Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

As Berlijn-Parijs staat onder druk

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

As Berlijn-Parijs staat onder druk

Frankrijk vreest door verenigd Duitsland verzwolgen te worden

6 minuten leestijd

STRAATSBURG - De Franse president Jacques Chirac en de Duitse bondskanselier Gerhard Schröder waren gisteren in Straatsburg voor hun gebruikelijke onderonsje bijeen. De op het eerste gezicht zo hartelijke ontmoeting had veel weg van een schijnvertoning, want de Frans-Duitse motor, die al die tientallen jaren de Europese Unie aandrijft, hapert behoorlijk.

In de aanloop naar de Europese top begin december in Nice boterde het al niet tussen Berlijn en Parijs. De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Hubert Védrine, nam zijn Duitse ambtgenoot Joschka Fischer op de hak toen deze zijn gedachten over een toekomstige federale structuur van Europa ontvouwde. De Fransman noemde de Duitser spottend een fluitspeler.

Tijdens de top in de Zuid-Franse badplaats was iedereen er getuige van dat Frankrijk en Duitsland niet meer gezamenlijk de Europese kar trekken. De twee Europese grootmachten lijken elk een eigen koers te willen varen. Vorige week prees Védrine het pragmatisme van Chirac in Nice. Anders dan in 1997 in Amsterdam, was er in Nice toch maar een akkoord bereikt over zaken als stemmengewicht, beperking van het vetorecht, hervormingen van de Europese Commissie en nauwere samenwerking tussen landen die op bepaalde terreinen sneller willen dan de rest op het pad van de Europese integratie, betoogde Védrine. Hij vervolgde dat alle vijftien EU-lidstaten zich in het akkoord konden vinden, alsmede de toekomstige lidstaten. Kortom, geen akkoord met een "grande" visie, maar een "democratisch en werkbaar compromis."

Reus

Maar visie is juist wat de Duitsers willen. Terwijl Védrine pragmatisme predikte, riep bondskanselier Schröder op een EU-constitutie op te stellen. Hierin werd hij gesteund door de Commissie. De Duitse bondskanselier is net als zijn minister van Buitenlandse Zaken voorstander van een federaal Europa, met misschien een gekozen president, een Commissie die functioneert als een supranationale regering en een werkelijk machtig Parlement. Niet voor niets willen de Duitsers in 2004 een nieuwe intergouvernementele conferentie houden, waar een nieuw verdrag uit moet rollen.

De visie van Schröder en Fischer wordt door weinig Franse politici gedeeld. Zelfs de bevlogen Jacques Delors, de vroegere Commissievoorzitter en de architect van de Europese binnenmarkt en de euro, praat nu met het oog op de nabije toekomst over een "confederatie van nationale staten."

De Frans-Duitse as heeft vaker onder druk gestaan, maar nooit meer dan nu. En aan de oorzaak van de spanningen kan volgens het weekblad The Economist niet voorbij worden gegaan: dat is namelijk de werkelijkheid. Duitsland is vandaag de dag een verenigde reus. Onder François Mitterrand dachten de Fransen dat ze het nieuwe Duitsland konden beteugelen door het land in een verenigd Europa in te bedden. Onder Chirac vrezen ze door het nieuwe Duitsland te worden verzwolgen en ziet Parijs de nationale soevereiniteit als de beste verdediging.

Onder bondskanselier Helmut Kohl stelde het verenigde Duitsland zich terughoudend op. Toen Schröder in 1998 aan de macht kwam zei hij vrijpostig, maar toch begrijpelijk, dat het tijd werd Duitsland te zien als een "normaal" land, dat voor zijn nationale belangen opkomt. Later zwakte hij zijn uitspraak af. "Wij komen niet zo makkelijk los van ons verleden", gaf hij een jaar later toe. "Misschien moeten we het zelfs nooit proberen."

Twijfels

Daarom was de bondskanselier in Nice geschokt toen president Chirac blijk gaf van de Franse twijfels over Duitsland. Parijs verzette zich met hand en tand tegen een wijziging van het stemmengewicht in de Europese Raad die recht zou doen aan de grotere bevolking van Duitsland. Aan Frankrijk moest en zou hetzelfde gewicht worden toegekend als Duitsland. Alleen op basis van deze zogenaamde pariteit was een akkoord mogelijk.

Schröder wist niet wat hij hoorde. In de 55 jaar na de oorlog was er toch het nodige ten goede veranderd in Duitsland? Dit had hij nooit verwacht van de Franse leider. Had Chirac een paar maanden daarvoor niet gezegd dat hij anders dan sommige Franse leiders "altijd had gehoopt en gewacht op de Duitse hereniging?" En "verwelkomde hij niet het moment dat Duitsland weer aanschoof bij de grote landen?"

Alle vriendelijke woorden waren vergeten op het moment dat Duitsland, ook al was het zeer ingehouden, probeerde zijn nationale belangen te formuleren. Onmiddellijk waarschuwde Parijs voor een nieuwe Duitse hegemonie. De Duitsers willen geen confrontatie. Maar toch voelen ze dat het voor Frankrijk tijd is zich te realiseren dat de wereld is veranderd na de beëindiging van de Koude Oorlog. Leuk of niet voor Frankrijk, maar Duitsland is een reus. Duitsland zorgt voor een derde deel van het bruto binnenlands product van de eurozone en binnenkort zal het land het hart vormen van de vergrote EU. Simpel gezegd: Duitsland is de eerste onder gelijken.

Duitsland beseft overigens dat het Frankrijk nog altijd nodig heeft. Het wil geen "Alleingang". In Europa zou onmiddellijk een anti-Duitse coalitie ontstaan als het die weg op ging. Dus doet Schröder zijn best om de geschillen bij te leggen. Vorige week zei hij niet voor niets: "Frankrijk blijft, ook met het oog op de toekomst, onze cruciale partner binnen de EU."

Verkiezingen

Toch kan niet worden ontkend dat de Frans-Duitse as niet meer is wat ze was. Het laatste grote gezamenlijke initiatief van de twee buurlanden was zeven jaar geleden de euro. De banden tussen de twee zijn niet meer puur exclusief. De twee landen zullen waarschijnlijk op verschillende terreinen naar partners zoeken. De speciale relatie zal waarschijnlijk voortduren, maar toch minder exclusief dan ze was. In ieder geval tot aan de verkiezingen van volgend jaar.

Frankrijk is momenteel een onbetrouwbare partner. President Chirac, een neogaullist, en premier Jospin, een socialist, doen in Europa niets wat hun in eigen land stemmen kan kosten. De Duitsers zullen er tussen haakjes geen traan om laten als Chirac verliest. Lionel Jospin lijkt een makkelijker heerschap om zaken mee te doen.

Voor de Franse politici zijn de verkiezingen reden om voorzichtig te werk te gaan. Als de Duitsers avontuurlijke ideeën voorstellen, moeten zij dat maar doen.

Geen politicus wint de verkiezingen door met Europa te willen scoren, dan geven toch binnenlandse issues de doorslag. Waarom dan de kiezers lastigvallen met nieuwe ideeën over Europa?

In Straatsburg lieten gisteren Chirac en Schröder met een glas wijn in de hand de buitenwacht weten dat de Frans-Duitse motor nog draait. Iedereen moet weten dat ze het meer eens dan oneens met elkaar zijn. In de aanloop naar de top van 2004 zal achter de schermen het echte werk moeten gebeuren: Duitsland overtuigen dat de nieuwe generatie politici zich niet te "agressief" moet opstellen en dat Europese politiek, vooral in een vergrote EU, een zaak is van het haalbare en niet van het ideale.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 1 februari 2001

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

As Berlijn-Parijs staat onder druk

Bekijk de hele uitgave van donderdag 1 februari 2001

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

PDF Bekijken