Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

De kerk in de steigers

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

De kerk in de steigers

"Als ik in een Vinex-wijk kom wonen, ben ik kerkelijk dakloos"

7 minuten leestijd

Het is een druilerige zondagmorgen. De familie Jansen ontwaakt langzaam uit een diepe slaap. Ze hebben een vermoeiende verhuizing naar een uitgebreide nieuwbouwwijk achter de rug. Uitgeput ploften ze die zaterdagnacht in hun bed. "Henk, we moeten naar de kerk", probeert mevrouw Jansen. Haar ochtendhumeurige echtgenoot draait zich, luidruchtig geeuwend, nog eens om. "Ach", gromt hij. "Er is in de wijde omtrek geen kerk te vinden. En voor een dienst in de stad zijn we toch al te laat. Laten we volgende week maar gaan..." De Hervormde Kerk presenteerde zich in Vinex-locaties tot op heden bijna alleen in de vorm van een Samen op Weg-gemeente. Daarnaast zijn er oecumenische gemeenten ontstaan doordat SoW-gemeenten in zee gingen met een rooms-katholieke parochie.

Vinex-locaties is de formele aanduiding voor de reusachtige nieuwbouwwijken waarvan de meeste worden aangelegd in de zeven grootste stadsgewesten van Nederland. Deze stedelijke uitbreidingen zijn in 1993 voorzien in de Vierde Nota Extra, kortweg Vinex. Op dit moment ontspruiten her en der betonnen blokkenrijen in gedurfde symmetrische vormen aan de grond. Tot aan het jaar 2015 komen er 634.800 woningen bij in Nederland. Ook de kerkelijke gemeenten moeten bekendheid en soms een stek verwerven in deze zorgvuldig uitgedokterde woonparken.

Identiteit

"Het Landelijk Dienstencentrum van de SoW-kerken in Utrecht ziet liever geen hervormde gemeenten meer verrijzen in de nieuwe wijken, laat staan hervormde gemeenten met een gereformeerde identiteit", zegt de algemeen secretaris van de Gereformeerde Bond, drs. P. J. Vergunst. "Het moeten minimaal SoW-gemeenten zijn. Het liefst wil men oecumenische gemeenten. Het is een trend waarbij ik grote vragen heb. Als ik daar kom te wonen, ben ik kerkelijk dakloos."

Volgens Vergunst laat de praktijk zien dat er voor de ontheemde kerkmens vier mogelijkheden zijn. "Men gaat meeleven met een bestaande hervormd-gereformeerde gemeente in de buurt, wat betekent dat men op zondag ver moeten rijden. Of men wordt bijvoorbeeld christelijk gereformeerd of gereformeerd vrijgemaakt. Een derde variant is dat men zich aansluit bij de SoW-gemeente, en een vierde dat men helemaal afhaakt van de kerk."

Deze ontwikkelingen waren aanleiding voor het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond om een bezinningsbijeenkomst te beleggen voor de kerkenraden van hervormd-gereformeerde gemeenten rond verstedelijkte gebieden. De dag wordt komende zaterdag gehouden in "De Aker" in Putten. Het doel is te wijzen op de roeping van kerkenraden ten aanzien van de Vinex-locaties en de bewustwording van de missionaire taak.

Vergunst: "We voelen verantwoordelijkheid voor de leden van de Nederlandse Hervormde Kerk die in deze wijken komen wonen, maar ook voor alle anderen die van het Evangelie vervreemd zijn."

Zingende bouwvakkers

Een voorloper in het proces van kerkelijke presentie op een Vinex-locaties is de hervormde Ichthuskerk in Zoetermeer. Aan de rand van deze plaats wordt momenteel een van de grootste Vinex-locaties in Nederland uit de grond gestampt: Oosterheem. In september zijn de eerste woningen opgeleverd. De wijk waar het witte kerkgebouw van de gemeente staat, grenst aan het nu nog onbewoonde en kaal ogende gebied. Om die geografische reden is de kerk verantwoordelijk voor de Vinex-locatie.

De predikant van de gemeente is ds. A. A. A. Prosman. "Het gaat ons om de aanwezigheid in deze nieuwe wijk", zegt hij. "Dat hoeft niet meteen in de vorm van een kerkgebouw, ook al zou dat wel het mooiste zijn. Je moet als kerk immers dicht bij de mensen staan. Vanuit dat oogpunt zou je de kerk naar de mensen toe moeten brengen, in plaats dat ze zelf moeten komen."

De aanwezigheid van de gemeente uit zich echter niet in een 'opdringerig' kerkgebouw midden in de wijk, maar in een zogenaamd missionair centrum. Ook zullen er op zondag kerkdiensten worden georganiseerd in de aula van een school in die buurt.

Rijtjeshuis

Het opzetten van het missionair centrum midden in de nieuwe wijk is de meest opzienbarende activiteit van de Ichthuskerk. Het is een gewoon rijtjeshuis, dat samen met de andere huizen, te midden van zingende bouwvakkers en lawaaierige hijskranen, wacht totdat het onderdak kan bieden aan voornamelijk jonge gezinnen en tweeverdieners. Het enige verschil met de andere onderkomens is de uitbouw aan de achterkant. Het huis moet ruimte gaan bieden voor ontmoeting, geborgenheid en gezelligheid voor de bewoners van Oosterheem. Er zullen vooral activiteiten voor kinderen georganiseerd worden. Het is vanzelfsprekend de bedoeling dat de kersverse huiseigenaren in aanraking komen met het geloof.

"We willen gemeente zijn voor de wijk", benadrukt ds. Prosman. "Niet alleen voor onze eigen mensen." De predikant komt met cijfers op de proppen waaruit blijkt dat het overgrote deel van de toekomstige bewoners onkerkelijk is. Tussen de ongeveer 25.000 mensen bevinden zich 300 kerkgangers. Het aantal hervormden bedraagt 2000.

Ds. Prosman: "Hierin zie je de geweldige secularisatie. Ons doel is dus niet in de eerste plaats onderdak te bieden aan het handjevol hervormden, maar om juist iets te betekenen voor al die anderen. We willen laagdrempelig bezig zijn."

Wonder

De Ichthuskerk heeft op drastische wijze haar tanden in deze wijk gezet. Maar de andere kerken hebben zich ook niet onbetuigd gelaten. Voor deze gelegenheid zijn de hoofden eendrachtig bij elkaar gestoken om de gloednieuwe bewoners een overweldigende ontvangst te bezorgen. In de vorm van een folder en een zakje met zaad. De foldertekst luidt: "De kerken van Zoetermeer geven u bij wijze van welkom graag een zakje met zaad. U begrijpt wel dat we daarmee iets willen zeggen: zaaien, groeien, bloeien, genieten. Het geldt voor de zaadkorreltjes in het zakje en we wensen het u ook toe in deze nieuwe Zoetermeerse wijk."

De volle breedte van de Zoetermeerse kerken heeft zich volgens Prosman georiënteerd op de nieuwbouwwijk. "Gezamenlijke presentatie is beter dan dat iedere kerk op eigen houtje de wijk in trekt en pretendeert de waarheid in pacht te hebben. Vooral buitenstaanders zijn niet gebaat bij kerkelijke verdeeldheid en onderlinge concurrentie."

"Binnen de oecumene zoeken we naar mogelijkheden en grenzen", zegt J. de Groot. Hij is missionair werker in twee hervormde wijkgemeenten in Zoetermeer en houdt zich onder meer bezig met de ontwikkeling van het missionair centrum en de voorlichting daaromheen. "We hadden eigenlijk niet verwacht dat de folder van de kerken er daadwerkelijk zou komen. Een beetje lacherig werd er voorgesteld samen een folder te maken. Het is een klein wonder dat die er nu ook is."

Het blaadje was al in augustus klaar, ruim voordat de eerste bewoners hun opwachting maakten. Ds. Prosman: "Als kerk moet je zo snel mogelijk langsgaan. Want er zijn mensen die in de plaats waar ze eerst woonden, betrokken waren bij een kerk, maar de kerk in hun nieuwe woonplaats niet meer weten te vinden."

Aankloppen

Binnen de Hervormde Bond voor Inwendige Zending (IZB) bestaat er een werkgroep die zich bezighoudt met het gemeentezijn op Vinex-locaties. De Groot, zelf actief binnen de werkgroep, vindt dat de bezinning op dit onderwerp laat op gang komt, met name binnen de Gereformeerde Bond en de IZB. "We moeten erover nadenken; daar houdt het op dit moment mee op."

Ook ds. Prosman vindt dat het onderwerp eerder ter tafel had moeten komen. "Op deze manier mis je als kerk de mensen die er al een paar jaar wonen."

"De kerk heeft niet meer de centrale plaats in de samenleving die zij vroeger had," stelt De Groot. "De vanzelfsprekendheid is weg. Een kerkgebouw komt dan ook automatisch niet voor in het bestemmingsplan voor de nieuwbouwwijk."

Ds. Prosman vindt het sowieso niet de taak van de overheid om daarvoor een plaats te reserveren. "De kerk moet zelf het initiatief nemen. De overheid maakt ruimte zodra je het vraagt. Dat is heel gewoon. Allerlei instellingen moeten aankloppen voor een plekje."

Bouwstenen

"Als kerkelijke gemeente zit je eigenlijk niet op een dergelijk project te wachten", zegt ds. Prosman. "Het kost energie en mensen en het is niet gemakkelijk om de gemeente er warm voor te krijgen. Maar het wordt op onze weg geplaatst, dus zien we het als een uitdaging en een roeping."

"De kerk in de steigers", zo verwoordt De Groot het project. "Het evangelisatiewerk wordt iets van de hele gemeente. Ik merk wel dat er grote betrokkenheid is. Er zijn bijvoorbeeld mensen die willen verhuizen en bewust in de Vinex-wijk gaan wonen. Om er als kerk voor de mensen te zijn. Dat zijn de bouwstenen van de gemeente!"

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 8 november 2001

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

De kerk in de steigers

Bekijk de hele uitgave van donderdag 8 november 2001

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken