Bekijk het origineel

Droog, droger, droogst

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Droog, droger, droogst

6 minuten leestijd

Water. We hebben het nog steeds, maar de droogte wordt met de dag nijpender. Meteorologen verwachten voorlopig geen regen van betekenis. Boeren, burgers en buitenlui zien reikhalzend uit naar een paar regenrijke dagen. Water. De mens kan niet zonder. Op deze pagina een kaart met de belangrijkste waterlopen in Nederland en tien veelgestelde vragen naar aanleiding van de droogte. Met dank aan het Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling (RIZA) in Lelystad voor het beschikbaar stellen van de gegevens.

1. Hoeveel neerslag valt er in ons land?

Gemiddeld 800 millimeter per jaar. Dat is te vergelijken met een gemiddelde waterstroom in de rivieren van 1000 kubieke meter per seconde. Verreweg het meeste water wordt via sloten, vaarten, kanalen en rivieren afgevoerd naar zee. Een kleiner deel verdwijnt door verdamping. Een nog kleiner deel wordt gebruikt door mens en dier, bijvoorbeeld als drinkwater. Ongeveer tweederde van ons land (vooral het noorden, zuiden en oosten) krijgt drinkwater afkomstig uit grondwater. Grondwater is regenwater dat door de aardbodem naar beneden is gesijpeld. Het bevindt zich op een diepte van 10 tot 400 meter. In het westen is het grondwater niet geschikt voor consumptie omdat het is vermengd met zout zeewater. Daarom komt het drinkwater in het westen uit oppervlaktewater. De Rijn levert 65 procent van het zoete oppervlaktewater, de Maas 8 procent. De rest is afkomstig van enkele kleinere, grensoverschrijdende rivieren. Hieronder een eenvoudige waterbalans voor heel Nederland in een gemiddeld en in een droog jaar.

2. Hoeveel water gebruiken we per dag?

De Nederlander gebruikt gemiddeld 125 liter water per dag. Dit gebruik is vrij stabiel en daalt de laatste jaren zelfs iets. Die 125 liter wordt als volgt besteed:

3. Hoeveel water leveren de drinkwaterbedrijven per jaar?

Zo'n 1260 miljoen kubieke meter. Het grootste deel (765 miljoen kubieke meter) komt uit grondwater, 19 miljoen kubieke meter uit duinwater, 291 miljoen kubieke meter uit oppervlaktewater en 187 miljoen kubieke meter uit infiltratiewater.

De verdeling van het geleverde drinkwater over de diverse gebruikers is als volgt:

Huishoudens: 713 miljoen kubieke meter

Kleinzakelijk: 292 miljoen kubieke meter

Industrie: 161 miljoen kubieke meter

Overig: 90 miljoen kubieke meter.

4. Wat zijn de belangrijkste watervoorraden in Nederland?

Dat zijn het IJssel- en het Markermeer. De oppervlakte van beide meren samen is 1850 vierkante kilometer. Als van beide meren 20 centimeter zou gebruikt worden voor drinkwater dan zou de hele Nederlandse bevolking er een halfjaar genoeg aan hebben. Een tweede belangrijke watervoorraad is het grondwater. Daarvan wordt op duurzame manier jaarlijks 1290 miljoen kubieke meter onttrokken, waarvan 765 miljoen kubieke meter voor drinkwater.

5. Wat wordt er op dit moment gedaan om de watervoorraden op peil te houden?

Het IJsselmeer wordt op peil gehouden door het spuien in de Waddenzee zoveel mogelijk te beperken. De sluizen in de Afsluitdijk zitten dicht. Er wordt water aangevoerd via de IJssel en enkele kleine rivieren. Ook het spuien via het Haringvliet wordt sterk beperkt om de afvoer van het water zoveel mogelijk via de Nieuwe Waterweg te laten plaatsvinden. Daardoor kan de indringing van zout zeewater via de Nieuwe Waterweg worden beperkt. Zolang het echter niet regent zal het peil gestaag zakken.

6. Hoe gaat het met de watervoorraden in de duinen?

Woordvoerster Poppelier van Duinwaterbedrijf Zuid-Holland: "We kunnen nog steeds voldoende drinkwater aanvoeren vanuit de duinen. Water uit een stuk afgedamde Maas bij Brakel wordt naar infiltratieplassen in de duinen gepompt. Het gaat om ruim 12.000 kubieke meter per uur. In totaal beheert Duinwaterbedrijf Zuid-Holland 2300 hectare duinen, levert drinkwater aan 27 gemeenten in Zuid-Holland met in totaal 1,2 miljoen inwoners. We kunnen nog voldoende drinkwater leveren, we hebben geen problemen met de capaciteit. We maken ons wel zorgen over de duinen zelf. De natuur wordt aangetast door de aanhoudende droogte."

7. Is deze zomer extreem of valt de droogte wel mee?

Rob Sluijter van het KNMI: "In heel Nederland is het erg droog, al is er in het oostelijk deel van ons land nog wel wat neerslag gevallen. Vooral het westen heeft met grote neerslagtekorten te maken. Het neerslagtekort wordt berekend door het aantal verdampte millimeters van de neerslaghoeveelheid af te trekken. Door de extreme warmte is veel water verdampt. Deze omvang van de droogte in oostelijk Nederland komt gemiddeld één keer in de twintig jaar voor. De droogte in het westelijk deel van Nederland is uitzonderlijk en komt dicht in de buurt van het record uit 1976. Gemiddeld komt een dergelijke droogte slechts eenmaal in de honderd jaar voor. De problemen als gevolg van de droogte worden versterkt door de lage waterstand van de rivieren. Zij voeren geen water aan, omdat er ook nauwelijks neerslag valt in Duitsland en de Alpenlanden."

8. Welke gevolgen heeft de klimaatverandering op het water?

De temperatuur stijgt en er valt meer neerslag, vooral in de winter. Het water in rivieren en sloten komt daardoor hoger te staan. 's Zomers zijn er juist lagere waterstanden dan voorheen en staat ook het grondwater lager. Er is meer verdroging en dat leidt tot meer vervuiling. Klimaatverandering zorgt er ook voor dat de zeespiegel stijgt. Het gaat om een stijging van 60 tot 80 centimeter per eeuw. Deskundigen verwachten dat het vaker zal gaan stormen en dat die stormen heftiger zullen zijn. De gevolgen worden verzwaard doordat in het westen van Nederland de bodem daalt. Daar komt bij dat we steeds meer bouwen, waardoor het percentage verhard oppervlak toeneemt en regenwater op steeds meer plaatsen niet de grond in kan zakken.

9. Hoe kunnen we water besparen?

* repareer lekkende kranen en doorstromende stortbakken; een druppelende kraan verspilt jaarlijks 2000 liter water;

* laat de kraan niet lopen tijdens het scheren, tandenpoetsen of handen wassen;

* zet de vaatwasmachine pas aan als die echt vol is;

* neem vaker een douche dan een bad en douche een minuutje korter;

* zet een fles water in de koelkast in plaats van de kraan lang te laten lopen om koud water te krijgen;

* eenmaal per week de tuin goed sproeien is beter dan iedere avond een poosje: bevochtig de tuin na zonsondergang, zodat zo weinig mogelijk water kan verdampen;

* was de auto in droge periodes zo weinig mogelijk en doe dit bij voorkeur in een wasstraat; een wasstraat verbruikt veel minder water dan de tuinslang thuis en is bovendien beter voor het milieu.

Door waterbesparingsacties gebruiken we nu minder drinkwater dan voorheen. In 1969 gebruikten we nog 190 liter per dag, in 1995 134 liter en in 2001 125 liter.

10. Wat doen lezers van de digitale krant van het RD om water te besparen?

Ruth (35) uit Alblasserdam: "Kort douchen; eigenlijk doen we dat altijd al. Geen ramen zemen; we slaan wel een keer over. Net als de auto, en dat na de vakantie. Alleen de planten in de moestuin worden besproeid. De vaste planten krijgen minder; kunnen echt wel tegen een beetje droogte."

André Bolier (13) uit Scherpenisse: "Wat valt er te besparen met een gezin van zeven kinderen? Je kunt de kinderen toch niet vuil en vies in hun bed stoppen? Er zal toch gewassen moeten worden. We gaan echt geen auto's wassen of de stoep schrobben, maar alles wat nodig is, moet toch gewoon doorgaan. Misschien is het een optie om een grotere noodvoorraad aan te leggen." Piet (28) uit Wageningen: "De tuin niet sproeien; niet in bad gaan; rustig aan doen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 23 augustus 2003

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

Droog, droger, droogst

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 23 augustus 2003

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

PDF Bekijken