Bekijk het origineel

Alleen sterkste kunstenaars redden het in Israël

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Alleen sterkste kunstenaars redden het in Israël

9 minuten leestijd

Dichter en romancier Vladimir Hanan reist 's middags met de bus naar Noord-Jeruzalem. Daar wordt hij met een aantal anderen opgepikt door een busje en naar industriegebied Atarot gereden. Hij is bewaker in een wasserij. Van vijf uur 's middags tot zeven uur 's ochtends zit hij achter de gesloten poort. Hij is dan alleen in het bedrijf. Klagen doet hij niet. Zijn baan als bewaker -vijf diensten per week van veertien uur elk- biedt hem alle mogelijkheden te schrijven en te lezen. "Ik moet zes keer een ronde maken, maar die duurt minder dan een minuut", zegt de nachtwaker terwijl hij er in zijn woonkamer gemakkelijk bij gaat zitten.

Op zijn werk gaat de poort achter hem op slot. Hij begrijpt dat er gevaar is. De industriewijk in Noord-Jeruzalem is tijdens de intifada onrustig geweest. Bij een bedrijf 300 meter verderop werd het hoofd van een bewaker met een metalen voorwerp bewerkt. Maar de grenspolitie patrouilleert permanent. Zodra Hanan iets verdachts opmerkt, kan hij haar assistentie inroepen.

In Rusland behoorde Vladimir Hanan tot de groep van dissidente schrijvers. Zijn werken werden gelezen in Amerika, Oostenrijk, Frankrijk, Duitsland, Joegoslavië, maar in Rusland zelf waren ze verboden. Hij werkte eerst als technicus op een röntgenafdeling. Later vond bij een baan als bewaker in de bouw. Daar moest hij 24 uur achter elkaar werken. Vervolgens was hij drie dagen vrij. Dat soort banen was bij dissidente schrijvers in trek. "Het salaris was een minimum om van te leven, maar je had een maximum aan vrije tijd", zegt hij.

Roep van je bloed

Na de val van het Sovjet-imperium voelde hij een sterke drang Rusland te verlaten. Hij droomde ervan in de Verenigde Staten te wonen. In 1990 bezocht hij New York. De stad maakte een grote indruk op hem, maar hij had geen directe familieleden in Amerika en kon dus niet blijven. In 1995 ging hij op bezoek in Israël, waar zijn dochter was gaan wonen. "In die tijd was ik een totaal geassimileerde Jood", zegt hij. "Ik voelde altijd dat ik een Russische schrijver was. Ik had nooit een Joodse vriendenkring in Leningrad."

Israël maakte een enorme indruk op hem. Het gevoel ergens thuis te horen kwam als een grote verrassing. Hij dacht er niet meer over naar andere landen te gaan. "In Rusland bestaat het begrip: de roep van je bloed. Misschien komt het door mijn grootouders. Het leven houdt niet op bij onszelf."

Zeven jaar geleden emigreerde hij naar Israël. Evenals andere immigranten ging hij naar een talenschool om Hebreeuws te leren. Hij werkte een paar maand bij een Russischtalige krant, maar die werd opgeheven. Toen begon hij met zijn baan als bewaker. Het ministerie van Integratie sponsorde het eerste boek dat hij in Israël uitgaf.

Varkensvlees

Israël is een Joods land en hij deed inmiddels een kleine stap naar het judaïsme. "Ik eet geen varkensvlees meer. Dat doe ik uit een gevoel van solidariteit. Maar ik geef niet zo veel om eten, dus het is niet echt een opoffering. Sinds ik hier ben, weet ik tien keer zo veel over het judaïsme als vroeger. Maar dat was bijna niets, dus het is nog steeds niet veel. Wel besef ik dat het judaïsme een brede godsdienst is, als een oceaan. Toen ik in Rusland woonde, had ik veel meer te maken met de christelijke lectuur. Daar weet ik veel van."

Hij loopt naar de slaapkamer en komt terug met een Russisch boek. Hij schreef inmiddels drie boeken, gedeelten ervan zijn vertaald. Hij kreeg een baan aangeboden bij het Russische blad Visti, maar die weigerde hij. "Met dit werk kan ik haast onbeperkt lezen en onbeperkt schrijven", zegt hij.

