Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Cavaillé-Coll-orgel Concertgebouw   Haarlem wordt gerestaureerd

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Cavaillé-Coll-orgel Concertgebouw Haarlem wordt gerestaureerd

3 minuten leestijd

Flentrop Orgelbouw gaat het Cavaillé-Coll-orgel van het Haarlemse Concertgebouw restaureren. Kortgeleden zette Cees van Oostenbrugge, directeur van de firma, zijn handtekening onder het contract. De herbouw van het instrument vindt plaats na de ingebruikname van de nieuwe concertzaal in 2005.

De beroemde Franse orgelmaker Cavaillé-Coll leverde in 1875 een instrument voor het vroegere Paleis voor Volksvlijt in Amsterdam, een onderkomen bedoeld voor recreatie van de werkende klasse. Het drieklaviersorgel telt 46 stemmen en zowel het Positif als het Récit heeft een zwelkast. Alexandre Guilmant speelde het concertorgel in 1875 in, waarna er tot 1899 wekelijks bespelingen plaatsvonden. Na 1900 liep de belangstelling voor deze concerten sterk terug. Uiteindelijk kochten de Haarlemse muziekliefhebbers Stoop en Bunge het Franse orgel, om het vervolgens aan hun stad te schenken. De firma Adema bouwde het instrument in 1924 in het Haarlemse Concertgebouw op. In plaats van de mechaniek en windladen van Cavaillé-Coll plaatste Adema de in zijn tijd gebruikelijke kegelladen en een pneumatische traktuur. De pneumatische traktuur werd door Vermeulen in 1964 ingeruild voor elektrische traktuur, die inmiddels tot op de draad is versleten.

Mijn kennismaking in 1999 met Nederlands grootste Cavaillé-Coll-orgel viel tegen. De klanken van het Grand Orgue werkten ontnuchterend. De brede streek van de Franse orgelbouwer ontbrak. Ook na het toevoegen van 8-voeten aan de Montre 8' bleef de orgelklank dor. Wel donker, maar niet zangerig. Het tutti was ontluisterend. De tongwerken, die in andere instrumenten Cavaillé-Coll zo fraai met de grondstemmen samensmelten, klonken snijdend en zakten hier als het ware door de labialen heen.

De komende restauratie betekent het einde van de geschetste kommer en kwel. Volgens Henk Kooiker, samen met Jan Jongepier adviseur bij de restauratie, zijn de in 1924 geplaatste kegelladen de boosdoener. "Registers blijven met deze laden aparte hokjes, waardoor de klank niet samensmelt. Dat gebeurde met de originele sleeplade in de originele situatie wel. Een sleeplade koppelt namelijk onderling registers windtechn isch aan elkaar. De komende restauratie is een reconstructie naar de oorspronkelijke situatie, waarbij ook een van de originele windladen, die in een koororgel in Hulst was geplaatst, terugkeert. Ook de originele registerplaatjes worden in ere hersteld."

De reconstructie is geen slag in de lucht, stelt Van Oostenbrugge. "De sporen geven zo veel houvast, dat de factor fantasie zeer klein tot nihil zal zijn. Ook omdat er vrijwel identieke Cavaillé-Coll-orgels in Lisieux en Warrington bewaard bleven, zijn gefundeerde antwoorden op vragen mogelijk."

Het is opmerkelijk dat er van de ruim 2500 pijpen in het Haarlemse orgel slechts zo'n 100 niet origineel zijn. Daarnaast is er weinig met de vorm en klank van het pijpwerk gebeurd. Het register Unda Maris, dat zich in het orgel in de Barendrechtse Dorpskerk bevond, keert terug, terwijl aan het Récit een Dolce 4' wordt toegevoegd, een register dat al in de plannen van Cavaillé-Coll was opgenomen.

De restauratie kost bijna 1 miljoen euro. De gemeente Haarlem levert daaraan, als eigenaar van het orgel, de grootste bijdrage. Andere bijdragen komen van het Rijk en van sponsors. Het is de verwachting dat het gerestaureerde Frans-romantische orgel de uitstraling van Haarlem als orgelstad zal vergroten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 28 april 2003

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Cavaillé-Coll-orgel Concertgebouw   Haarlem wordt gerestaureerd

Bekijk de hele uitgave van maandag 28 april 2003

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken