Bekijk het origineel

Bovensmilde slaat brug van verzoening

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Bovensmilde slaat brug van verzoening

Molukkers en Nederlanders houden samen kerkdienst

5 minuten leestijd

BOVENSMILDE - De treinkaping bij De Punt door Molukkers, in 1977, heeft het Drentse dorp Bovensmilde voorgoed op de kaart gezet. "Aha, Bovensmilde", zei iemand veelbetekenend tegen Sjoerd Post toen deze in het voormalige Joegoslavië op vakantie was. Post was als journalist betrokken bij de kaping, schreef een boek over Molukkers en zit namens de plaatselijke SoW-kerken in de contactcommissie Moluks-Nederlandse kerken. Het is aan deze kerken te danken dat de 1500 Molukkers en de Nederlanders in Bovensmilde weer met elkaar praten.

Vandaag en morgen staat Bovensmilde in het teken van ontmoeting en verzoening tussen beide bevolkingsgroepen. "Singga Dolo! Kom eens langs!" heet het evenement dat de kloof tussen Molukkers en Nederlanders moet dichten. Het is een soort Pasar Malam, een markt, maar dan op kerkelijke leest geschoeid. De organisatie is in handen van de Molukse wijkraad, het Molukse wijkcentrum Molo-Oekoe en de Contactcommissie Moluks-Nederlandse kerken, waarin de Moluks-Evangelische kerk, de SoW-gemeente en de wijkraad van de rooms-katholieke parochie samenwerken. "De treinkaping en de daarmee samenvallende gijzeling van Nederlandse leerkrachten en schoolkinderen sloegen diepe wonden bij Molukkers en Nederlanders", zegt Post. Hij wil niet ontkennen dat er nog steeds harde gevoelens zijn, maar kan niet spreken over vijandschap. "Molukkers en Nederlanders hebben al die jaren langs elkaar heen geleefd. Ik wil de gebeurtenissen niet bagatelliseren, maar ook niet opblazen."

In de periode 1969-1970 werd een honderdtal Molukse gezinnen in Bovensmilde gehuisvest. Het merendeel van de Molukse activisten was uit deze Molukse gemeenschap afkomstig. Sommigen van hen zijn na een gevangenisstraf van tien of vijftien jaar weer teruggekeerd in het dorp.

De kleine dorpswereld werd verdeeld in daders en slachtoffers, in wij en zij. De bewuste basisschool werd afgebroken en op een andere plek weer opgebouwd. Het grasveld waar eens de basisschool stond, ligt al jaren braak en is de fysieke scheidslijn tussen de Molukse woonwijk en het Nederlandse gedeelte.

Precies op die plaats staat op dit moment een witte tent. Nederlandse en Molukse zang, dans, muziek, kunst, poëzie en proza domineren tijdens dit weekeinde. Morgen zitten Molukkers en Nederlanders zij aan zij in een gezamenlijke kerkdienst. De twee predikanten van de SoW-gemeente, ds. A. W. Riepma en mevr. ds. S. D. Kits, en een Molukse voorganger, ds. T. Pattinasarani, staan met de bezoekers stil bij het thema "Verzoening".

Volgens Post is er pas sinds een jaar of tien sprake van contact tussen Molukkers en Nederlanders. Eind jaren zeventig gaven de Nederlandse kerken de Drentse verklaring van de Nederlandse kerken af, waarin zij verbetering van de relaties tussen de Molukse gemeenschap en de Nederlandse samenleving beoogden. Het contact verliep echter moeizaam.

Post: "Dat was deels te wijten aan cultuurverschillen. Als wij tijdens een vergadering bij de rondvraag belandden, waren Molukse mensen nog maar op pagina 1. Zij voelden zich overheerst. Wij gingen veel te snel. Molukkers koppelen bovendien alles terug naar de eigen gemeenschap. Dat kost veel tijd en maakt contact niet gemakkelijk."

De overheid heeft niets of nauwelijks iets gedaan om de positie van de Molukse gemeenschap in Nederland te verbeteren, is het verwijt van Post. Hij staat daarin niet alleen. Molukkers voelen zich tot op de dag van vandaag verraden door de loze beloften van de Nederlandse regering. Die beloofde de KNIL-militairen vijftig jaar geleden terugkeer naar de Molukken en steun in de onafhankelijkheidsstrijd voor de Republik Maluku Selatan (RMS).

Dat de kerken wél contacten legden en samen met de Molukse gemeenschap kerkdiensten gingen organiseren, vindt Post niet meer dan normaal. "We delen hetzelfde geloof. Wij brachten het christendom in 1600 naar Nederlands-Indië. Daar nam het weliswaar eigen vormen aan, maar het bleef in hoofdlijnen hetzelfde."

Voorbeelden van verschillen tussen beide kerken zijn volgens Post voorouderverering en het daarmee in verband staande contact met gestorvenen. "Tijdens de rechtszaak tegen de treinkapers stonden er zeven jongens terecht. Het hadden er acht kunnen zijn. De achtste kreeg in de week voorafgaand aan de kaping een visioen waarin zijn grootvader hem zei dat hij niet aan de kaping moest deelnemen. Nederlanders zeiden: Hij is gewoon bang. Molukkers waren bloedserieus."

Als iemand van de Nederlandse kerken deze vermenging van het christendom met natuurgodsdiensten ter sprake brengt, heeft de Molukse voorganger een gevat antwoord. Post: "Hij zegt dan: Jullie denken dat jullie ons het ware geloof hebben gebracht. Maar in jullie godsdienst zitten ook heidense elementen. Dus waarom ons veroordelen?"

Molukkers hebben een offerschaal waarin ze in de loop van de week steeds meer munten leggen. Voor de kerkdienst verpakken ze die in wit papier en geven zo hun gaven. "Molukkers vinden het heel oneerbiedig dat Nederlanders in de kerk met een nonchalant gebaar hun portemonnee uit hun achterzak trekken", weet Post.

Hij vergelijkt hun kerkdiensten met die van hervormden of gereformeerden, maar typeert hun leer en leven meer als "orthodox." "Ze hebben een sterk geloofsleven. Gebed voor het eten of voor bescherming onderweg duurt minutenlang. Alle mannen bidden staande. Ook het consistoriegebed is heel uitgebreid. Onder jongeren echter komt veel kerkverlating voor."

In Indonesië behoorde de Molukse gemeenschap tot de Moluks-Protestantse Kerk (GPM). Zij wilde dit ook in Nederland, maar de moederkerk accepteerde de dochter in ballingschap niet. De relatie liep helemaal spaak toen er in de GPM een kanselboodschap werd voorgelezen waarin stond dat de kerk de Indonesische regering erkende als een door God geplaatste overheid. De Nederlandse kerken verklaarden zich vervolgens solidair met de Molukse gemeenschap.

Kerkscheuringen deelden ook de Molukse kerk in Nederland in tweeën. In Zuid-Nederland wonen vooral islamitische Molukkers.

Vandaag slaan de inwoners van Bovensmilde letterlijk een brug naar elkaar. Basisschoolkinderen bouwen een brug van bamboe over de schoolstraat, de straat waaraan het grasveld ligt. "Kunnen we een kerkdienst van verzoening organiseren?" vroeg de contactcommissie zich af. "Ja", luidde het antwoord. "Als we op zaterdag de brug slaan."

Bij de kerkdienst zullen een afgevaardigde van de triosynode en een afgevaardigde van de Molukse synode aanwezig zijn.

Willem Hully, opgegroeid in Bovensmilde en een van de organisatoren: "We hebben een moeilijk gemeenschappelijk verleden. Maar dat verleden moeten we afsluiten."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 6 september 2003

Reformatorisch Dagblad | 40 Pagina's

Bovensmilde slaat brug van verzoening

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 6 september 2003

Reformatorisch Dagblad | 40 Pagina's

PDF Bekijken