Bekijk het origineel

De warmte vóór de kou

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

De warmte vóór de kou

5 minuten leestijd

De weersverwachting voor de lange termijn is niet zo best. "Als de temperatuur 5 graden stijgt, betekent dat het einde van de Groenlandse ijskap", zegt prof. dr. J. Oerlemans. Groenland heeft na Antarctica de grootste ijsoppervlakte ter wereld, en op sommige plaatsen is het ijs er 3 kilometer dik. Het smelten van alleen al dat ijspakket zou de zeespiegel 4 meter laten stijgen. Als de temperatuur zover stijgt, laat dat ook andere ijsmassa's niet onberoerd. De aardbol is, de oceanen niet meegerekend, voor 10 procent bedekt met landijs.

Geruststellend voegt Oerlemans er aan toe dat zoiets niet van de een op de andere dag zal gebeuren. "Het duurt wel 5000 jaar voor zo'n enorme ijsmassa als Groenland verdwenen is. De aarde heeft niet eens voldoende fossiele brandstoffen om de temperatuur zo lang zoveel te verhogen." Hij wil daarmee niet zeggen dat we ons geen zorgen hoeven te maken. "Er is nu al sprake van een onomkeerbaar effect. Het ijs dat nu smelt, komt nooit meer terug, want die ijskap overleeft alleen dankzij z'n dikte."

Dat de temperatuur van de aarde de laatste jaren alarmerend stijgt, daarover is nauwelijks twijfel meer. Vorige week meldden wetenschappers van het Britse Hadley Centre opnieuw een record. De eerste drie maanden van 2002 zijn wereldwijd de warmste sinds het begin van de klimaatwaarnemingen in 1860, en naar alle waarschijnlijkheid de warmste van de afgelopen 1000 jaar. De temperatuur lag in deze maanden 0,71 graad hoger dan het gemiddelde in die maanden over de periode van 1961 tot 1990. Dat is vooral uitzonderlijk omdat er dit jaar geen invloed lijkt te zijn van El Niño, de met enige regelmaat terugkerende zeestroom voor de westkust van Zuid-Amerika die het klimaat wereldwijd danig verstoort. De Britse staatssecretaris van Milieu Margaret Beckett zei bij deze nieuwe gegevens: "We weten al een tijdlang dat we bezorgd moeten zijn over de gevolgen van de klimaatverandering voor onze kinderen en kleinkinderen. Maar nu moeten we ons ook zorgen maken over onszelf. Een aantal gevolgen hiervan zullen we niet kunnen afwenden."

Ook het oosten en midden van de Verenigde Staten ondergingen een paar weken geleden een onverwachte hittegolf. Tegelijkertijd kwam het nieuws dat er plotseling een ijsschots van Antarctica afbrak die twee keer zo groot is als de provincie Utrecht. Naar aanleiding van al dat klimaatnieuws wees een Amerikaanse wetenschapper, dr. T. M. Joyce, er in de New York Times op dat een wereldwijde temperatuurstijging, vreemd genoeg, het westen van Europa en noordoosten van de VS flink in de kou kan zetten. Joyce is een van de directeuren van Woods Hole Oceanographic Institution, het grootste oceanografisch instituut ter wereld.

De reden voor die mogelijke koude-inval is een 3 meter dikke laag zoetwater, deels afkomstig van smeltend ijs van de pool, in het noorden van de Atlantische Oceaan. Het zoetwater is daar de afgelopen dertig jaar opgehoopt en heeft de zoutgraad van de oceaan tot een diepte van bijna 2 kilometer verlaagd. "Zoetwater in de oceaan klinkt misschien niet als een catastrofe, maar het kan een flinke verstoring betekenen voor de oceaanstroming die het regelsysteem van het klimaat op aarde bepaalt." Als die circulatie in de oceanen wijzigt, heeft dat volgens Joyce een temperatuurdaling van 5 graden tot gevolg in het noordoosten van de VS; iets dergelijks zal waarschijnlijk gelden voor Noordwest-Europa. Deze daling treedt ook snel op, binnen een decennium, en kan honderden jaren duren.

Het zachte klimaat in deze gebieden is het gevolg van de bekende Warme Golfstroom, die de warmte uit de tropen verspreidt naar de VS, Canada en Europa. "De Golfstroom brengt het warme, zoute water naar het noorden. De atmosfeer koelt het water daar af en maakt het zwaar genoeg om naar grote diepte te zinken. De duik van dat grote volume aan water drijft een wereldwijde stroming aan, de "great conveyor belt", de grote transportband. Maar als je er te veel zoetwater aan toevoegt, worden die Noord-Atlantische wateren minder zout en daardoor minder zwaar. Ze zakken niet meer omlaag. De Golfstroom vertraagt of buigt af naar het zuiden. De winters in de Noord-Atlantische regio worden dan beduidend kouder." Hij voegt er aan toe dat er nog niet voldoende bewijs is dat de Golfstroom op dit moment al verandert.

Joyce schrijft de zogenaamde Kleine IJstijd, een koudeperiode van 300 jaar die intrad in de zestiende eeuw, ook toe aan veranderingen in de oceaanstromingen. Tijdens de arctische top in Groningen, vorige week, waarschuwden wetenschappers eveneens voor plotselinge klimaatveranderingen, waarbij in een bestek van vijf tot vijftien jaar de temperatuur wel 10 of meer graden kan veranderden.

De weersverwachting voor de lange termijn blijft ongewis, en over de invloed van de mens daarop zijn de wetenschappers het niet eens. Duidelijk is wel dat de mens niet straffeloos kan morrelen aan de thermostaat van de aarde.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 30 april 2002

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

De warmte vóór de kou

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 30 april 2002

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken