Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Meesters in misleiden

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Meesters in misleiden

4 minuten leestijd

Het verhaal van bijtjes die bloemen bestuiven spreekt nog steeds tot de verbeelding. Franse onderzoekers ontdekten dat het veel spannender is dan menigeen denkt. Behalve bijen en bloemen spelen ook vogels en spinnen er een rol in. Sommige krabspinnen blijken een zeer bijzondere camouflage-uitrusting te hebben, die ze bovendien naar believen kunnen veranderen.

Krabspinnen gedragen zich wat minder subtiel dan veel van hun achtpotige collega's. In plaats van hun prooi te strikken in een plakkerig web, springen ze gewoon bovenop een vlieg, bij of vlinder, en zetten er meteen hun kaken in. Hun naam danken ze aan hun afgeplatte vorm, de lange voorpoten en aan het zijwaarts lopen. Krabspinnen hebben sterke poten en kaken, zodat ze niet terugdeinzen voor een bij of een hommel. Vrouwtjes-krabspinnen verstoppen zich vaak op bloemen waar veel insecten komen. Geduldig en roerloos wacht de spin af, en als de prooi op een halve centimeter afstand is, bijt ze hem in de nek. Ze spuit een verterende vloeistof in het dier die de ingewanden oplost, zuigt de prooi daarna leeg, en laat het omhulsel op de grond vallen. Mannelijke krabspinnen jagen meestal op de grond.

Verkleuren

"Nooit gezien, zo'n krabspin", is de eerste reactie van veel mensen. Dat klopt, want hoewel de diertjes niet vreselijk zeldzaam zijn, vallen ze pas op als je een insect in een vreemde houding, ondersteboven, op een bloem ziet zitten. Pas van dichtbij blijkt dan dat het diertje gevangen zit in de klauwen van een krabspin. Het vinden van krabspinnen zónder prooi is een stuk lastiger. Dankzij hun uitstekende camouflage zijn ze net zo moeilijk te vinden als een wandelende tak. Sommige spinnen hebben door hun afgeplatte achterlijf bijna de vorm van een bloemblaadje. Zelfs de poten van de spin vallen niet erg op, omdat ze lijken op meeldraden van een bloem. Door al deze vermommingen zijn ze niet alleen onzichtbaar voor hun prooi, maar ook voor vogels die juist graag een spin verorberen. Een van de onderzoekers die zich met krabspinnen bezighoudt, is prof. dr. Jérôme Casas van het Institut de Recherche sur la Biologie de l'Insecte uit het Franse Tours. "We weten al meer dan een eeuw dat krabspinnen zich goed kunnen vermommen. Ze passen hun kleur aan aan de bloem waarop ze zitten: op een gele bloem hebben ze een geel achterlijf, op een roze bloem zijn ze roze. Hoe de spinnen dat doen, is nog onduidelijk. Het duurt trouwens een dag of drie, vier, voor ze van kleur veranderd zijn, en ze kunnen dat een paar keer tijdens hun leven." In de praktijk betekent het dat de kleurverandering samenvalt met de seizoenen of de plaats waar ze zich bevinden, zegt Casas: "Zijn er veel roze bloemen, dan zoeken ze die op en worden ze roze, en andersom."

Ultraviolet

Bij nader onderzoek blijkt de schutkleur van de vrouwelijke krabspinnen nog veel ingenieuzer, volgens een publicatie in het wetenschapsblad Nature van vorige week. Casas: "De meeste biologen hebben hier naar gekeken zoals u en ik doen: met menselijke ogen. Maar bijen en vogels zien kleuren anders dan mensen. Vogels zien meer dan mensen: behalve rood, groen en blauw, ook ultraviolet. Insecten zien drie kleuren: blauw, groen en ultraviolet; ze zien geen rood. Vogels en insecten hebben dus elk een ander beeld van dezelfde bloem." Wat mensen zien als een gele bloem met een gele rand, zoals het jacobskruiskruid, is voor bijen een donkerblauwe bloem met een lichtblauwe rand eromheen. Zo zijn er bloemen met voor de mens onzichtbare strepen, die als wegwijzers dienen om bijen naar het centrum van de bloem te lokken. Een ander verschil tussen het gezichtsvermogen van vogels en bijen is dat vogels diepte kunnen zien, terwijl bijen daar niet toe in staat zijn. Wat Casas en zijn collega dr. Marc Théry van het Muséum National d'Histoire Naturelle in Brunoy ontdekten, is dat de krabspinnen in al die gevallen de juiste schutkleur hebben. "Een vogel ziet de spin als geel op een gele bloem, maar een bij ziet diezelfde spin op dezelfde bloem als groen tegen een groene achtergrond. De krabspinnen zijn zulke meesterlijke misleiders, want ze passen niet alleen de kleur zelf, maar ook de intensiteit ervan aan aan de achtergrond."

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 15 januari 2002

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Meesters in misleiden

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 15 januari 2002

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken