Bekijk het origineel

Finale in Almelo

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Finale in Almelo

Omvangrijke rechtszaak rond vuurwerkramp nadert ontknoping

5 minuten leestijd

Buiten kijf staat dat de leiding van SE Fireworks nimmer de bedoeling had 22 mensen om te brengen. Maar in hoeverre is de directie van het ontplofte vuurwerkbedrijf in Enschede verantwoordelijk voor het ontstaan van de brand die op 13 mei 2000 een complete wijk wegvaagde? Komende weken moet bij de rechtbank in Almelo het finale antwoord komen.

"Er ligt een geweldige druk vanuit de maatschappij op mijn schouders. Ik heb één belang en dat is dat deze zaak wordt opgelost." Die woorden sprak directeur Rudie Bakker, directeur van SE Fireworks, in augustus 2000 bij de rechtbank in Almelo. De komende twee weken komt de omvangrijke rechtszaak tegen Bakker en mededirecteur Willy Pater in een beslissend stadium.

Verliezers en winnaars zijn er niet. Wat een eventuele straf ook moge zijn, Enschede blijft een tot op het bot getroffen stad. Op de zonnige zaterdagmiddag van 13 mei 2000 kwamen 22 mensen in de brandende puinhopen om het leven. Onder de slachtoffers zaten vier brandweerlieden. Bijna duizenden mensen raakten gewond. Een complete wijk werd weggevaagd.

Nonchalance

Wat valt de directie van SE Fireworks te verwijten? Het openbaar ministerie beschuldigt Bakker en Pater van het niet naleven van milieuvoorschriften én van brand door schuld en dood door schuld. Voor het overtreden van de milieuregels staat een maximale straf van zes jaar, voor brand door schuld negen maanden en voor dood door schuld één jaar.

Cruciaal punt in de rechtszaak rond de vuurwerkramp is de hoeveelheid en zwáárte van het vuurwerk dat bij SE Fireworks lag opgeslagen. Allereerst bevond zich op 13 mei op het Enschedese bedrijf meer vuurwerk dan was toegestaan: 177 ton in plaats van de toegestane 158 ton.

Belangwekkender nog is dat het vuurwerk veel zwaarder was dan was toegestaan. Op het gros van de stickers stond de classificatie 1.4. Dat wil zeggen: het lichtste soort vuurwerk, zoals rotjes en sterretjes. In werkelijkheid was echter 90 procent van het vuurwerk veel zwaarder. Dan gaat het bijvoorbeeld om massaexplosief vuurwerk.

Officier van justitie mr. A. de Muij verweet Bakker en Pater in augustus 2000 "flagrante nonchalance." De Muij: "Geld verdienen ging voorop, veiligheid kwam op de tweede plaats."

De verdediging -mr. J. Plasman is advocaat van Bakker, mr. G. Meijers is advocaat van Pater- heeft grote twijfels bij de meettechnieken waarmee de zwaarte van het vuurwerk is vastgesteld. Bovendien wisten controleurs van de gemeente Enschede niet hoe de vork in de steel zat wat betreft de milieuregelgeving, aldus de verdediging. Daardoor wist de leiding van het bedrijf niet waar ze aan toe was.

Buskruit

Het openbaar ministerie veegt die redenering echter weer van tafel. "Als op de snelweg anderhalf jaar lang niet op snelheid wordt gecontroleerd, kun je niet zomaar 160 kilometer per uur gaan rijden", aldus officier van justitie De Muij. Volgens justitie wist de directie van het vuurwerkbedrijf drommels goed dat er veel zwaarder vuurwerk lag opgeslagen dan was toegestaan.

Zijn de vernietigende explosies op 13 mei 2000 soms veroorzaakt door een zwaar explosief? Zwart buskruit bijvoorbeeld? Die vraag kwam de afgelopen jaren tijdens de talrijke zittingen bij de Almelose rechtbank meermalen aan de orde. De verdediging houdt het voor mogelijk dat zich op het rampterrein zware springstoffen bevonden. Directeur Rudie Bakker, die zich op de bewuste zaterdag op het rampterrein bevond, zei eerder tijdens een zitting terdege rekening te houden met sabotage. "Ik houd alle mogelijkheden open", aldus een geëmotioneerde Bakker. Hij verwees naar oud-eigenaar H. Smallenbroek. Die zou een dubieuze rol hebben gespeeld. "Een aantal mensen heeft mij verteld dat ze Smallenbroek hebben horen zeggen dat hij de zaak zou opblazen."

Het OM echter gelooft niets van geheime acties. Op het terrein zijn geen sporen van sabotage gevonden. De rechtbank wees onlangs een verzoek van de verdediging om een minireconstructie af. Volgens de rechtbank roept zo'n reconstructie meer vragen op dan ze beantwoordt.

De rechtbank in Almelo heeft de komende twee weken uitgetrokken voor de inhoudelijke behandeling van de zaak tegen Bakker en Pater. Maar het kan allemaal ook anders lopen. Aanstaande maandag zal namelijk in het teken staan van een juridische steekspel rond afgetapte telefoongesprekken. Het OM heeft drie afgetapte telefoongesprekken met zogeheten geheimhouders (zoals een arts of een dominee) in het zogeheten tapdossier gestopt.

Advocaat Meijers wil dat de rechtbank het OM niet-ontvankelijk verklaart. Het OM benadrukt dat ze de gesprekken per abuis in het tapdossier heeft gevoegd, dat de zaak inmiddels is rechtgezet en dat de rechtbank geen kennis heeft genomen van die stukken. Komende maandag moet blijken wat het oordeel van de rechter is.

Krasse dingen

Het is bekend: niet alleen de leiding bij SE Fireworks gooide er met de pet naar. Ook de gemeente Enschede en de rijksoverheid faalden ernstig, concludeerde de commissie-Oosting een jaar terug. De regelgeving was een rommeltje, controle rammelde aan alle kanten. "Om te huilen." Die woorden gebruikte commissievoorzitter mr. dr. M. Oosting in een gesprek met deze krant om zijn ongenoegen te uiten over de lakse overheid. Met name het feit dat de rijksoverheid niets heeft geleerd van de vuurwerkramp in Culemborg (1991, twee doden) zit hem dwars. "Ik had wel meer krasse dingen meegemaakt en wist ook uit ervaring hoe hardleers de overheid kan zijn. Maar dit is treurig en buitengewoon pijnlijk."

Tot vervolging van de overheid zal het echter niet komen, zo besliste het OM in Almelo vorig jaar. Weliswaar zijn de overheden bestuurlijk tekortgeschoten, maar op basis van de jurisprudentie kunnen ze niet worden vervolgd.

Eerste vlammetje

Intrigerend is de vraag hóé de brand bij SE Fireworks is ontstaan. Wie stak het eerste vlammetje aan? Voor het openbaar ministerie is dat duideli jk: de 34-jarige Enschedeër André de V. Tegenover medegevangenen zou de man bekend hebben de brand te hebben aangestoken. Ook tegenover een undercoveragent in de gevangenis zou André de V. uit de school hebben geklapt over zijn betrokkenheid bij de brand. Zelf ontkent de man in alle toonaarden. De zaak tegen De V. wordt eind deze maand bij de rechtbank in Almelo behandeld.

Nogal wat inwoners van Enschede zien de beide megarechtszaken "met spanning" tegemoet, zegt Janny Joosten, coördinator van de Belangenvereniging Slachtoffers Vuurwerkramp Enschede. "Velen zijn op zoek naar de waaromvraag en vinden dat het recht z'n loop moet hebben."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 maart 2002

Reformatorisch Dagblad | 48 Pagina's

Finale in Almelo

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 maart 2002

Reformatorisch Dagblad | 48 Pagina's

PDF Bekijken