De sopraanstem van operazangeres Svetlana Bendikov vult de woonkamer. De computer waarop de zangopnamen staan, is verbonden met de luidsprekers van de radio. Zij, echtgenoot Michael en de zonen Boris en Shimon wonen in een flat in de Jeruzalemse wijk Gilo.

Ze hadden het goed in Krivoj Rog in Oekraïne. Het fotoalbum gaat open: Michael op het podium tussen de kinderen. Hij produceerde kindermusicals, die nog steeds worden opgevoerd, en hij leidde opera's en een orkest. Ze wonnen prijzen bij festivals. Svetlana gaf zangles op een lerarenopleiding. Verder zong ze in de opera. Ze studeerde af op de Oekraïense folklore.

Concerten

Waarom naar Israël als het leven in Oekraïne zo goed was? "In de eerste plaats omdat ik Jood ben", zegt Michael. "Toen het mogelijk werd naar Israël te gaan, wist ik dat ik zou emigreren. We hebben nooit vervolging ondervonden. We voelden ons deel van de bevolking. Maar financieel gezien was het heel moeilijk. We zagen geen toekomst voor onze twee jongens."

Drie jaar geleden maakten ze de grote stap. Ze gingen naar opvangcentrum Beit Canada in Jeruzalem. De lessen Hebreeuws waren nog maar nauwelijks begonnen of ze gaven al concerten. Opnieuw komen er foto's tevoorschijn, nu met Michael op het podium en Svetlana naast premier Sharon. Svetlana trad op tijdens het beroemde Abu Gosh-festival voor klassieke muziek, waar ze opera's zong van Verdi, Bizet en Strauss. Het ministerie van Integratie betaalde kostuums en de muziekinstrumenten.

Een maand nadat ze het huis in Gilo hadden betrokken begonnen de beschietingen van de Palestijnen op Gilo en van Israëlische soldaten op Beit Jalla. Hun huis stond echter niet in de vuurlinie. Er was geen reden weg te gaan. De buren hier klagen niet over geluidshinder van een muzikale familie.

Michael en Svetlana vonden werk bij een muziekschool in Bat Yam, op ongeveer een uur rijden van Jeruzalem. De lessen worden 's middags gegeven en de leerlingen variëren in de leeftijd van 6 tot 60. Zij geeft les in stemontwikkeling en hij leidt een jeugdorkest.

Minimumloon

Ze verdienden het minimumloon. Het gezinsinkomen bedroeg ongeveer 7000 sjekel (1400 euro). Maar de uitgaven zijn groot. Voor de opleiding van Boris aan de Rubin Academie (een middelbare school die de nadruk legt op muziek) moeten ze per maand 1000 sjekel (200 euro) neertellen.

Aan het einde van het schooljaar werden ze echter ontslagen. In september neemt de school hen weer aan. Zo hoeft hun werkgever, de gemeente Bat Yam, hun in de twee maanden durende vakantie niet uit te betalen. Michael zegt dat hij net achttien dagen te kort heeft gewerkt om een werkloosheidsuitkering te ontvangen. Hij geeft nu solo-optredens. Svetlana neemt bijbaantjes: ze hield toezicht bij examens en ze verzorgt een oude dame.

Het liefst zou ze vast werk hebben als lerares op een conservatorium of als operazangeres. "Het is heel moeilijk werk te vinden aan een academie in een klein land", zegt ze. "Misschien heb je connecties nodig. Ik probeerde een auditie te krijgen bij de Israëlische opera. Maar velen vertelden ons dat dat alleen lukt als je de juiste vriendjes hebt."

Haar echtgenoot vult aan: "We zijn heel gefrustreerd wat audities betreft. Je hoort mensen die helemaal niet goed zijn. We zijn niet bang voor de competitie. We hebben onze kwaliteiten. Mensen houden ervan om naar ons te luisteren."

Hij vermoedt dat 80 procent van de professionele musici geen baan heeft in het eigen vakgebied. Ze zijn in hun vrije tijd musicus. Sommigen verlaten Israël omdat ze geen werk kunnen vinden.

