Bekijk het origineel

Geen luxe, maar pure noodzaak

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Geen luxe, maar pure noodzaak

"Ontstaan huisartsenposten is de redding van ons vak"

7 minuten leestijd

"Straks vraagt de telefoonlijn: Hebt u jubeltenen? Druk 1. Hebt u aambeien? Druk 2." Een zestiger uit Nijverdal -bril, buikje, baardje- steekt zijn verontrusting niet onder stoelen of banken. Hij vreest bureaucratie als hij zich buiten de kantooruren moet melden bij de Centrale Huisartsen Post Almelo. CHPA-directeur Hans Lotgerink kijkt zenuwachtig op z'n sheets. Weer zo'n opmerking die zijn zorgvuldig opgebouwde betoog onderbreekt. Avondvoorzitter Rob Nijman bezweert de crisis. "Laat meneer Lotgerink eerst zijn verhaal af maken, anders wordt het te rommelig."

Af en toe laaien de gemoederen hoog op tijdens de informatieavond in het Twentse Nijverdal. Het ontstaan van de huisartsenpost in Almelo zorgde begin dit jaar voor veel onrust. Deze avond moet die wegnemen.

Met ingang van 1 januari kunnen patiënten uit de wijde omstreken 's nachts en in het weekend alleen in Almelo terecht voor spoedeisende huisartsenzorg. In de zomer komen daar ook de avonden bij.

Veel inwoners van Nijverdal, de grootste kern van de gemeente Hellendoorn, vrezen dat de zorg onvoldoende zal worden. Ze zien op tegen de reistijd naar Almelo en zijn bang dat de huisarts in spoedgevallen niet op tijd bij hen zal zijn. Het actiecomité Hellendoornse Huis Artsen Post (HHAP) verzamelde in korte tijd 13.000 handtekeningen, erg veel op een totaal van 36.000 inwoners. Zij willen een dependance van de huisartsenpost in het Nijverdalse. Vandaar de onrust op de informatieavond in het Hervormd Centrum.

Gitzwart

De problemen rond de Almelose huisartsenpost spelen landelijk. Waar een post komt, ontstaat commotie. Patiënten reageren ongerust omdat de oude, vertrouwde huisarts niet meer op afroep 's avonds en 's nachts beschikbaar is. Bovendien was de informatievoorziening niet altijd even snel en accuraat.

Toch is het ontstaan van de huisartsenposten, ook die in Almelo, noodzakelijk, betoogt Rob Bruinsma, voorzitter van de Centrale Huisartsen Post Almelo. "Er is sprake van een dreigend huisartsentekort, ook in onze regio. Er is een grote uitstroom van huisartsen boven de vijftig die het werk niet meer volhouden", zo houdt hij de 200 toegestroomde -meest oudere- Hellendoorners voor.

Muisstil blijft het tijdens Bruinsma's betoog. Gitzwart zijn de contouren die hij schetst. Tegenover de grote uitstroom van vergrijsde huisartsen staat een volstrekt onvoldoende aanwas van nieuwe mensen. "Er zijn de afgelopen jaren veel te weinig huisartsen opgeleid. Dat hebben we jaren geroepen, en eindelijk is het overheidsbeleid iets bijgesteld. Maar dat betekent niet dat we zomaar nieuwe huisartsen erbij krijgen. De opleiding duurt tien jaar."

Was de ouderwetse huisarts bij nacht en ontij bereikbaar, de moderne huisarts wil dat niet meer. "Tegenwoordig zijn ook veel vrouwen huisarts. Velen van hen willen in deeltijd werken of in ieder geval normale werktijden hebben. Dus geen 55 uur per week plus ook nog 2000 uur per jaar in de avond-, nacht- en weekenddiensten. Alleen zo kunnen we de huisartsendienst overeind houden."

Golf van protest

De gewraakte avond-, nacht- en weekenddiensten worden opgevangen door centrale huisartsenposten. In de gemeente Hellendoorn zorgde de opzet van de post bij het Almelose ziekenhuis voor een golf van protest. Niet het minst door gebrekkige communicatie van de huisartsen. Die lieten half december een brief uitgaan waarin wordt gezegd dat per 1 januari de patiënten in het weekend en 's nachts naar Almelo moeten. De onrust golfde door het anders zo rustige Nijverdal.

"Wij moeten een halfuur rijden naar Almelo", zegt een goedmoedige boer uit Daarle. "Dwars door Wierden heen. Dat is een ellende met al die drempels en 30-kilometerszones." "'t Is dubbelop", vertelt zijn zoon. "De ambulance doet er ook lang over om hier te komen. Vroeger was er een ambulancepost in Den Ham en hier in Nijverdal." Van de handtekeningenactie verwachten ze niet veel. "'t Is allemaal al besloten. Het kan niet meer teruggedraaid worden."

Dat is eigenlijk ook de boodschap van huisartsenpostvoorzitter Bruinsma. "De oprichting van de posten is beleid van het ministerie. Er zijn er al 107 opgericht. Dit jaar moet 95 procent van het hele land zijn gedekt door deze posten", doceert hij met gezag.

Bij de wat onzeker ogende directeur Lotgerink van de Almelose huisartsenpost gaat de zaal echter sputteren. Als deze opsomt waar de 75 artsen vandaan komen om 's nachts de post te bemensen -Almelo, Twenteland, Hellendoorn, Rijssen-Holten, Wierden- roept iemand: "Hoe heb je ze bij elkaar geharkt?"

Kwalijke zaak

Als Lotgerink geen gegevens blijkt te hebben over aanrijtijden, grauwt een boze oudere: "Dat vind ik een kwalijke zaak." "Dat kan", reageert Lotgerink koeltjes. Boosheid is er ook als de directeur vertelt dat patiënten bij het telefoneren naar de post hun verzekeringsgegevens bij de hand moeten hebben. "Kunt u niet meteen vragen wat je mankeert", veert de Nijverdaller met buikje en baardje op. "Je belt niet voor jubeltenen op. De rompslomp komt daarna wel."

Rob Nijman, die namens de Nederlandse Patiënten Vereniging de avond medeorganiseert, grijpt in. Lotgerink vervolgt nu ongestoord zijn verhaal: 50 procent van de gevallen kan telefonisch worden afgehandeld, 30 procent van de patiënten moet naar het spreekuur, 20 procent krijgt een visite, waarbij 1 à 2 procent een spoedgeval is.

Plaatjes van de post met zijn ultramoderne wacht- en behandelkamers volgen. Ook de rijkelijk uitgeruste artsenauto, die als een ambulance oogt en waarin een chauffeur de arts naar een spoedgeval rijdt, wordt getoond. "'k Zie geen zwaailicht", mokt een vrouw. "Indien er medische noodzaak is, wordt er altijd visite gereden", vervolgt Lotgerink. "Medische problemen gaan voor vervoersproblemen." Het taxibedrijf in Nijverdal slaapt 's nachts. Althans nog.

De service van de huisartsen vermindert, geeft de huisartsenpostdirecteur toe. "Het spreekuur is niet meer om de hoek." De voordelen wegen daar ruimschoots tegen op, vindt hij. "Een uitgeruste huisarts hoeft slechts negen uur per dag te draaien. We hebben uitgebreide medische apparatuur en zitten dicht bij het ziekenhuis, zodat we bij twijfel zo kunnen doorsturen. De huisartsenpost is geen luxe, maar pure noodzaak."

Slechte brief

"Het is bar slecht gecommuniceerd", gebaart Anne van der Meiden in de pauze. De bekende communicatiehoogleraar zit in het comité van aanbeveling van de actiegroep HHAP voor een huisartsenpost in Nijverdal. "Wat moet je nu met een bríéf?" vraagt hij huisarts Vriens, die erbij komt staan. "Ze hadden het moeten vertéllen. In de sportclubs en op vergaderingen van vrouwenbonden. Nu is er grote onrust. Bovendien was het een slechte brief. Er stond niet in dat je gewoon 1-1-2 kunt blijven bellen."

"De informatievoorziening was onvoldoende", geeft Vriens toe. "De meeste onvrede komt door onwennigheid. Ikzelf ben heel blij dat de post is ingevoerd. 's Nachts ben ik helder, ik ben accuraat, en zit de volgende morgen niet met een duf hoofd op het spreekuur. De laatste keer dat ik nachtdienst had, 18 december vorig jaar, was ik van halfeen tot halfzes in touw. Toch moest ik om acht uur fit op het spreekuur zitten. Dat kan toch niet", aldus Vriens.

Het kwam de laatste jaren steeds vaker voor dat Vriens uit zijn bed werd gebeld voor onbenullige dingen. "Mensen die om 4.00 uur bellen omdat ze blaasontsteking hebben. Iemand die om 23.00 uur zijn oren wil laten uitspuiten. Ouders die midden in de nacht aan de lijn hangen omdat hun kind 39,3 graden koorts heeft. Toen ik 22 jaar geleden begon, werd er tijdens nachtdienst sporadisch gebeld. Nu belt de helft onterecht."

Voordelen

Vriens ziet alleen maar voordelen van de huisartsenpost. In dit systeem kan de arts die nachtdienst heeft gedaan de volgende morgen uitslapen. "De huisartsenpost is de redding van ons beroep. Met dit systeem hoop ik dit mooie werk misschien wel tot mijn 65e te blijven doen. Al die onnodige telefoontjes blijven weg. Nachtdienst is alleen bedoeld voor echt spoedeisende hulp. Bovendien is de post een waarborg voor de kwaliteit van de zorg. Ikzelf heb in mijn auto geen defibrillator, geen zuurstof of zwaailicht. De auto van de post heeft dat wel."

Burgemeester J. J. van Overbeeke van de gemeente Hellendoorn jast na de pauze geduldig de vele vragen van het actiecomité erdoor. Bezwerend en gebarend maant hij zijn burgers tot kalmte. Geduldig proberen Bruinsma en Lotgerink de onrust weg te nemen.

De 86-jarige voormalige Nijverdalse huisarts dr. G. van Zadelhoff, geestelijk vader van het actiecomité, grijpt de microfoon. De dokter met de lange kniekousen gaat voor de vertegenwoordigers van de gewraakte huisartsenpost zitten en vuurt een paar felle vragen af. "Hoe gaat dat met de zorg rond terminale patiënten?" De volle zaal valt hem bij met applaus. "Die zorg kan de huisarts gewoon blijven doen", is het antwoord.

De kernvraag van het comité -"Kan de beslissing over de huisartsenpost één jaar worden uitgesteld?"- krijgt een ontkennend antwoord. Bruinsma: "Deze keuzes heeft onze minister gemaakt. Dit is ons opgelegd."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 15 maart 2003

Reformatorisch Dagblad | 40 Pagina's

Geen luxe, maar pure noodzaak

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 15 maart 2003

Reformatorisch Dagblad | 40 Pagina's

PDF Bekijken