Bekijk het origineel

De sterrenhemel in mei

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

De sterrenhemel in mei

3 minuten leestijd

Ogen bedriegen snel. Zeker als zij 's avonds op de hemellichamen zijn gericht. Zo ook deze maand, nu vijf planeten op een rij aan de westelijke hemel staan. De afstand waarop ze werkelijk staan, komt niet overeen met die waarop ze lijken te staan.

Twee van de vijf planeten vallen in het bijzonder op: Venus en Jupiter. De eerste is het helderst, maar staat niet het dichtstbij. En Jupiter, de op een na helderste, is de op een na verstverwijderde van de vijf. Het oog doet anders vermoeden.

Wie de vijf planeten rangschikt naar helderheid, moet Venus bovenaan zetten. Daarna volgen Jupiter, Saturnus, Mars en tot slot Mercurius. Gerangschikt op huidige afstand vanaf de aarde ziet het rijtje er heel anders uit: Mercurius komt eerst en vervolgens Venus, Mars, Jupiter en Saturnus.

Een gebruikelijke eenheid om de afstanden binnen ons zonnestelsel in uit te drukken, is de Astronomische Eenheid. 1 AE -ook wel AU genoemd- komt overeen met één keer de gemiddelde afstand tussen Aarde en Zon en is vastgesteld op 150 miljoen kilometer. Om precies te zijn 149.597.870.691 meter.

De komende weken staan Mercurius, Venus, Mars, Jupiter en Saturnus respectievelijk op 0,6 AE, 1,4; 2,4; 5,8 en 9,8 AE van de aarde. Als Venus, Mars en Saturnus in de nacht van 5 op 6 mei elkaar bijzonder dicht naderen voor onze waarneming, zitten er in werkelijkheid dus miljoenen kilometers tussen de planeten. De situatie is vergelijkbaar met iemand die ver weg aan de horizon een aantal huizen ziet staan. Op grote afstand is het moeilijk te bepalen welk huis het dichtstbij is.

Lichtjaar

Bij het waarnemen van sterren zijn menselijke ogen ook niet betrouwbaar. Met een sterrenbeeld als Cassiopeia -dat deze maand laag aan de noordelijke hemel staat- is dat mooi te illustreren. De vijf helderste sterren van dit sterrenbeeld in de vorm van een grote letter W lijken voor het oog allemaal ongeveer even ver te staan. De werkelijkheid is anders.

Om de afstand tot sterren uit te drukken, gebruiken astronomen de eenheid lichtjaar. Een lichtjaar komt overeen met één keer de afstand die het licht in een jaar aflegt, oftewel zo'n 10.000 miljard kilometer (9,4607 x 10 kilometer), oftewel 63.241 AE.

De heldere sterren van Cassiopeia staan uitgedrukt in lichtjaar en in de volgorde waarin iemand de letter W schrijft, op respectievelijk 550; 62, 780; 120 en 42 lichtjaar van ons weg. Ook hier doen zich grote verschillen voor. Vertrok het licht van de eerste ster al ergens rond het jaar 1450, het licht van de laatste ster is 'slechts' 42 jaar onderweg.

Overigens gaat het zelfs hier nog maar om relatief kleine afstanden. Zo deelde een team van sterrenkundigen afgelopen maand mee dat zij de verst weggelegen sterrenstelsels tot nu toe zouden hebben ontdekt. Volgens waarnemingen met de ESA Very Large Telescope (VLT) staan die op 13,5 miljard lichtjaar van de aarde. Onbevattelijk ver. Opnieuw is gebleken dat de grens van het heelal -waarvan niemand weet of die wel bestaat- verder weg ligt dan astronomen tot nu toe dachten.

Maan

De gebeurtenissen aan de meihemel staan geheel in het teken van de uitzonderlijke samenstand van de vijf planeten, waarover in de krant van dinsdag 23 april uitvoeriger is geschreven. Bijzonder zijn vooral de avonden rond de veertiende als de Maan ook nog tussen de planeten doorloopt. Op 14 mei om 22.30 uur staat de sikkel vlak bij Mercurius, Mars, Venus en Saturnus. Voor waarnemers elders op aarde zal de maan de planeten zelfs bedekken. Twee avonden later staat zij bij Jupiter in het sterrenbeeld Tweelingen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 30 april 2002

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

De sterrenhemel in mei

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 30 april 2002

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken