Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Een verbod op de NPD

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Een verbod op de NPD

5 minuten leestijd

In rustige tijden is het geen kunst om een goede democraat te zijn. Terecht wordt daarom wel gezegd: een democratische rechtsstaat is volwassen als die ook in moeilijke tijden blijft functioneren. Na de minne aanslagen van rechts-extremisten op buitenlanders en Joodse synagogen lijkt de Duitse regering haar zenuwen niet langer onder controle te hebben. De regering van bondskanselier Schröder bereidt een verzoek voor aan het constitutioneel hof (Bundesverfassungsgericht) in Karlsruhe om de extreem rechtse Nationaldemokratische Partei Deutschlands (NPD) te verbieden.

Het weekblad Der Spiegel wist zaterdag te melden dat het verzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken de komende dagen afgerond zal worden. Volgens het blad staaft het ministerie het verzoek met tal van uitingen door hoge NPD-functionarissen die het agressief-strijdbare karakter van de partij aantonen. Onder andere wordt erop gewezen dat de "jonge nationaal-democraten" het begrip "dit verjoodste systeem" voor de Bondsrepubliek hebben gebruikt.

Waarom deze extreme maatregel? Denkt de regering-Schröder het bruine gevaar werkelijk met een verbod op de NPD te kunnen indammen? Rechts-extremisten verachten de democratie. De beschermers van democratie stellen ze het liefst voor als zwakkelingen. Het is daarom goed dat de democratische staat juist deze extremisten haar tanden laat zien. En de staat heeft tanden: demonstraties zijn onder bepaalde voorwaarden verboden. De politie mag neonazi's voortdurend in de gaten houden. Justitie beschikt intussen over alle middelen om snel en gepast op het rechtse geweld te reageren: wie een molotovcocktail naar een asielzoekerscentrum gooit, kan wegens poging tot moord worden veroordeeld. En wie Joodse begraafplaatsen schendt of hakenkruizen op muren kladdert, kan op een passende straf rekenen.

Tot de wapens van de "weerbare democratie" behoort in de Bondsrepubliek ook het partijverbod. Het is echter het uiterste verdedigingsmiddel in een noodsituatie. Niet alleen om tactische redenen, omdat het uiterst moeilijk is te bewijzen dat een partij, in dit geval de NPD, een "actief, strijdlustige, agressieve houding tegenover de bestaande orde" inneemt. Ook niet omdat het voor de NPD een triomf betekent als het hof in Karlsruhe de partij niet verbiedt. Een verbod is om grondwettelijke redenen het laatste middel. Want in de moderne democratie spelen politieke partijen een belangrijke rol. Vooral hier vormt en formeert zich de politieke wil. Een partijverbod staat haaks op een democratie. Andere westerse landen hebben een partijverbod daarom ook niet in hun grondwetten opgenomen. Staatsvijanden bestrijdt men in Nederland of in andere landen met het strafrecht en verder hoopt men dat de kiezers de rechts- of links-extremisten laten vallen.

De Bondsrepubliek heeft na de ervaringen van het Derde Rijk bewust een andere keus gemaakt. Diep zat de angst dat op een dag opnieuw een openlijk democratievijandige partij via formeel democratische weg de macht naar zich toe zou trekken. De wetgevers wilden de nieuwe staat voor een dergelijk rampenscenario behoeden.

Het partijverbod is dus een middel om gevaar te weren. Dat betekent echter: een verbod mag pas worden uitgesproken als het risico van een omverwerping van de bestaande orde niet slechts abstract in de voorstellingswereld bestaat, maar in het dagelijks leven zichtbaar wordt. Bovendien moet er gerede grond zijn dat met het verbieden van de partij de gewelddaden zullen afnemen.

De NPD echter zit in niet één deelstaatparlement. Bij de laatste bondsdagverkiezingen stemde 0,3 procent van de kiezers op de partij. Ze weet geen massa's achter zich te scharen en ze is, zoals terecht wel eens is opgemerkt, "intellectueel achtergebleven, en organisatorisch lachwekkend."

Bovendien: zelfs als men haar hier en daar geregelde samenwerking met de gewelddadige neonazi's kan bewijzen, dan zal de ondergang van de NPD niet het einde betekenen van de misdrijven. De meesten moorden en vernielen uit eigen beweging, en niet omdat de partijleiding dat beveelt. Een partijverbod zal waarschijnlijk meer kwaad dan goed doen.

En intussen kan men de vraag stellen: gaat de sociaal-democraat Schröder niet erg selectief te werk? Want op het moment dat de bondskanselier de NPD wil verbieden, flirt hij tegelijkertijd met de PDS, de voormalige Oost-Duitse communisten. Vorige week nodigde Schröder de scheidende voorzitter van de PDS, Lothar Bisky, uit voor een diner in een chic restaurant in Berlijn. Bij kalfslever met gebakken ui namen Schröder en Bisky het politieke landschap door.

Een aantal SPD'ers was ontsteld. "Ik werk niet met een partij samen die tot op heden niet met haar totalitaire verleden heeft afgerekend", zei Kurt Beck, SPD-minister-president van Rijnland-Palts. In feite is de PDS geen haar beter dan de NPD. Beide partijen zijn extremistisch. De een is alleen links en de ander is rechts, maar alletwee hebben ze geen boodschap aan de democratie.

Schröder maakt dat niet uit. "De rode sokken stinken niet meer." Hij heeft de PDS nodig. Misschien niet nu, maar in de toekomst. Schröder is namelijk geïnteresseerd in steun van de PDS voor de hervorming van de pensioenen, waarvoor hij eind dit jaar het fiat van het parlement wil hebben. En wie weet kan de PDS de nieuwe coalitiepartner van de sociaal-democraten worden als de huidige partner, de Groenen, over twee jaar de kiesdrempel van 5 procent niet haalt?

Hoe geloofwaardig is Schröder? Hier wordt toch duidelijk met twee maten gemeten? De PDS is niet veel anders dan de NPD, dat heeft de geschiedenis van de DDR wel bewezen. Het zou voor Schröder geen kwaad kunnen als hij eens ging lunchen met mensen die vanwege hun overtuiging in de DDR hebben vastgezeten. "Zum Wohl."

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 20 oktober 2000

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Een verbod op de NPD

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 20 oktober 2000

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken