Bekijk het origineel

Bijbellezen met de talmoed ernaast

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Bijbellezen met de talmoed ernaast

6 minuten leestijd

AMSTERDAM - Hoe Joods moeten christenen het Nieuwe Testament lezen? Kan het alleen begrepen worden door studie van de talmoed? Vragen tijdens een debat tussen prof. dr. A. van de Beek en dr. G. H. Cohen Stuart, gisteren in Amsterdam.

Als dr. Cohen Stuart aan de voeten van de rabbijnen zijn onderwijs ontvangt, brengt de gedachte dat "er ook nog een gerechtigheid uit Christus is" hem niet in verlegenheid. Dat zei hij gisteren tijdens de studiedag over de vraag "Hoe Joods moet een christen lezen om het Evangelie recht te doen?" Zijn discussiepartner was prof. dr. A. van de Be ek van de Vrije Universiteit. Deze benadrukte het volstrekt nieuwe in de komst van Jezus Christus. Wel bleef hij volgens kritische vragenstellers te veel steken in een negatieve theologie van lijden en dood, met te weinig aandacht voor de opstanding.

De studiedag was georganiseerd door Appèl Kerk en Israël en de B. Folkertsma Stichting voor Talmudica. Aanleiding waren de publicaties van prof. Van de Beek ("De kring om de Messias", 2002) en dr. Cohen Stuart ("Joodse feesten en vasten", 2003).

Prof. Van de Beek zegt dat hij als christen uit de heidenen het Oude Testament alleen kan uitleggen via het Nieuwe Testament, alleen door Jezus als de Messias. "Hij is voor mij de enige weg tot God. Als ik los van Hem het Oude Testament ga lezen, ben ik zelf buitengesloten van de gemeenschap met de God van Abraham, Izak en Jakob." Het is echter volgens hem uitgesloten dat Jezus het Oude Testament zou ontkrachten. "Het nieuwe verbond is niet een totaal ander verbond, alsof het oude ongedaan zou zijn gemaakt. Het gaat erom dat in het nieuwe verbond de mensen als vanzelf, of beter: door de Geest van God, de thora doen. Daarom hebben zij geen geschreven letter meer nodig. Het gaat om een vervulling die zo omvattend is dat de letter verbleekt bij de werkelijkheid van het leven."

We kunnen niet volstaan met het vinden van overeenkomsten tussen losse teksten van het Nieuwe Testament en het Jodendom, aldus prof. Van de Beek. Dr. Cohen Stuart blijft volgens hem te veel daarin steken, hoewel hij "prachtige perspectieven biedt vanuit de leerschool van de rabbinica." Is het geloven in een Messias, Die lijdt en zonde draagt, in de lijn van wet en profeten? Prof. Van de Beek: "De Messias kan alleen de vervulling van Israël zijn als Hij dat volgens wet en profeten is. De vraag naar de Messias is een vraag naar het zelfverstaan van Israël. De Messias als de lijdende en schulddragende Messias is de vervulling van de thora. De geschiedenis van Jezus is de thora als geleefde realiteit: totale overgave aan de wil van God, in totale eenheid met Zijn volk. Dat maakt het verhaal van Zijn weg tot een nieuw canoniek verhaal."

Is Jezus de énige en authentieke vervulling van de thora? Prof. Van de Beek verwees gisteren naar de psalmen, die weten van lijden en schuld. "Uiteindelijk zal God Zijn heiligen niet in de steek laten. Gods trouw hangt niet van menselijk slagen of falen af, maar van Zijn eigen keuze voor mensen. De hoogste vervulling daarvan is de opstanding der doden: pas als de Israëliet in de dood nog de Heilige gehoorzaam is, is zijn weg tot het einde vervuld. Alleen in de opwekking van de dode kan Gods rechtvaardigheid als trouw blijken. God heeft Jezus opgewekt als vervulling van de weg Die Hij, evenals Mozes met betrekking tot zijn volk, ging. In de opwekking van Jezus heeft God gegeven dat de goddelozen het leven ontvangen. Wie de wet en de profeten leest, kon dat al weten. Jezus is de concentratie van Israël."

