Bekijk het origineel

Vrouw in het ambt

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Vrouw in het ambt

6 minuten leestijd

De Landelijke Vergadering van de Nederlands Gereformeerde Kerken buigt zich in 2004 over een rapport dat alle kerkelijke ambten toegankelijk maakt voor dames. Natuurlijk heeft zoiets gevolgen voor de relaties met andere kerken. Daar wil ik het vandaag niet over hebben. De in dit stukje gestelde vraag is op basis van welke argumenten orthodoxe gereformeerden zich er in de loop der jaren tegen keerden.

Na de Reformatie rees soms de vraag in hoeverre vrouwen een positie konden hebben in kerk. "Als het voorvalt", zegt Luther in een preek uit 1522, "dat geen man aanwezig is, dan kan een vrouw optreden en voor anderen preken naar vermogen." Dat blijft echter een noodgeval! Ook Calvijn wil een vrouw niet toelaten tot het ambt. Hij kent wel twee groepen diakenen: een voor het besteden van de aalmoezen en de andere voor de ziekenverzorging. Bij dat laatste wil hij vrouwen inschakelen.

De oude gereformeerde kerken hebben er twee keer over gesproken. Eerst tijdens het convent van Wezel in 1568. Dat sloot zich aan bij Calvijn. De tweede keer kwam de kwestie aan de orde tijdens de synode van Middelburg in 1581. Die wilde toch niet weten van die tweede soort van diaconessen. Vrouwen waren zeer welkom bij het verzorgen van de zieken. Maar een ambt moesten ze toch maar niet krijgen.

Welke bijbelse argumenten gebruiken tegenstanders? Ik beperk mij tot de toelichting op een drietal bijbelteksten. Eerst Galaten 3:28. Deze tekst zegt: In Christus "is noch Jood noch Griek, daarin is noch dienstbare noch vrije, daarin is geen man en vrouw..." Vaak gebruiken voorstanders van de vrouw in het ambt deze tekst. Maar zulke strijders vergissen zich.

Paulus spreekt over de verhouding tot God en Christus. Voor Hem maakt het geen verschil of een vrouw of man, een Jood of Griek, een slaaf of vrije zich tot Hem wendt om vergeving. Waarom zegt Paulus dit alles? De Griekse wijsgeer Thales was "het noodlot dankbaar", "omdat hij ten eerste als mens en niet als dier, ten tweede als man en niet als vrouw, ten derde als Griek en niet als barbaar geboren was." De apostel distantieert zich van die denigrerende opmerkingen. Een slaaf blijft in het maatschappelijke verkeer slaaf. Het etnische verschil tussen Jood en Griek is niet uit te wissen. Dus ook het verschil tussen man en vrouw niet. Galaten 3:28 bespreekt de geestelijke gelijkwaardigheid van man en vrouw, maar niet de kerkrechtelijke positie van de vrouw.

Dan is er de tweede tekst: 1 Korinthe 14:34. Hier zegt de apostel: "Dat uw vrouwen in de gemeenten zwijgen; want het is haar niet toegelaten te spreken, maar bevolen onderworpen te zijn, gelijk ook de Wet zegt." Paulus veroordeelt in deze eerste brief aan Korinthe wantoestanden. Hij bestraft partijschappen, veroordeelt de geneigdheid tot rechtszaken, geeft regels voor het huwelijk, beantwoordt de vraag omtrent het eten van offervlees, regelt de viering van het heilig avondmaal en bespreekt de gaven van profetie en tongentaal. Wij moeten vaststellen dat de gemeente van Korinthe werd overspoeld door een golf van emancipatie. Vrouwen wilden meer invloed krijgen in het spreken in de gemeente en daartegen verzet Paulus zich.

Wat betekent dat "in de gemeenten"? Het ging in de oudchristelijke samenkomsten vaak anders toe dan bij ons, waar alleen de predikant de dienst uitmaakt. Bezoekers wierpen vragen op. Die werden gezamenlijk beantwoord. En nu zegt Paulus dat het een vrouw niet toegestaan is om aan zulke discussies deel te nemen. Indien nu de vrouw volgens de apostolische ordening niet mocht discussiëren, waaraan zou zij dan het recht kunnen ontlenen op het predikambt? In de discussie spreekt zij als één tussen velen die antwoorden kunnen, in de prediking spreekt zij als één tot velen die zwijgen moeten.

Paulus beroept zich op de vijf boeken van Mozes. Daarbij valt te denken aan Genesis 3:16: "Tot uw man zal uw begeerte zijn en hij zal over u heerschappij hebben." Mogelijk zegt iemand: Dat oordeel is door Christus opgeheven. Dan nog kan Paulus doelen op Genesis 2:18. Daar komt het onderscheid tussen man en vrouw op uit de wil en schepping van God. Hij maakt voor de man iemand die "als een hulp tegenover hem zij." Niet iemand die minder, maar iemand die anders is.

1 Korinthe 14:35 zegt: "Het staat lelijk voor de vrouwen, dat zij in de gemeente spreken." Dat woord lelijk betekent schandelijk. Niet zozeer naar het oordeel van de mensen, maar naar het oordeel van God. Want het gaat hier, zegt vers 37, over de geboden van God. Voorafgaand aan vers 34 over het zwijgen gebruikt vers 33 de woorden "gelijk in al de gemeenten der heiligen." Maar deze versindeling is niet helemaal correct. De woorden "gelijk in al de gemeenten der heiligen" behoren volgens rechtzinnige godgeleerden bij vers 34: "dat uw vrouwen in de gemeenten zwijgen... gelijk in al de gemeenten der heiligen."

Ten slotte de derde tekst. 1 Timótheüs 2:11,12 zegt: "Een vrouw late zich leren in stilheid, in alle onderdanigheid. Doch ik laat de vrouw niet toe, dat zij lere, noch over de man heerse, maar (wil) dat zij in stilheid zij." De betekenis hiervan is dat de vrouw niet zélf onderricht moet geven, maar zich moeten laten leren of onderrichten. Wat betekenen die woorden leren en onderrichten? In vers 11 heeft die wijze van spreken te maken met het woord leerling, of discipel. In vers 12 heeft het te maken met de leer waaraan de opzieners, de ambtsdragers dus, zich hebben te houden. De strekking is duidelijk. De beléring, de onderwijzing, de vermaning in de gemeente is niet de taak van de vrouw.

Het "leren" dat Paulus de vrouw verbiedt, is waarschijnlijk het geven van aanwijzingen vanuit de Schrift voor het dagelijks gedrag. En het "in stilheid" duidt op de onderschikking van de vrouw aan haar man. Niet op minderwaardige wijze. Maar "gelijk de gemeente onderdanig is aan Christus" (Efeze 5: 24). Sommige tegenstanders van deze visie trekken in twijfel dat het in deze tekst gaat om een algemeen leer- en spreekverbod voor de vrouw. Maar zeg nu zelf, als aan iemand de pudding wordt verboden, mag je dan concluderen dat het hele diner wel wordt toegestaan?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 19 juli 2003

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

Vrouw in het ambt

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 19 juli 2003

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

PDF Bekijken