Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

"Geïnspireerd door katholieke traditie"

Universiteitsnaam zonder "K" betekent nog geen andere identiteit

6 minuten leestijd

De Katholieke Universiteit Brabant heet per 1 september 2002 Universiteit van Tilburg. Even klonk vorige week het pleidooi bij de zusteruniversiteit in Nijmegen om dit voorbeeld te volgen. Maar volgens het college van bestuur is "dat absoluut niet aan de orde." Wat heeft de naam met de identiteit te maken?

"Laat ik duidelijk zijn, van een actie tot naamsverandering van de universiteit is absoluut geen sprake, het is slechts een enquête die door ons studentenblad Vox is uitgevoerd", zo reageert drs. W. H. Hooglugt heel direct. Volgens de woordvoerder van het college van bestuur van de Katholieke Universiteit Nijmegen (KUN) is er geen enkel initiatief vanuit het bestuur geweest om deze enquête te houden.

Vox heeft een vragenronde gehouden onder de hoogleraren en daaruit bleek dat ruim 50 procent van hen de "K" uit de naam van de universiteit wil. Ongeveer 30 procent wil de naam behouden. "Katholiek betekent in de meeste landen tweede- of derderangs, zeker in de Verenigde Staten", zegt een wetenschapper in het blad Vox. Om tegemoet te komen aan het gevoel dat de universiteit vanwege haar naam niet als volwaardig wordt gezien, heeft het college van bestuur al eerder toegestaan in het buitenland de naam University of Nijmegen te gebruiken.

Regelmatig laaien volgens Hooglugt de discussies rond identiteit en naam weer op. Al rond 1970 was er de commissie-Schillebeeckx, die zich moest bezinnen op het katholieke karakter van de KUN en de naam. Het advies was om de "K" te behouden. Anno 2002 staat de 87-jarige emeritus daar nog steeds achter, meldt het studentenblad.

Identiteit

"Het is het beleid van de universiteit om de katholieke identiteit een kans te geven door bepaalde programma's op te zetten", zegt Hooglugt. Als voorbeeld hiervan noemt hij het Centrum voor Ethiek, dat onderzoek doet rond ethische en levensbeschouwelijke vragen bij de beoefening van wetenschap. "Het gaat de Nijmeegse universiteit in de eerste plaats om het onderzoek en het onderwijs. Niet om het feit of dat vanuit een katholieke grondslag plaatsheeft. Als in dat onderzoek ethische en zingevingsvragen opduiken, gaan we die niet uit de weg, maar we willen die vanuit een algemeen religieus kader benaderen." Verder moeten alle studenten filosofiecolleges volgen, bedoeld om met een kritische blik naar het eigen vakgebied te kijken.

Prof. dr. A. W. van Haaften, hoogleraar filosofie van opvoeding, vorming en onderwijs, is voorstander van naamsverandering. Hij heeft daar ook een inhoudelijke reden voor. De hoogleraar pleit ervoor dat kinderen op jonge leeftijd een samenhangend waardepatroon meekrijgen van hun ouders en van de school. Komen ze in het middelbaar onderwijs, dan mag er meer openheid komen en moeten jongeren kritisch worden ten aanzien van dat waardepatroon, vindt de hoogleraar. "Dan zullen jongeren óf die waarden omarmen, óf ze zullen er afstand van nemen." Daarom dient een universiteit zich niet op voorhand aan een religieuze grondslag te binden, maar mogen in de wetenschappelijke studie levensbeschouwelijke visies met elkaar botsen, aldus de filosoof.

"Merkwaardig"

De hoogleraar vindt het merkwaardig dat de discussie rond identiteit en naam steeds weer begonnen wordt vanuit de vraag: "We zijn een katholieke universiteit, maar wat betekent dat nou eigenlijk?" Van Haaften: "Of je bent ergens van overtuigd, en dan weet je wat het katholiekzijn betekent; óf je weet het kennelijk niet, en dan is de eerste vraag of je nog wel een katholieke universiteit moet willen blijven."

De hoogleraar vindt dat de identiteit in de dagelijkse praktijk van het onderzoek en onderwijs nauwelijks functioneert. Wel heeft de universiteit een Katholiek Documentatiecentrum en een Katholiek Studiecentrum. Het laatste heeft onlangs het initiatief genomen voor de vorming van een studiegroep over het geweten.