Dr. Cohen Stuart deed een vurig pleidooi om het Nieuwe Testament op een Joodse wijze, en wel vooral vanuit de rabbijnen, te lezen. Ondanks het conflict met het christendom heeft het Jodendom veel messiaanse ideeën uit de voorchristelijke tijd bewaard, aldus de voormalig theologisch adviseur van de Hervormde Kerk in Israël. Voor Joden is het kruis echter nooit het einddoel van de Messias. "De afgelopen drie decennia is in Israël een sfeer ontstaan waarin Joden en niet-Joden elkaar voluit de ruimte geven om met hen hun traditie te bestuderen. Binnen kringen van Joodse rabbijnen was en is het de gewoonte om fel van mening te verschillen en ook meningen naast elkaar te laten bestaan. De felle debatten tussen Jezus en de Farizeeën laten zien hoe dicht ze bij elkaar stonden. Ik weet niet hoe Joods een christen moet lezen om het Evangelie recht te doen. Ik heb het verzadigingspunt nog lang niet bereikt. Mijn lezen is nog lang niet Joods genoeg om op de juiste wijze navolger te zijn van die Joodse man uit Nazareth."

Dr. ir. J. van der Graaf vroeg zich af waar bij Cohen Stuart de plaats van de verzoening was zoals die in Jesaja 53 is geformuleerd. "Dat is toch het hart van het christenzijn?" Cohen Stuart zei dat in rabbijnse bronnen Jesaja 53 niet in verbinding gebracht wordt met de verzoening. Dat noemde hij een "christelijke innovatie van deze passage." Van der Graaf had óók een orthodoxe rabbijn gesproken die zei dat deze passage voor rabbijnen tot een "gesloten boek" is gemaakt vanwege de spanning tussen Joden en christenen.

Prof. Van de Beek definieerde de verzoening in het Nieuwe Testament vooral in termen van participatie van God. Mozes en Christus participeerden beiden in het lijden van het volk. God deelt in het gebroken bestaan, en daarmee is de angel eruit. In de westerse theologie ging het accent vooral liggen op het betaal- en het balansmodel, betoogde hij.

De hervormde emeritus predikant dr. A. A. Spijkerboer is het eens met Van de Beeks accent op het lijden van Jezus voor Zijn volk. Maar, zei hij, het gaat in het Nieuwe Testament ook over de opstanding. "Met de verzoening bij Van de Beek zit het wel goed, maar de kracht van de opstanding komt tekort." Ds. H. G. Abma, hervormd emeritus predikant in Gouda, vindt dat Van de Beek te veel blijft steken in een pessimistische theologie. "De opstanding hoort erbij, zodat het lijden zin heeft. De Messias móést lijden om in te gaan in de heerlijkheid. Waar blijft het toekomstperspectief?"

Prof. Van de Beek zegt desgevraagd na afloop van het debat dat van tegenstellingen tussen hem en Cohen Stuart eigenlijk geen sprake is. "Het zijn nuanceverschillen. Dat een Jood zich moet bekeren, zal Cohen Stuart waarschijnlijk echter niet zeggen."

Is de talmoedstudie nodig voor het christendom? Prof. P. J. Tomson (Brussel) ziet de rabbijnse bronnen steeds meer op de agenda komen in de bestudering van de Joodse achtergronden van het christelijk geloof.

Rabbijn T. Marx meent dat de kerk deze studie heeft nagelaten, omdat zij de talmoed zag als een ondermijning van het christendom. Hij verweet prof. Van de Beek voor het lijden van het Joodse volk een "oplossing" gevonden te hebben. "Ik neem het u persoonlijk kwalijk en vind het hoogmoedig. Waar haalt u de zekerheid vandaan?" Prof. Van de Beek zei dat hij zelf niet een uitleg heeft maar dat de uitleg verbonden is met de Persoon Jezus, "en daarmee valt niet te sjoemelen. Het lijden van Jezus is niet te scheiden van het Joodse volk. Ik wil deze juist bij elkaar brengen in plaats van ze te scheiden, zoals dat in de geschiedenis van de kerk zo vaak is gebeurd."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 9 september 2003

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Bijbellezen met de talmoed ernaast

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 9 september 2003

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken