Bekijk het origineel

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

"Ik heb er een perceel uit gewurgd"

Natte september stelt aardappelboeren voor grote problemen

5 minuten leestijd

EERSTE EXLOERMOND - In de hoek van de akker helt een tractor met een kipper gevaarlijk naar de slootrand over. Twee loonwerkers wachten op een collega die de zaak uit de bagger zal lostrekken. De zware regenval van de afgelopen weken maakt van aardappelrooien een onvoorspelbare bezigheid.

Op sommige plekken staat een plasje water. Van de weg af lijkt het weidse land van Noordoost-Drenthe tamelijk droog. Wie de moeite van een terloopse inspectie neemt, begint te begrijpen waarom de Nederlandse aardappeltelers de weersverwachting komende dagen met angst en beven tegemoetzien.

"Ik wilde de bocht nemen", zegt Erik Smid bij zijn gestrande Case International. Zo simpel is dat. Door de blubber schoof het gevaarte door en kwam angstwekkend dicht bij het water tot stilstand. "Er is weinig aardigheid aan het rooien", zegt de loonwerker gelaten. "Bij geen enkele akker kunnen we ervan opaan welke plekken te drassig zijn en waar we nog net doorheen kunnen komen. En dan zitten we hier nog op het 'zand'. De veengrond is al helemaal prut, dat is net koffiedik."

Bas Kirchhoff, de bestuurder van de aardappelrooier, wijst naar de andere kant van de akker. Een paar meter voor de rand gaat de zwarte, gerooide aarde abrupt over in een stuk verdord aardappelloof. "Tot daar kunnen we rooien, maar op dat stuk zakken we zeker weg." Even later is de tractor van Erik vlotgetrokken. Hoog tijd voor loonbedrijf Van der Wijk om het rooien te hervatten. Iedere droge minuut is kostbaar.

Ramp

De droge cijfers spreken boekdelen. Aike Maarsingh schudt ze moeiteloos uit zijn mouw. Tussen de bedrijven door -de voorzitter van de sectie akkerbouw van LTO-Nederland probeert bij zijn woonplaats Stadskanaal zijn bieten van het natte land te krijgen- somt hij op. Van de 80.000 hectare consumptieaardappels is 85 procent nog niet gerooid. Van de 50.000 hectare fabrieksaardappelen zit 80 procent nog in de grond, hetzelfde geldt voor de helft van de 40.000 hectare pootaardappelen. Ter vergelijking: in het natte najaar van 1998 was rond deze tijd de helft van de aardappelen al uit de grond.

Maarsingh spreekt van een "bedreigende situatie." Rond deze tijd valt echter moeilijk in te schatten of en waar het fout zal gaan. "De Hoekse Waard, Voorne-Putten, Zeeuws-Vlaanderen - overal in het land zijn gebiedjes waar de toestand dramatisch is. Alleen Limburg en Oost-Brabant lijken de dans te ontsnappen. Als we nu beter weer krijgen, kan er nog heel veel goed komen."

Zondag na de kerkdienst ging Maarsingh met de schop het land op, om zo goed en kwaad als het ging het water tussen de geulen weg te laten lopen. "Als christen oogst je niet. Maar ik kan het niet aanzien dat alles verloren gaat." Gistermorgen om vijf uur 's ochtends was zijn nacht voorbij. "Door de spanning hield ik het in bed niet meer uit. Ik ga eruit, zei ik tegen mij vrouw. Niet veel later belde mij een boer op. Zestig hectare bouwland, en zijn machines werkeloos in de schuur. Wat moet je zo'n man zeggen?"

Harm Naber weet het antwoord niet. Hij parkeert zijn tractor, drie zoontjes springen uit de massieve Ford en gaan onbekommerd spelen. De boer uit Eerste Exloërmond heeft net dit jaar een grote schuur laten zetten. In de grote hal galmt de radio. Weinig aardappels die het geluid dempen, want van de 26 hectare waarin de Drentse boer ze heeft gepoot, is er slechts één enkele hectare gerooid. "Zaterdag heb ik een perceeltje eruit gerooid. Gewurgd, kan ik beter zeggen." De gewassen op de overige 39 hectare zijn gelukkig van het land.

Een paar auto's rijden de brede dam op. Een delegatie bestuursleden van de NLTO komt kijken hoe de vlag erbij hangt. "'t Is een strijd", zegt vice-voorzitter Jacob Bartelds van de Noordelijke land- en tuinbouworganisatie meelevend. "'t Is een ramp", verbetert Naber. De boeren zijn het eens. Het najaar van 1998 was vreselijk, dit jaar is erger.

Toen drie jaar geleden de regenbuien elkaar continu afwisselden, zat de aardappeloogst er al voor een groot deel op. Nu, vroeger in het seizoen, moet die nog beginnen. "In september is er al 240 millimeter regen gevallen", weet bestuurslid Roelof IJlenhave. De elektronische regenmeters van zijn vader en een buurman stemden exact overeen, het moet kloppen. Bartelds schat dat 10 tot 15 procent van de oogst "er nooit uitkomt." "Nog eens 10 tot 15 procent is nu al verrot. Een kwart is dus zeker verloren."

Rotten

Zijn schatting stemt redelijk overeen met die van Maarsingh, die zich een klein beetje minder pessimistisch uitlaat. De LTO-man wijst bovendien op het gegeven dat, afgezien van weersinvloeden, het aanbod aan aardappels dit jaar met 10 procent is afgenomen. "Er komt een schaarste aan aardappels", verwacht Maarsingh. "De prijzen gaan stijgen. Bartelds: "Als de prijs van consumptieaardappelen omhooggaat, betekent dat een stukje com pensatie voor de verloren oogst. Wij verbouwen in dit gebied fabrieksaardappels. Iedere kilo die wij missen, treft ons rechtstreeks in de portemonnee."

Even later struinen de NLTO-mannen en Naber over het moeizaam gerooide stukje land. In het gedeelte dat nog niet is gerooid, is het oppassen. Met een zuigend geluid van hun laarzen soppen de mannen over de heuveltjes. Hier en daar spit Naber met zijn schop een paar aardappels naar boven. Het rottingsproces is al aan de gang. Dat zorgt voor een extra probleem, als ze al worden gerooid. Liggen ze een paar maanden opgeslagen, dan steken ze de gezonde aardappelen aan.

Naber spoelt zijn handen af in een plas. "Half oktober weten we meer", zegt Bartelds opbeurend. Hij zinspeelt op financiële steun van de overheid. "We moeten het eigen risico van boeren koppelen aan oogstschade. Maar daarvoor is het nu te vroeg. Krijgen we alsnog drie weken mooi weer, dan weet je niet hoe het alsnog zal lopen."

"Tot begin november leven wij bij de dag", zegt Maarsingh. "Er is een maand te gaan om dag en nacht te oogsten. We hopen op en bidden om een wonder."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 2 oktober 2001

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 2 oktober 2001

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken