Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Het einde van een tijdperk

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Het einde van een tijdperk

Catering op treinen bloedt deze zomer langzaam dood

6 minuten leestijd

Leuker kunnen ze het niet maken en gemakkelijker ook niet. De Nederlandse Spoorwegen en treincateraar Albron stoppen rond het begin van de zomer met de verkoop van consumpties in de trein. Dat is niet minder dan het einde van een tijdperk, en voor vaste treinklanten op de lange afstand een hard gelag. "Van Leeuwarden tot Schiphol op een droogje." Hier en daar zal de koffiekar nog wel wat nadruppelen.

Het nieuws is al enige maanden oud, maar de uitvoering ervan moet nog beginnen. Dezer dagen leest Peter Visscher nog eens de brieven na -"spijtig, jammer, akelig"- van trouwe klanten die hun treurnis uitten tegenover Albron. Visscher is directeur commerciële en operationele zaken van de op twee na grootste cateraar van ons land. Albron ontstond vijf jaar geleden door samensmelting van Service One Catering (spoorwegen, Utrecht) en BRN-catering (haven Rotterdam).

Beide stichtingen -met als oogmerk "geen alcohol op het werk"- werden een eeuw of langer geleden opgericht om te voorkomen dat vaders de inhoud van hun loonzakje grotendeels investeerden in de schenklokalen die dat wel graag zagen gebeuren. "Inmiddels zijn we een niet-beursgenoteerde onderneming met 4500 medewerkers die, verdeeld over 1200 locaties, dagelijks 1,6 miljoen mensen ontmoeten en bijna een half miljoen transacties verrichten." Het bedrijf verzorgt onder meer de dagelijkse catering op universiteiten, in ziekenhuizen en bij festiviteiten. Het hoofdkantoor staat in De Meern. Albron was de afgelopen jaren de enige partij die aan railcatering deed.

Wie de vier kruisjes ruim is gepasseerd, herinnert zich -diep nadenken- wellicht nog de tijd dat treincatering plaatshad door het opengeschoven raam van de wagons. Een steward rende over de perrons, moest kunsten uithalen om z'n dienblad recht te houden en droop af zodra de trein zich in beweging zette. Ook in de tijd dat de eerste treintrolleys al bestonden, ging het nog even op die manier toe.

Het bedrijf Wagons Lits had vele jaren de hegemonie op het gebied van versnaperingen in de trein en baatte ook decennialang de restauratiewagens van de NS uit. "Dat waren natuurlijk veel te dure vierkante meters, om die reden verdwenen ze ook." Dit in tegenstelling tot landen als Frankrijk, Italië en Spanje, waar de rijtuigen beter rendabel zijn te maken vanwege de lange afstanden.

Tien jaar geleden kreeg Albron van NS de vraag of het bedrijf op vrijdag en zaterdag de zogenaamde theaterexpress wilde cateren, de trein die laat op de avond Amsterdam met Arnhem verbond. "Wagons Lits zag daar niets in, wij wel. Toen we eenmaal het eerste draadje van het kleed te pakken hadden, ging het vrij snel." Visscher reisde met een collega door Europa om te kijken wie wat waar en vooral hoe deed op de trein.

"In Engeland stuitten we op een dame die met een soort wankel Tomado-rekje door de trein liep. We kwamen erachter dat het niet om de uitrusting ging, maar om de persoon die ermee liep. Die vrolijke mevrouw draaide grote omzetten, louter door haar uitstraling. Bij de aanduiding Wagon Lits dachten veel mensen in die tijd toch vooral aan vermoeide mannen met afgezakte stropdassen en een totaal gebrek aan elan."

Koffie 70 graden

Na Amsterdam-Arnhem, de Alpen-express en de Autoslaaptrein (de laatste twee zijn recent uitgerangeerd) volgde voor Albron de rest van het Nederlandse spoorwegnet. De door TNO goedgekeurde railtender van Wagons Lits met veel techniek, waaronder een boiler, verdween ruim vijf jaar geleden van het spoor. "Onze op de luchtvaart geënte trolley met een container koffie die twee uur lang minimaal op 70 graden bleef, kwam ervoor terug." De overname van Railtender was een feit en de NS legde zich vast op een jaarlijkse exploitatiebijdrage aan Albron van 5 miljoen euro.

Omdat het contract een looptijd had van vijf jaar, werd vanaf februari 2002 onderhandeld over een eventueel nieuwe periode. "Er bleek in Nederland in de voorgaande vier, vijf jaar veel veranderd. Het economische klimaat, de financiële toestand bij de NS." Nog belangrijker was echter een andere ontwikkeling. In de toekomst zullen -vanwege de verwachte en gewenste reizigersgroei- nagenoeg alle binnenlandse treinen dubbeldeks worden. Om de vele reizigers vlot in en uit te laten stappen moeten er niet te veel obstakels zijn, bijvoorbeeld in de vorm van flinke liften voor de cateringtrolley.

"We rekenden met elkaar heel veel modellen door, maar geen van alle voldeed aan de gewenste criteria." Bovendien lag er het feit dat door de steeds vollere treinen er voor de trolley steeds minder doorkomen aan is. "En buiten, op de perrons, veranderde inmiddels ook het nodige: op elk wat groter station nam het aanbod van koffie, frisdranken, broodjes en snacks sterk toe. Wij merkten teruggang in de omzet. Die was vijf jaar geleden 15 miljoen euro per jaar, nu nog zo'n 13 miljoen, op veel meer reizigers."

Sociaal plan

Vorige zomer viel daarom het besluit waardoor 232 mensen (162 banen), zes basisstations (bevoorradingsplekken) en 170 trolleys werkloos raken. Omdat bij het aangaan van het contract werd bedongen dat NS de "B.V. Railtender" terug zou krijgen in geval van stopzetting, valt het overtollige personeel onder het sociaal plan van de NS, dat algemeen als voorbeeldig geldt in geval van ontslag. "Geen gedwongen ontslagen voor 2004, langdurige bemiddeling en uitzicht op bijvoorbeeld de functie van conducteur of treinsurveillant." Omdat veel van de werknemers parttime werken, verwacht Visscher niet veel problemen.

Dat betekent niet dat het besluit geen emoties losmaakt onder het Albron-personeel. "We hebben er nogal wat oude rotten bij, die enorm verknocht zijn aan hun beroep. Veel hangt af van de flair waarmee de mensen het doen, zei ik al eerder. Niet iedereen had dat, maar een groot aantal deed het werk toch echt met hart en ziel. Dat zag je terug in hun dagomzetten. Railcatering is een product dat veel reizigers aanspreekt, vooral als de man of vrouw achter de trolley het leuk doet."

Dat het serviceniveau aan de reiziger door de ingreep terugloopt -naast zaken als het schrappen van vertrouwde internationale verbindingen en het uitkleden van de treintaxi- is verdrietig, maar valt vanuit de NS gezien wel te billijken, vindt Visscher. Hier en daar zal de trolley nog even doorhobbelen, maar eind 2003 is het echt over en uit.

Volgens hem is de NS zelf ook teleurgesteld. "De trolley had natuurlijk toch een sociale rol, verhoogde de veiligheid. Onze mensen brengen ook wel eens opstandige reizigers tot bedaren, als de conducteur er niet is of slecht durft. Komt een trolley de coupé in, dan gaan er vaak voeten van de bank. Eerlijk gezegd had ik vanuit de NS zelf wel wat meer opstand verwacht tegen het besluit. Aan de andere kant: de logica ervan ligt er dik bovenop. Niet het belangrijkst, maar toch: ook de machinist en conducteur zullen hun koffietussendoortje missen. Het is echt het einde van een tijdperk."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van Saturday 8 March 2003

Reformatorisch Dagblad | 40 Pagina's

Het einde van een tijdperk

Bekijk de hele uitgave van Saturday 8 March 2003

Reformatorisch Dagblad | 40 Pagina's

PDF Bekijken