Connecties

De immigranten die uit de voormalige Sovjet-Unie arriveren, moeten door de moeilijke tijden heen zien te komen, aldus Svetlana. Het zijn de sterken die volhouden en slagen. "Het is moeilijk om uit je eigen kringetje te komen. Je hebt veel connecties nodig. Als je in je eigen kring blijft, heb je geen toekomst. We kennen zangers die succes hebben. Ze treden nu in de hele wereld op. Maar het kost tijd."

Hoewel Svetlana haar vrienden en familieleden mist, hebben ze er geen spijt van dat ze gekomen zijn. "De kinderen zijn hier gelukkig", zegt Michael. "Boris zei dat hij in Oekraïne niets meer te zoeken heeft."

Sinds 1990 is Israël bijna 1 miljoen immigranten uit de voormalige Sovjet-Unie rijker geworden. Onder hen zijn volgens het ministerie van Integratie 8500 artiesten, van wie 2060 musici en 150 schrijvers. De artiesten krijgen hulp van de staat. De hoogte van de financiële hulp varieert. En velen van hen zijn voor hun levensonderhoud op andere banen aangewezen.

Het ministerie organiseert ook conferenties waarbij de immigranten in contact worden gebracht met werknemers, aldus woordvoerder Arik Foder. Voor kunstenaars opent het ministerie galerieën. Het ministerie van Integratie doet zijn best de minister van Financiën, Benjamin Netanyahu, ervan te overtuigen dat hij bij de bezuinigingen de opvang van immigranten moet ontzien.

Niet gemakkelijk

Foder geef toe dat een aantal kunstenaars het land weer heeft verlaten. "Israël is geen gemakkelijk land", zegt hij. "Het zijn niet alleen de kunstenaars onder de immigranten die kijken of ze in een ander land een bestaan op kunnen bouwen, maar ook de Israëliërs. We doen ons best, maar we kunnen niet iedereen helpen. Dit is geen groot of rijk land. We hebben geen onbeperkt budget om artiesten te helpen. Meestal moeten ze zichzelf zien te redden."

Galeriehoudster Katya Grjikovsky probeert Russische schilders en fotografen te helpen door hun expositieruimte te geven. "Hier kunnen ze laten zien wat ze gemaakt hebben. In Jeruzalem is de toestand van de Russische schilders heel moeilijk."

Haar organisatie begon in 1994. In het begin werden er voor de Russische immigranten sociale activiteiten georganiseerd, zoals lezingen op het gebied van maatschappij, politiek en economie. Maar de immigranten wilden ook wel eens wat anders. Daarom begon ze naast de lezingen met exposities. "Ons doel is de Russen die hier komen te laten zien wat de Israëliërs hebben gemaakt en de Israëliërs te laten zien wat de Russen hebben gemaakt", zegt ze. "Als een kunstenaar werk maakt op professioneel niveau, geven wij hem een plaats."

Verkoop

De schilders verkopen hun werk voor een deel aan toeristen, maar die zijn er nu minder dan voor het uitbreken van de intifada in september 2000. In de gevestigde galerieën hebben zij vaak geen kans hun werk te tonen. De galeriehouders geven volgens haar de voorkeur aan Israëliërs die ze goed kennen.

Slechts enkele Russische kunstenaars kunnen leven van wat ze maken, aldus de galeriehoudster, die acht jaar geleden zelf uit Sint-Petersburg kwam. Hun namen zijn bij de Israëliërs bekend en zij zijn ingeburgerd. Ze slagen erin hun werk te verkopen.

"De meesten hebben een andere baan", zegt ze. "Dat hoeft overigens niet te betekenen dat hun werk drastisch afwijkt van hun werk als kunstenaar. Sommigen zijn in dienst bij de Israëlische Oudheidkundige Dienst. Hun werk houdt enigszins verband met hun artistieke beroep. Maar anderen werken in fabrieken. Ze doen zware arbeid. Ik ken iemand die in een fabriek vlaggen produceert: acht uur staan en steeds dezelfde handeling verrichten."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 augustus 2003

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Alleen sterkste kunstenaars redden het in Israël

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 augustus 2003

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken