Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

De schorre schreeuw van de zwarte ooglap

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

De schorre schreeuw van de zwarte ooglap

3 minuten leestijd

Het moet voor Rik Wouters een zeer aangrijpend moment zijn geweest toen hij tot de ontdekking kwam dat hij spoedig totaal blind zou zijn. Een ernstige ziekte sloopte zijn lichaam en gezichtsvermogen. Nog maar net terug uit het ziekenhuis wilde hij zich weer op zijn schilderwerk storten. Maar het ingedoopte penseel botste eerder tegen het doek dan gedacht. Hij bemerkte tot zijn grote schrik dat hij geen afstand meer kon inschatten. Wat dit juist voor hem, een veelbelovend schilder van amper dertig jaar, betekende, kan ieder begrijpen. Zijn vrouw Nel hoorde hem roepen: "Blind! Ik ben blind!"

Een dramatische lijdensweg volgde. Gesloopt door de kanker overleed hij op drieëndertigjarige leeftijd. Het werk dat hij achterliet, getuigt van een intense liefde voor het leven. Het leven dat hij in huiselijke sfeer zo gelukkig deelde met Nel. Keer op keer zien we haar op zijn schilderijen in intieme interieurs, druk met alledaagse bezigheden. Eigenlijk qua onderwerp niet zo heel bijzonder. Maar de wijze waarop hij dit alles schilderde wel. Ik houd van het werk van Rik Wouters. Hij weet als geen ander met veel enthousiasme de zichtbare wereld rondom zich op te zuigen en deze in een ongekende kleurenpracht op het doek te vegen.

De prachtigste kleurengamma's fladderen luchtig als tere vlindervleugels over het doek. Het stemt je blij door de levensvreugde die ervan afspettert. Wouters schilderde bij voorkeur direct naar de natuur. Met krachtige directe lijnen en cezanneske toetsen bouwde hij verrassende composities. De olieverf verdunde hij sterk met terpentijn of benzine. Hij had ontdekt dat kleuren het helderst stralen wanneer ze zo transparant mogelijk worden opgebracht. Het doek liet hij hier en daar zelfs bewust onbeschilderd. Net als het uitgespaarde wit in een aquarel.

Deze werkwijze lijkt gemakkelijk, maar is het beslist niet. Alles komt aan op intuïtieve en directe keuzes tijdens het schilderen. Het gaat hierbij dan ook over het scherp van de snede. Het is goed of fout. Fouten kunnen niet door overschilderingen gecorrigeerd worden. Deze storen direct het samenhangend geheel. De enige juiste oplossing is een nieuw doek te pakken en opnieuw te beginnen. Rik Wouters is een schilder pur sang. Zijn doeken lijken slechts uitsluitend gemaakt om te genieten van schilderkunst.

Het doek "Zelfportret met ooglap" uit 1915 is gemaakt nadat hij aan zijn oog was geopereerd. Het toont een merkwaardige ambivalentie. Enerzijds zien we een mens die de moed heeft laten zakken. Wat direct opvalt, is zijn van pijn vertrokken gelaat met zwarte ooglap. Zijn schouders en armen hangen naar beneden en zijn handen liggen slap in de schoot. Anderzijds overweldigt dit schilderij door zijn rijke kleurenpracht. Het is eigenlijk wel heel jammer dat de reproductie niet in kleur is afgedrukt, want in zwart-wit ontgaat ons dit zo belangrijke gegeven. Want zijn pyjama is bezaaid met vegen getemperd ultramarijn en Venetiaans groen die harmonieus overvloeien in een diepdonkerblauw en zwart gestreepte deken. Achter hem hangt een fluwelen doek in het prachtigste rood. Een rood dat zo stralend is als het rood van een bloeiende klaproos. Met deze kleurenharmonie bereikt Wouters een geweldige uitdrukking van zijn tot op het uiterst aangedreven levensgevoel.

Het lijkt wel alsof hij nog één keer met alles wat in hem is, wil uitzingen hoeveel hij van het leven houdt. Maar tegelijkertijd klinkt dwars door deze uitbundige levensvreugde de schorre schreeuw van de zwarte ooglap. Het attribuut bij uitstek dat aan al dit moois het gezicht ontneemt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van Monday 23 September 2002

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

De schorre schreeuw van de zwarte ooglap

Bekijk de hele uitgave van Monday 23 September 2002

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken