Letse taal is daarbij van doorslaggevende betekenis. Veel emigranten, vooral de ouderen, hebben echter nooit deze taal geleerd, aangezien de officiële landstaal in Letland tot tien jaar terug nog het Russisch was. Zij blijken grote moeite te hebben alsnog het Lets aan te leren.

Fascistoïde

De Russische autoriteiten protesteren dan ook al jaren tegen de behandeling van de Russische minderheid in Letland. Daarbij schuwen ze overigens geen enkel middel en spelen handig in op de frustratie onder een groot deel van de Russische bevolking over het niet meer Russisch zijn van Letland.

Zo schilderen de Russen het Baltische staatje steevast af als fascistoïde en revanchistisch. Dit zou volgens hen worden bewezen door de verheerlijki ng van het Letse SS-verleden en de vele rechtszaken die de afgelopen tijd zijn gevoerd tegen vroegere Russische veiligheidsagenten, die volgens de Russen juist vooral naam gemaakt hebben als bestrijders van het nazisme. Bovendien beschuldigen de Russen Letland ervan zich op te dringen aan de NAVO.

Met de invoering van de nieuwe taalwet zal deze Koude Oorlog tussen Letland en zijn voormalige overheerser zeker weer een extra impuls krijgen. Letland meent al de hand van Moskou te zien achter de provocaties van de Russische minderheid. En de Russen zeggen er rekening mee te houden dat er op grote schaal Russische journalisten zullen worden uitgewezen uit Letland vanwege hun kritische berichtgeving over de gevolgen van de taalwet. Toch lijkt ook dit keer de oorlog tussen Riga en Moskou zich te zullen beperken tot harde woorden en is een gewelddadige confrontatie uitgesloten.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 13 september 2000

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

Taalwet Letland zet Moskou in brand

Bekijk de hele uitgave van woensdag 13 september 2000

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

PDF Bekijken