Als de katholieke universiteit onderscheidende elementen zoals haar naam loslaat, hoeft dat volgens Van Haaften geen verschraling in te houden, op voorwaarde dat de instelling bij haar studenten aandacht blijft vragen voor ethische en zingevingsvragen vanuit verschillende levensbeschouwingen en visies.

Associaties

De Katholieke Universiteit Brabant (KUB) heeft de stap tot naamsverandering wel gezet. Vanaf 1 september gaat de dan 75-jarige instelling verder onder de naam Universiteit van Tilburg. Volgens rector-magnificus prof. dr. F. A. van der Duyn Schouten waren er verschillende redenen voor.

Naast de reden dat de universiteit internationaal als tweederangs zou worden gezien noemt hij de telkens opnieuw gestelde vraag hoe de katholieke identiteit in 2002 functioneert. In 1927 werd de Tilburgse universiteit opgericht om de emancipatie van het katholieke volksdeel te bevorderen. Volgens de rector is die missie nu "gelukt en voltooid." Aan aankomende studenten moet veel uitgelegd worden: "Moet je katholiek zijn om hier te mogen studeren? Worden colleges 's ochtends met gebed begonnen?" Studenten blijken vaak verkeerde associaties te hebben bij de naam. Als laatste reden noemt Van der Duyn Schouten dat algemene universiteiten internationaal zich meer profileren met de plaats van vestiging dan met de regio. Dat laatste wordt veelal opgevat als zou de instelling vooral een regionale functie vervullen.

"Geïnspireerd"

Promotieplechtigheden beginnen en eindigen aan de KUB met gebed: een bede om hulp van de Heilige Geest. Andere duidelijk merkbare 'rituelen' met een link naar het rooms-katholicisme kent de instelling niet.

Toch snijdt volgens Van der Duyn Schouten de universiteit de verbinding met haar rooms-katholieke wortels niet door. Ook aan zijn instelling moeten studenten verplicht filosofie- en ethiekcolleges volgen. "Dat is iets wat aan algemene universiteiten is wegbezuinigd of keuzevak is geworden. Aan de naam Universiteit van Tilburg is ook niet voor niets als 'ondertitel' verbonden: "Geïnspireerd vanuit de katholieke traditie".

Het bestuur van de KUB heeft met iedere nieuw te benoemen hoogleraar een gesprek over de eigen, hedendaagse identiteit van de instelling. Het is de bedoeling dat een sollicitant daarin goed kan functioneren. Hij hoeft dus geen verklaring te ondertekenen, maar een duidelijk vijandige houding kan reden zijn voor afwijzing. Voor het bestuur is het van grote betekenis dat een hoogleraar tegenover zijn studenten laat blijken waar hij staat in het leven. "De identiteit komt tot uitdrukking in de aandacht voor de levensbeschouwing", aldus Van der Duyn Schouten.

Ruimte

De rector-magnificus -zelf van hervormden huize- kan binnen de roomse universiteit goed functioneren. Hij krijgt ruimte voor zijn eigen geloofsbeleving en heeft onder andere afgesproken dat hij op zondag niet beschikbaar is voor activiteiten.

Behalve de rector zijn er nog andere hoogleraren in Tilburg die afkomstig zijn uit de protestantse traditie en bij wie dat ook merkbaar is in hun dagelijks bezigzijn. Daarnaast zijn er nog zo'n vijftig tot honderd -"ik zou het niet precies kunnen zeggen"- katholieke hoogleraren. Bij sommigen van hen proefde de Tilburgse rector in de jaren negentig koudwatervrees voor het Centrum voor Levensbeschouwing -een onderzoekscentrum van de universiteit voor levensbeschouwelijke vraagstukken-, omdat ze dit zagen als een poging van de Rooms-Katholieke Kerk om meer greep te krijgen op het wetenschappelijk gebeuren. Van de studenten is maximaal zo'n 20 procent rooms-katholiek, schat Van der Duyn Schouten.

Een reformatorische universiteit is wat hem betreft niet gewenst. "Het lijkt mij ongezond als studerende jongvolwassenen nog steeds moeten worden afgeschermd. Gezien de realiteit waarin ze na hun studie zullen moeten functioneren op vaak verantwoordelijke posities, is het een gevaarlijk gebrek als ze niet tijdens hun opleiding geconfronteerd worden met andersdenkenden en andere levensbeschouwingen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 15 maart 2002

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 15 maart 2002

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken